Njerëzit dhe bimët e bananes kanë të përbashkët 50% të ADN-së së tyre.

Njerëzit dhe bimët e bananes kanë të përbashkët 50% të ADN-së së tyre. Duket e çuditshme? Po, nëse vihen në dukje vetëm ndryshimet që janë më se evidente. Duket sikur njerëzit dhe babanet nuk kanë asgjë të përbashkët…

Ndryshimet mund t’i shikojmë të gjithë. Bananet janë bimë që prodhojnë frutin e bananes, ndërsa njerëzit janë kafshë. Si bimët e tjera bananat e përftojnë energjinë e vetë nga fotosinteza ndërsa njerëzit sikundër gjithë kafshët e tjera e përftojnë energjinë duke ngrënë gjallesa të tjera.

Por cilat janë këto të përbashkëta?

Të përbashkëtat mes bananes dhe njeriut, janë po të njëjtat të përbashkëta që lidhin bananen, dhe njeriun, me pjesën tjetër të gjallesave shumë qelizore.

bananeTë gjitha gjallesa shumëqelizore kanë nevojë për energji për të furnizuar dhe bërë të mundur realizimin e proceseve të jetës. Që prej ndarjes qelizore, prodhimit të pjesëve pra organeleve qelizore, mbajtjes së qelizave të ngjitura njëra me tjetrën, kominikimit mes qelizave etj etj. Të gjitha këto, dhe shumë të tjera procese, kanë nevojë për energji. Pra ngjashmëria në metabolizmin qelizor është e para gjë që duhet përmendur.
Të gjitha gjallesat kanë mekanizma që bëjnë të mundur thyerjen e molekulave organike të glukozit në mënyrë që të lëshojnë/përftojnë energji për të qëndruar në jetë. Transferimi i energjisë prej molekulave organike tek proceset e organizmit kërkon procese si glikoliza, ciklin e acidit citrik (pra Ciklin e Krebsit), zinxhirin e transportit të elektroneve, dhe/apo fermentimin. Këto procese bazike të jetës, janë ruajtur shumë mirë në terma evolutivë në të gjitha gjallesat.

Një gjë e rëndësishme që duhet theksuar është se, nga e gjithë ADNja jonë, e njerëzve, dhe nga e gjithë ADNja e bimëve, vetëm një përqindje e vogël e materialit gjenetik është “funksionale”. Pjesa më e madhe e materialit gjenetik të gjallesave duket se nuk ka ndonjë funksion të dukshëm, ndaj me njohuritë që kemi sot është quajtur “jo funksionale” në kuptimin që nuk kodifikon për proteina.
Ndërsa vetëm rreth 1-2% e materialit gjenetik kodifikon për proteina. Pra kur themi se 50% e materialit tonë gjenetik është e ngjashme me të bananeve, apo të ndonjë bime tjetër, i referohemi kësaj pjese të vogël, funksionale, kodifikuese, që nevojitet për të marrë informacionin për prodhimin e proteinave.

Ky fraksion i vogël i materialit gjenetik, pra fraksioni protein-kodifikues është, siç e përmenda më sipër, tejet i konservuar mes specieve, pra shumica e organizmave kanë qeliza që mbështeten mbi të njëjtat procese. Pra mes bimëve dhe njerëzve rreth 50% e sekuencave të ADN-së protein-kodifikuese janë të konservuara, sepse pavarësisht diferencave makroskopike, në nivelin qelizor ne kemi të ngjashme shumë reaksione biokimike dhe komponente qelizore.

Kuriozitet: Njerëzit dhe majmunët kanë të përbashkët 98% të sekuencës së materialit gjenetik protein-kodifikues. Kjo do të thotë se filogjenetikisht njerëzit janë shumë shumë më të afërt me majmunët sesa me bimët.

© Rinstinkt Blog 2018

Advertisements

Pse pjesa më e madhe e kufijve mes Shteteve të Bashkura të Amerikës janë linja të drejta?

Pse pjesa më e madhe e kufijve mes Shteteve të Bashkura të Amerikës janë linja të drejta?

Kush e ka parë hartën politike të botës të paktën një herë do të ketë vënë re patjetër se një pjesë e mirë, ndoshta pjesa më e madhe, e kufijve mes shteteve të SHBA-së janë linja pothuaj të drejta, pa përthyerjet që vihen re kur vështrojmë një hartë të Europës. Cila është arsyeja?

Mund të themi se ekzistojnë dy llojë kufijsh: kufijë politikë pra të caktuar politikisht nga marrëveshje apo akorde me entiteteve të ndryshme që në pjesën më të madhe të rasteve nuk banojnë në territoret ku kalon kufiri.

United States Map For Kids pict us map for kids 550 X 261 pixels

Hartë e Shteteve të Bashkuara të Amerikës

Dhe lloji tjetër i kufijëve janë kufijtë gjeografikë, etnikë, pra kufijë që janë jo linja të drejta, por të thyer, që shpesh ndjekin rrjedhën e një lumi, apo të një lugine apo më shpesh që janë përcaktuar nga shekuj të tërë luftrash mes etnive të ndryshme që kanë jetuar dhe janë formësuar në kahët e ndryshme të kufirit.

Kufijtë e pjesës më të madhe të Europës por edhe të botës, janë kufiijë të thyer, sepse janë përcaktuar gjithnjë nga palët e përfshira në ‘konfliktin’ për përcaktimin e kufirit, dhe kështu u është dashur që të gjejnë një marrëveshje, marrëveshje e cila kërkon edhe lëshime të ndonjë territori të vogël, apo më shpesh implikon ndjekjen e një kufiri natyror, si psh rrjedha e një lumi, apo një vargmal që mund edhe të kenë qenë kufijë natyror që ndanin këto popullata.

Pra këta kufijë janë rezultat i konflikteve dhe manovrave politike të imtësishme; sepse kur njerëzit lokalë bëjnë harta ata përpiqen që të ndajnë popullatat, etnitë, territoret dhe fshatrat duke u bazuar në kulturën, ekonominë, gjuhën etj.

Ndërsa kufijtë e tipit të parë, pra që janë linja pothuajse totalisht të drejta, janë dominantë në pjesën më të madhe të Amerikës Veriore dhe në Afrikën Veriore. Këta janë rezultat i marrëveshjeve politike: një grup njerëzish ulen në tavolinë dhe gjejnë një marrëveshje duke hequr një linjë të drejtë në hartë pa patur aspak parasysh se çfarë mund të mendojnë njerëzit që jetojnë në ato territore – territore që janë pothuajse gjithnjë të pushtuara, të kolonizuara.

 

© Rinstinkt Blog 2018

Cilat suplemente sportive funksionojnë dhe cilat jo? (Proteinat e hirrës së qumështit dhe kreatina)

Cilat suplemente sportive funksionojnë dhe cilat jo? (Proteinat e hirrës së qumështit dhe kreatina)

Në tregun e suplementeve sportive ekzistojnë dhjetra qindra produkte të ndryshme, por vetëm pak prej tyre janë vërtet të efektshme ne atë çka pretendojnë të bëjnë. Efektshmëria e tyre është demonstruar nga shumë studime të ndryshme të cilat kanë prdhuar prova shkencore që flasin jo vetëm për vlefshmërinë e tyre por edhe për sigurinë në përdorimin e tyre. Këtu bëjnë pjesë dy produkte kryesore: pluhuri i proteinave (të hirrës së qumështit) dhe kreatina. Në këtë shkrim do të flas gjerësisht vetëm për këto dy produkte.

Produkte të tjera, si për shembull, BCAA (AminoAcidet me Zinxhirë të Degëzuar), apo Vajrat e peshkut, mund të kenë vlefshmërinë e tyre në përdorim, por provat dhe faktet shkencore që të demonstrojnë bindshëm efikasitetin e tyre janë të pakta nëmos mungojnë fare. Megjithatë përdorimi i tyre është i sigurt.

Më tej, të tjera produkte si, suplementet bimore për rritjen e testosteronit, apo glutamina, kanë shumë pak prova në mbështetje të vlefshmërisë së vetë, megjithëse edhe në këtë rast këto produkte janë mjaft mirë të toleruara nga organizmi (pra nuk krijojnë probleme) nëse merren në dozat adeguate.

 

Tani i rikthehemi produkteve që përmenda në fillim; pra kreatinës dhe pluhurit të proteinave.

 

Kreatina

Kreatina është një suplement që është në qarkullim prej shumë shumë kohësh. Ekzistojnë qindra mijëra studime në mbështetje të benefiteve dhe sigurisë së përdorimit të kreatinës.

kreatina

Kreatina vjen në formën e një pluhuri të bardhë

Kreatina është një produkt natyror që trupi i njeriut përdor për të prodhuar energji. Më tej kreatina merret edhe nëpërmjet ushqimeve, para së gjithash me mishin e kuq – megjithëse në doza tepër të vogla krahasuar nga sa bënë të mundur suplementimi i saj.

Trupi e kthen kreatinën në fosfokreatinë që mëpastaj magazinohet në muskuj. (Kreatina ka ndër të tjera edhe efektin e tërheqjes së ujit brenda fibrave muskulore për shkak të vetive të veta ozmotike.) Pra suplementimi i kreatinës funksionon nëpërmjet rritjes që përqëndrimit të kreatinës dhe produkteve të saj në indin muskulor. Kjo mundëson mbajtjen e energjisë gjatë ushtrimeve me intensitet të lartë, sikundër ndikon për mirë në përshpejtimin e rimëkëmbjes muskulore pas ushtrimit.

Përdorimi afat gjatë i kreatinës shkakton një rritje nga 5-15% në fuqi dhe performancë sportive.

 

Proteinat e hirrës së qumështit (pluhuri proteinash)

Proteinat e hirrës së qumështit janë proteina që treten shpejtë dhe që ndihmojnë në aftësinë e muskujve për t’u rimëkëmbur dhe përshtatur pas një ushtrimi të lodhshëm.
Si të gjitha proteinat e tjera edhe këto janë të përbëra nga aminoacide dhe janë përgjegjëse për shumë funksione në organizëm, sikundër mund të përdoren nga trupi si burim energjie.

pluhur proteinash nga hirra e qumështitStudime të shumta tregojnë se një dietë e pasur me proteina, dhe/apo suplementimii i proteinave përtej dietës (pra pa e anashkaluar dietën) gjatë ushtrimeve të rezistencës shpie në më shumë rritje të masës muskulore dhe të fuqisë muskulore nëse krahasohet me ushtrime rezistence të kryera pa proteina të dietës.

Çdo individ mund të marri sasinë e nevojshme dhe të mjaftueshme tëproteinave vetëm nëpërmjet dietës, si psh nga bulmeti, mishrat, vezët, peshku etj, por rëndësia e pluhurit të gatshëm të proteinave të hirrit të qumëshit qëndron në faktin se ky burim proteinash mund të merret pa shumë mundim, thjeshtë duke e tretur në një lëng (ujë, qumësht, etj) dhe duke e pirë.

Një lloj tjetër pluhuri proteinash janë kaseinat, edhe këto me burim nga qumështi. Diferenca kryesore nëpërdorimin e këtyre qëndron në faktin se kaseinat përdoren kryesisht si një burim i vazhdueshëm proteinash për orët e natës meqënëse tretja dhe thithja e tyre është më e ngadaltë se e të tjerave (që kanë një thithje shumë më të shpejtë dhe preferohen si burim i menjëhershëm proteinash pas një trainimi muskulor).

 

© Rinstinkt Blog 2018

Bleta ngjyrë blu

Jo të gjitha bletët janë të verdha.

bleta-ngjyre-blu-xylocopa_caerulea

Xylocopa caerulea

Xylocopa caerulea është një llojë blete që mund të gjendet në disa zona të Kinës, Azisë dhe Indisë.

Kjo lloj blete mund të arrijë përmasa dier në 2.54 cm gjatësi.

Kraharori i tyreështë i mbuluar nga qime të vogla ngjrë blu që i japin bletës edhe ngjyrën karakteristike.

Truri i femrave zvogëlohet gjatë shtatëzanisë

Gjatë shtatëzanisë truri i femrave zvogëlohet në përmasa. Kjo është arsyeja pse disa femra gjatë kësaj periudhe mund të vënë re se kanë deficite tepër tepër të vogla në kryrjen e disa detyrave, si për shembull të kujtuarit e çështjeve nga një listë që kanë studiuar, apo të mbajturit mend për të bërë diçka në të ardhmen.
Pas përfundimit të periudhës së shtatëzanisë dhe nxjerrjesë së bebes, duhen deri në gjashtë muaj kohë që truri i femrës të fitojë sërisht përmasat e veta origjinale.

12-pregnancy-brain

Burimi:

  • Change in brain size during and after pregnancy: study in healthy women and women with preeclampsia. Oatridge A, Holdcroft A, Saeed N, Hajnal JV, Puri BK, Fusi L, Bydder GM. AJNR Am J Neuroradiol. 2002 Jan;23(1):19-26.