Simon Baron-Cohen; Diferenca neuroanatomike mes trurit mashkullor dhe trurit femëror

Diferenca neuroanatomike mes trurit mashkullor dhe trurit femëror

[…]

Përpara së gjithash unë fillova duke parë neuroanatominë, për të parë se çfarë po na thotë neuroshkenca rreth trurit të mashkullit dhe femrës. Nëse merrni grupe vajzash dhe grupe djemsh dhe, për shembull, i vendosni ata në skanera Rezonance Magnetike (MRI) për të parë trurin, ju do të shikoni diferenca në mesatare. Merrni idenë se sekset janë identike nga qafa e sipër, edhe pse ata janë shumë qartësisht të ndryshëm nga qafa e poshtë: neuroshkenca po na thotë se kjo ide është veçse një mit, se aty ka diferenca, qoftë edhe në terma të vëllimit trunor dhe numrit të lidhjeve mes qelizave nervore në tru, në strukturën e trurit, mesatarisht, mes meshkujve dhe femrave.

E them këtë me kujdes sepse është ende një fushë që është e prirur për keqkuptime dhe keqinterpretime, por thjeshtë po u jap disa shembuj të gjetjeve që kanë dalë prej fushës së neuroshkencës në diferencat mes dy sekseve; gjendet se truri i mashkullit, mesatarisht, është rreth tetë (8) përqind më i gjerë se truri i femrës. Po flasim për një diferencë volumetrike (në vëllim). Nuk do me thënë medoemos ndonjëgjë, por është thjeshtë një fakt që gjendet në mënyrë konsistente. E gjejmë këtë diferencë që prej pikës më të hershme kur foshnjet mund të vendosen nën skaner, kështu që disa prej studimeve janë në fëmijë të moshës dy javëshe.

Gjendet gjithashtu se nëse shikojmë në indin post-mortem (pas vdekjes), duke parë trurin njerëzor në terma të indit post-mortem, gjejmë se truri mashkullor ka më shumë lidhje, më shumë sinapse mes qelizave nervore. Është rreth një tridhjetë (30) përqind diferencë mesatarisht mes mashkullit dhe femrës. Këto diferenca janë atje.

Diferenca e dytë më e madhe mes meshkujve dhe femrate ka të bëjë me sa shumë materie/substancë gri dhe materie/substancë të bardhë ne shikojmë tek truri: se meshkujt kanë më shumë substancë/materie gri dhe më shumë substancë/materie të bardhë sesa ka truri i femrave, mesatarisht duke folur. Substanca e bardhë, për të qenë konçizë, ka kryesisht të bëjë me lidhjet mes pjesëve të ndryshme të trurit. Substanca gri ka të bëjë më shumë me trupat qelizorë (trupat e neuroneve) në tru. Por, këto difereca ekzistojnë. Pastaj, kur sondojmë/hetojmë pak më tej, gjejmë se aty ka diferenca mes trurit mashkullor dhe trurit femëror në lobe të ndryshme, në lobin frontal (ballor), në lobin temporal, në terma të sa shumë substancë/materie gri dhe të bardhë ka aty.

Mund gjithashtu të disektojmë trurin për të parë në rajone specifike. Disa prej jush mund të kenë dëgjuar për rajone si amigdala, të cilën njerëzit e mendojnë si një lloj qendre të emocioneve, që priret të jetë më e gjerë në turin mashkullor sesa në atë femëror, sërisht, në mesatare (mesatarisht, kur konsiderohen grupe femrash dhe meshkujsh në agregat). Është edhe një rajon tjetër që shfaq një motiv/model të kundërt, më i gjerë tek femrat sesa tek meshkujt: planum-i temporal, një zonë e përfshirë në gjuhë (të folur). Këto diferenca strukturore ekzistojnë, dhe unë fillova t’i shikoja këto diferenca në terma të neuroanatomisë, sepse mendova se të paktën këto janë diferenca që janë të rrënjosura në biologji, dhe aty mund të ketë më pak horizont për mosmarrëveshje rreth këtyre diferencave qëndrore/themelore.

Teoria e Empatizimit-Sistematizimit formuluar nga Simon Baron-Cohen

Fola pakëz për neuroanatominë, por në terma të psikologjisë, gjithashtu ka edhe aty diferenca mes sekseve që janë raportuar. Në mesatare, femrat e zhvillojnë empatinë në një ritëm më të shpejtë sesa meshkujt. Unë vazhdoj të përdor fjalën “në mesatare” sepse asnjë nga këto gjetje nuk i aplikohet të gjitha femrave apo të gjithë meshkujve. Ne thjeshtë i shikojmë këto diferenca të shfaqen kur krahasojmë grupe meshkujsh dhe grupe femrash. Empatia duket se zhvillohet më shpejtë tek vajzat, dhe në kontrast, tek djemtë duket se ka një shtysë më të fortë për të sistematizuar. Unë përdor fjalën “sistematizuar/sistemizuar” që ka të bëjë me përpjekjen për të gjetur se si punojnë sistemet, të magjepsurit me sistemet. Dhe sistemet mund të marrin një varietet formash të ndryshme. Mund të jetë një sistem mekanik, si një kompjuer; mund të jetë një sistem natyror, si moti; mund të jetë një sistem abstrakt, si matematika; por djemtë duket se kanë një interes në informacionin sistematik. Unë po ballafaqoja këto dy procese psikologjike krejt të ndryshme, empatinë dhe sistematizimin. Dhe kjo është sa larg shokova, dhe kjo tanimë ishte 11 vite më para.

[…]

 

Burimi (shkëputur prej): TESTOSTERONE ON MY MIND AND IN MY BRAIN – A Conversation With Simon Baron-Cohen (Arkivuar)

Advertisements

Iniciativa  Australiane e shërbimit publik për të rritur punësimin e femrave nëpërmjet rekrutimit të verbër dështon

Iniciativa  Australiane e shërbimit publik për të rritur punësimin e femrave nëpërmjet rekrutimit të verbër dështon.

Një iniciativë e liderëve të Shërbimit Publik Australian për të promovuar barazinë mes sekseve nëpërmjet implementimit të një procesi rekrutimi të verbër ka dështuar.

Triali (studimi) ishte një përpjekje për të rritur punësimin e femrave në forcën punëtore dhe në pozicione më të larta pune.

Duke qenë se gjatë një procesi rekrutimi të verbër rekrutuesit nuk kanë të dhëna mbi seksin e kandidatit (këto të dhëna hiqen prej aplikikimit të kandidatit) mendohej se kjo metodë do të ishte një alternativë e mirë ndaj kuotave gjinore për të rritur përfaqësimin e femrave në sektorë të ndryshëm pune.

Supozimi pas trialit/studimit ishte se do të punësoheshin më shumë femra duke qenë se individët që do të aplikonin për punën do të gjykoheshin vetëm mbi bazën e meritave profesionale dhe jo mbi bazën e seksit të tyre që ishte i fshehtë. Megjithatë rezultatet nuk dolën siç priteshin. Realiteti i ftohtë nuk përkulet ndaj ideologjive sado radikale që të jenë këto të fundit.

Studimi tregoi se heqja e seksit/gjinisë së kandidatit nga aplikimi i tij për punë nuk e rriste gjë përfaqësimin e femrave në këto sektorë që ishin nën studim. Studimi tregoi gjithashtu se nëse nëse aplikimit për punë të një kandidati i shtohej një emër mashkullor ai bëhej 3.2% më pak probabël që ta fitonte vendin e punës – çka tregon për një bias anti-mashkull më së paku në procesin e rekrutimit. Ndërsa nëse një aplikimi i shtohej emri i një femre kjo e bënte aplikimin 2.9% më shumë probabël që kandidati të fitonte vendin e punës – çka është indikative për një bias pro-femër më së paku në proesin e rekrutimit, e ndoshta edhe më gjerë në shoqëri.

Profesor Michel Hiscos deklaroi se: “Ne parashikuam se kjo do të kishte një efekt pozitiv mbi diversitetin – duke e bërë më probabël që kandidatët femrat dhe ata nga minoritetet etnike të selektoheshin për fazën tjetër”. “Ne gjetën krejt të kundërtën, se de-identifikimi i kandidatëve reduktonte gjasat që një femër të selektohej për në fazën tjetër të rekrutimit.” Ai gjithashtu sugjeroi që të tregohej kujdes dhe të bëhej një pauzë në futjen e kësaj metode si një rrugë për të rritur diversitetin, sepse kjo mund të kishte efektin e kundërt. Duket pra, se edhe ky profesor e ka hedh trurin e vet në kazanin e plehrave dhe e ka zëvendësuar atë me një copë ideologjie regresive anti-meritokratike.

 

Burimi: Blind recruitment trial to boost gender equality making things worse, study reveals (Arkivuar)

 

Kronika nga shkenca (1)

Kronika nga shkenca (1)

 In Vitro, 1966

ivf“Nëse vezët e lepurit dhe të derrit mund të pllenohen pas maturimit në kulturë [në kuptimin: të kultivuara në provëz], me gjasa mund të pllenohen edhe vezë njerëzore të rritura në kulturë, megjthëse nuk do të ishte e lejueshme që këto të impiantoheshin në një marrës njerëzor. Deri më tash ne ose kemi dështuar ose në më të mirin e rasteve kemi arritur një sukses shumë të kufizuar në pllenimin e vezëve njerëzore in vitro. Ne keni si qëllim t’i vazhdojmë këto eksperimente; aftësia për të vëzhguar ndarjen e vezëve njerëzore mund të jetë e një rëndësie të madhe shkencore dhe mjekësore. Për shembull, steriliteti i shkaktuar nga kalimi i gabuar i embironëve në tubat fallopianë mund me gjasa të përmirësohet duke hequr ovocite [vezë] nga vezorja, duke i rrutur dhe pllenuar ato in vitro dhe pastaj duke i transferuar ato prap tek nëna. — R. G. Edwards”

Robert G. Edwards për punën që ka bërë fitoi Çmimin Nobel në vitn 2010.

Si shkëmbejnë mesazhe djemtë dhe vajzat…

Si shkëmbejnë mesazhe djemtë dhe vajzat…

Texting-u, të mesazhuarit, apo të shkëmbyerit e mesazheve, është një formë komunikimi goxha e përhapur tek të rinjtë (30-të vjeç e poshtë).
Një studim i kohëve të fundit nxorri disa të dhëna interesante: ndër to ishte edhe fakti se studentët kalojnë më pak se gjashtë (6) minuta mbi detyrat e shkollës përpara se t’u tërhiqet vëmendja nga mediat sociale apo nga ndonjë mesazh.

textingu, femrat, probleme mendoreKështu, për një pjesë të adoleshentëve, të mesazhuarit kthehet në diçka kompulsive – ata mund të mundohen që të mesazhojnë më pak dhe dështojnë, apo ndihen në ankth dhe kanë një ndjenjë frustrimi nëse nuk arrijnë të mesazhojnë.

Një studim i American Psychological Association (Shoqata Amerikane Psikologjike) vlerësoi se si komunikonin 211 vajza dhe 192 djem. Përfundimet e studimit nxorën diferenca të rëndësishme mes sekseve në sjelljen e përgjithshme por edhe në përdorimin kompulsiv:

  • Vajzat adoleshente e përdorin shkëmbimin e mesazheve (texting) si apo për lidhje shoqërore, ndërsa djemtë e përdorin këtë formë komunikimi për të tejçuar informacione.
  • Djemtë dhe vajzat dërgojnë pak a shumë të njëjtin numër mesazhesh çdo ditë, por vajzat kanë më shumë probabilitet që të kthehen në mesazhuese kompulsive.
  • Vajzat adoleshente të cilat mesazhojnë në mënyrë kompulsive kanë një rënie më të shpejtë të notave (shkollore) krahasuar me djemtë. Kërkuesit shkencorë sugjerojnë se përmbajtja shoqërore e mesazheve që dërgojnë vajzat mund të ketë më shumë gjasa për t’u tërhequr vëmendjen prej detyrave shkollore.
  • Duket se mesazhimi kompulsiv prek edhe shëndetin mendor të vajzave më shumë se sa të djemëve. Ndoshta ngase vajzat kanë një predispozitë për të mesazhuar rreth ndjenjave negative dhe për të mbajtur vazhdimisht mendjen tek këto ndjenja.

 

Studimi: The Role of Compulsive Texting in Adolescents’ Academic Functioning,” by Kelly M. Lister-Landman, PhD, Chestnut Hill College (when the study was conducted; now at Delaware County Community College); Sarah E. Domoff, PhD, University of Michigan; and Eric F. Dubow, PhD, Bowling Green State University and University of Michigan, Psychology of Popular Media Culture, published online Oct. 5, 2015.

Të parat imazhe me ngjyra të prodhuara nga një mikroskop elektronik.

Të parat imazhe me ngjyra të prodhuara nga një mikroskop elektronik.

Mikroskopët me dritë, që janë edhe më të vjetrit si shpikje, përdorin dritën për të zmadhuar dhe parë me ngjyra disa nga gjërat dhe strukturat më të imëta të kësaj bote. Mikroskopët elektronikë, që siç mund të kuptohet nga vetë termi funksionojnë nëpërmjet një fashoje elektronesh, janë më të rinjë si shpikje por edhe shumë më të aftë që të hetojnë struktura që mikroskopët me dritë nuk janë të aftë, si për shembull organelet apo skeletin e një qelize (ikroskopët elektronikë mund ta zmadhojnë një objekt deri në 10 milionë herë). Këta lloj mikroskopësh deri më tani prodhonin vetëm imazhe në bardhë e zi.

S. R. Adams et al., Cell Chemical Biology 23, 10 (17 November 2016) © Elsevier Ltd.

S. R. Adams et al., Cell Chemical Biology 23, 10 (17 November 2016) © Elsevier Ltd.

Një studim i ri shkencor i botuar në revistën Cell Chemical Biology ilustron avancimin më të fundit në këtë fushë, avancim i cili është kërkuar fort në 15 vitet e fundit. Studimi tregon për përdorimin e tre llojeve të ndryshme të metaleve të rralla që quajtura lantanide, që në këtë rast shtrezëzohen një nga një mbi qelizat apo struktura të tjera në një slide (preparat) mikrokopie elektronike. Kur çdonjë nga metalet e rralla humbet elektrone mikroskopi elektronik është në gjendje të kapi këtë humbje dhe ta përkthejë një një ngjyrë artificiale.
Aktualisht është mundur të kodifikohen dhe përkthehen vetëm tre ngjyra, e kuqja, jeshilja dhe e verdha; megjithëse shkencëtarët po punojnë që të shtojnë ngjyra të tjera nëpërmjet artificave të vogla si për shembull duke shtuar jone metalike – duke rritur kësisoj edhe rezolucionin e pamjeve të përfutara nëpërmjet mikroskopisë elektronike.

 

Studimi: Adams, Stephen R. et al. – Multicolor Electron Microscopy for Simultaneous Visualization of Multiple Molecular Species – Cell Chemical Biology. November 3, 2016