Devijimi i murit ndarës (septumit) të hundës

Patologji keqformuese të hundës: Devijimi i murit ndarës (septumit) të hundës

Në rastin e devijimit të murit ndarës të hundës bëhet llaf për një spostim të septumit në krahasim me linjën mediane; kjo shkakton çrregullime në frymëmarrje që vijnë si pasojë e pakësimit të vëllimit të zgavrave të hundës.
Gjithsesi, tek i rrituri, septumi i hundës nuk është kurrë perfektësisht i drejtë dhe median, por shpesh paraqet trashje dhe kurbatura të vogla.

Devijimi i murit ndarës të hundës lind si pasojë e një zhvillimi jo harmonik të skeletit të fytyrës. (Splanknokraniumi evoluon më vonë se neurokraniumi.)

Kërci katërkëndor është i kufizuar në një kornizë të formuar nga struktura kockore si plori, fleta perpendikulare/pingul e etmoidit, proçesi palatin i maksilarit. Zhvillimi jo harmonik i këtyre strukturave e detyron kërcin katërkëndor që të zë një hapësirë më të vogël në krahasim me sipërfaqen e vet, dhe si rrjedhojë të lakohet dhe krijojë kthesa të vogla.

Në disa raste devijimi i septumit të hundës mund të vijë si pasojë e një traume, edhe modeste, që shpesh ndodh në moshë të vogël.

Devijimi i murit ndarës të hundës/septumit

Devijimi i murit ndarës të hundës shpesh shoqërohet me një hipertrofi kompensuese të turbinatëve dhe të bullës etmoidale, të kundërvënë ndaj konveksitetit të septumit.

Rrymat inspiratore të ajrit përqëndrohen në një zonë të vogël të mukozës së hundës, duke prodhuar kështu një avullim të tepërt të mukusit nga kjo zonë e mukozës, çka shkakton një rezistencë më të vogël ndaj agjentëve infektivë.

Simptomatologjia subjektive: bllokim respirator i hundës një apo i dyanëshëm.

Diagnoza: nëpërmjet rinoskopisë.
Mund të dallohen disa kuadre klinike: 1. një subluksacion të kërcit katërkëndor, pjesa e përparme e të cilit mund të zgjatet deri në vestibulin hundor. 2. prani e trashjeve, mamuzëve apo e kreshtave kockore.

Studimi radiologjik me TC: identifikom më mirë vendin dhe entitetin e devijimit.

Studime funksionale nëpërmjetë rinomanometrisë, që heton domethënien funksionale të devijimit të septumit.

Ndërlikimet e devijimit të murit ndarës të hundës/septumit: bllokimi kronik i hundës, dhe flogozë sinuzale. Të dyja këto procese mund të shkaktojnë pasoja funksionale mbi rrugët e poshtëme të frymëmyrrjes (forma flogjistike faringo-laringo-trakeo-bronkiale) por edhe në veshin e mesës (otit siero-mukoz).

Terapia: Septoplastika – ndërhyrja kirurgjikale realizohet nëpërmjet ngritjes së perikondriumit dhe periostit me qëllim që të ekspozohet pjesa kërcore dhe kockore e devijuar e septumit të hundës, që duhet të hiqet, ndreqet apo ripozicionohet.
Ndërhyrja bëhet në anestezi të përgjithëshme, jo përpara moshës 15-16 vjeç sepse skeleti hundor nuk është zhvilluar plotësisht.
Mbas ndërhyrjes ka nevojë për një tamponim hundor që zgjat 48-72 orë.


© Rinstinkt blog

Zbulimi i imunitetit përshtatës

Histori e kërkimit shkencor: Zbulimi i imunitetit përshtatës

Deri në fillimet e shekullit të 20të, sëmundja infektive e difterisë (e quajtur ndyshe edhe “ëngjëlli që të zë frymën” për shkak të mënyrës se si prish frymëmarrjen) shkaktonte një numër shumë të lartë vdekjesh, veçanërisht tek fëmijët.

Në fund të viteve 1800 një ekip shkencëtarësh të drejtuar nga Robert Koch, që asokohe ishte lider në fushën e sapoformuar të mikrobiologjisë, filloi të përqëndrohej në sëmundje si difteriti/difteria dhe tetanosi.
Të dyja sëmundjet shkaktohen nga baktere që e vrasin viktimën e vet nëpërmjet sekretimit të toksinave të veta në qarkullimin e gjakut.

Një anëtar i ekipit të Kochut, Shibasaburo Kitasato, prej Japonisë, izoloi bakterin që shkaktonte difterinë/difteritin, ndërsa një mjek i sapo diplomuar i quajtur Emil Behring filloi të shikonte se si sëmundja mund të trajtohej.

anti toksina e BehringutAta zbuluan se kafshët, e injektuara me bakteret shkakëtare të sëmundjes, në qarkullimin e tyre të gjakut kishin disa dubstanca që ishin në gjendje të parandalonin infeksionet produktive në kafshë naive, pra në kafshë që nuk kishin qenë të ekspozuar kurrë më parë ndaj agjentit të sëmundjes.
Për më tepër këto substanca të gjetura në qarkullimin e gjakut të këtyre kafshve (të infektuara me sëmundjen e difetritit dhe tetanosit) ishin në gjendje edhe të rrisnin mbijetesën e kafshëve tanimë të prekura nga sëmundja, pra duke përdorur një term që asokohe nuk mund të përdorej, ishin në gjendje të përmirësonin imunitetin e tyre.
Kërkuesit shkencorë i quajtën këto substanca anti-toksina. Ne këto substanca sot i quajmë dhe i njohim me emrin kundërtrupa.

Nuk u desh shumë dhe shkencëtarët zbuluan se këto substanca, pra kundërtrupat, nuk ishin specie specifikë, pra nuk i përkisnin vetëm një llojë gjallese: pra anti-toksina prej një kali mund të përdorej për të trajtuar njerëz.

Kjo dhe punë të ngjshme mbi tetanosin shpunë në një kohë të shkurtër në zhvillimin e mjekimeve kundër difterisë/difteritit dhe kundër tetanosit.

Behringu mori Çmimin Nobel për Mjekësinë në vitin 1901.

Shkencëtarët i botuan gjetjet e tyre në studimin e mëposhtëm: Behring, E. and S. Kitasato. 1890. Uber das Zustandekommen der Diptherie-Immunitat und der Tetanus-Immunitat bel thie- ren. Deustche medizinische Wochenschrift 16: 1113–1114. In Milestones in Microbiology: 1556–1940, translated and edited by T. D. Brock, 1998, p. 138. ASM Press, Washington, D.C.

© Rinstinkt Blog 2019

 

Faringjiti akut dhe faringjiti kronik

Faringjiti akut

Faringjiti akut është një proces infiamator i mukozës së orofaringut, që shpesh zgjatet dier në rinofaring dhe hipofaring. Kuadri i faringjitit është përgjegjës për rreth 5% të kërkesave për vizitë ORL.

Në pjesën më të madhe të rasteve, faringjitet, janë forma virale, prej adenovirusi, virusi të gripit, viruse parainfluencalë (virusi i të ftohtit të rëndomtë). Më rrallë shkaqet janë bakterore dhe mikotike. Infeksioni ndodh nëpërmjet ndotjes nga të tjerë individë ose nga aktivizimi i virusëve që gjenden normalisht në mukozë dhe që bëhen virulentë për shkak të rënies të mbrojtjeve imunitare të individit si për shembull në të ftohtë apo në periudha stresi.

Simptomat e faringjitit përfshijnë: faringodininë, që nuk është gjë tjetër veçse dhimbja e faringut, dhe hiperpiresinë pra temperaturën e lartë. Mund edhe të ketë një adenopati satelite në anë të qafës që lind menjëherë, me nyje linfatike të dhimbshme.

Orofaringoskopia evidencion hipereminë/skuqjen e mukozës së faringut, si dhe sekrecione katarrale në format bakterore qelbëzuese.

Terapia është kryesisht simptomatike. Pacientit i jepen antipiretikë (ilaçe kundër temepreturës së lartë) dhe antiinfiamatorë si paracetamoli apo të tjera ilaçe antinfiamatore jo steroidike.
Nëformat bakterore është e nevojshme që terapisë së mësipërme t’i bashkëlidhet edhe terapia anibiotike orale (Amoksicilinë).

Zgjidhja e kuadrit klinik ndodh në 5-15 ditë.

 

Faringjiti kronik

Faringjiti kronik është një proces infiamator që prek mukozën e orofaringut me një kohëzgjatje të madhe dhe që bashkëlidhet me tjetërsime kronike të epitelit të rajoneve të prekura.

Dallohen forma katarrale, hipertrofike, atrofike të thjeshta dhe atrofike të thata.

Faringjiti kronik lind shpesh në subjekte të prekur nga patologji gastro-intestinale, renale, nga diabeti etj. Mendohet se refluksi gastro-ezofageal është një shkak i rëndësishëm. Ekzistojnë edhe faktorë lokalë që ndikojnë në lindjen e sëmundjes, si për shembull, kalimi i vazhdueshëm i sekrecioneve mukopurelente nga hunda në faring tek subjektet e prekura nga një sinuzit kronik. Faktorë të tjerë lokalë janë edhe abuzimi i alkolit dhe i duhanit, si dhe kushtet ambientale dhe të punës (për shembull klima e thatë).

Simptomat e faringjitit kronik janë: faringodinia (jo e fortë, por e vazhdueshme); ndjesi thatësie, ndjesi trupi të huaj dhe ngacmimi në fyt; një nevojë e vazhdueshme për të pastruar grykën; kollë e zgjatur dhe ngacmuese sidomos në mëngjez, me nevojë për të nxjerrë sekrecioner e faringut.

Terapia: shiko më sipër.


© Rinstinkt blog

Frederick Sanger – 2 çmime Nobel në Kimi

Biokimisti Frederick Sanger

Frederick Sanger (1918-2013), ishte një biokimist britanik. Ai ka qenë një nga katër shkencëtarët që ka fituar dy (2) çmime Nobel, që të dy në fushën e kimisë.

Sangeri e fitoi çmimin eparë në vitin 1958 për punën e tij në përcaktimin e njëpasnjëshmërisë (sekuencës) së aminoacidëve që përbëjnë proteinën e insulinës. Puna e tij mbi insulinën mundësoi të kuptonim mënyrën se si ADNja kodon për bërjen e proteinave, duke treguar se çdo proteinë ka një sekuencë unike aminoacidesh.

Çmimin e dytë Nobel në fushën e kimisë ai e fitoi në vitin 1980 për punën e tij të mëvonëshme mbi sekuencimin e ADNsë. Ekipi i Sangerit sekuencoi ADNnë mitokondriale njërëzore (një set prej 37 gjenesh që gjenden në mitokondri – të trashëguara vetëm nga nëna).

Si i përgatisin biologët vaksinat?

Biologët aplikojnë praktikisht teorinë evolutive për të përgatitur vaksinat kundër virusit të gripit.

Ekzistojnë shumë varietete të virusit të gripit që qarkullojnë ndër popullatën njerëzore dhe kafshë të tjera vertebrate çdo vit, por vetëm pak prej këtyre varieteteve virale janë në gjendje të mbijetojnë dhe të lënë kopje të vetes së vet.

Siç e kemi përshkruar edhe më parë, një nga mënyrat se si virusi i gripit ndryshon, pra evoluon, është duke ndryshuar konfiguracionin e proteinave në sipërfaqen e vet. Proteinat sipërfaqësore të virusit janë shenjestra e cila njihet nga sistemi imunitar i organizmit bartës. Kur ndodh ndonjë ndryshim në këto proteina sipërfaqësore të virusit të gripit sistemi imunitar i organizmit bartës mund të mos jetë më në gjendje ta njohi virusin mësymës, kështu që virusi ka më shumë gjasa që ttë shumohet në mënyrë të suksesshme, duke shkaktuar edhe probleme specifike tek qelizat dhe indet ku shumohet, replikohet.

Varietetet e virusit të gripit me më shumë ndryshime në këto proteina sipërfaqësore janë në gjendje t’u shpëtojnë detektimit nga sistemi imunitar i organizmit bartës, dhe si pasoj shumohen më lehtësisht dhe po ashtu kanë më shumë gjasa që të përhapen midis individëve të ndryshëm të popullatës bartëse duke rezultuar kështu në një epidemi gripi.
Me fjalë të tjera, disi më teknike, ekziston një seleksion pozitiv për ndryshime në proteinat e sipërfaqes së viruseve të gripit.

Biologët krahasojnë normën e mbijetesës dhe të shumimit të varieteteve të ndryshme të viruseve të gripit të cilët kanë sekuenca gjenike të ndryshme që kodifikojnë për proteinat sipërfaqësore – në këtë mënyrë ata mnd të studiojnë përshtatjen e viruseve në kalimin e kohës.

Nëse biologët arrijnë të parashikojnë se cilat varietete qarkulluese të virusit të gripit janë më me gjasa që t’i shpëtojnë detektimit nga bartësi, atëherë ata mund të identifikojnë varietetet që janë më probabël të shkaktojnë epideminë e ardhshme të gripit dhe kështu t’i shënjestrojnë ato nëpërmet prodhimit të një vaksine.

Si janë biologët të aftë të bëjnë parashikime të tilla rreth varieteteve virale?

Duke përcaktuar raportin e zëvendësimeve sinonimike/josinonimike në gjenet që kodifikojnë për proteinat sipërfaqësore tek virusi i gripit. Në këtë mënyrë biologët janë të aftë të përcaktojnë se ndryshime në kodone (mutacione) janë nën një seleksion pozitiv.

Mëpastaj shkencëtarët mund të përcaktojnë se cilat nga varietete virale që qarkullojnë aktualisht shfaqin numrin më të madh të ndryshimeve, pra mutacioneve, në këto kodone të selektuara pozitivisht. Janë pikërisht këto varietete virale që janë më me gjasa që të mbijetojnë, të shumohen dhe të shpienë në një epidemii gripi në të ardhmen. Kështu që këto varietete janë shënjestra logjike për të cilat duhet përgatitur një vaksinë.

Sa përshkruam më sipër nuk është gjë tjetër veçse një aplikim praktik i teorisë evolutive, që shpie në përgatitjen paraprake dhe të suksesshme të vaksinave duke reduktuar çdo vit numrin e sëmundjeve dhe të vdekjeve nga gripi.

© Rinstinkt blog