Egzaminimi neurologjik: Sistemi motor

Egzaminimi neurologjik: hyrje

Egzaminimi neurologjik: Statusi mendor

Egzaminimi neurologjik: Nervat kranialë apo të kokës

 

Egzaminimi neurlogjik: Sistemi motor

Për të bërë një vlerësim sa më të plotë të sistemit motor, duhet të hetohen si grupet muskulare të pelviisit ashtu edhe ato të shpatullës. Duhet të inspektohen: atrofia, hipertrofia, zhvillimi asimetrik, fashikullacione, miotonia, dridhja (tremor), lëvizje të tjera të pavullnetshme ku përfshihen korea (lëvizje të shpejta dhe të pakontrolluara), atetoza (lëvizje të vazhdueshme kontorsioni) dhe miokloni (tkurrje muskulore të ngjashme me dridhje/shock).

Hetimi në flekso-ekstension i gjymtyrëve të pacientit të relaksuar jep informacione rreth tonit muskulor.

Atrofia duket nga një masë muskulore e reduktuar, por atrofitë e dyanëshme\bilterale apo ato që prekin muskuj të mëdhenjë apo të thellë mund të mos jenë të dukshme; kjo përveç rasteve kur janë në një stad të avancuar. Tek i moshuari humbja e një pjese së masës muskulore është një fenomen i përhapur.

Hipertrofia verifikohet kur një muskul është i detyruar që të punojë më shumë për të kompensuar pamjaftueshmërinë funksionale të një muskuli tjetër. Pseudo-hipertrofia verifikohet kur një ind muskulor zëvendësohet nga një ind lidhor në tepricë apo nga material jo funksional, si për shembull amiloide.

Fashikullacionet (tkurrje të shkurtra, të imëta, të shpejta dhe të parregullta të muskulit, të dukshme nën lëkurë) janë mjaftë të shpeshta. Pavarësisht se mund të verifikohen në muskulaturën normale, mbi të gjitha tek të moshuarit, fashikullacionet shpesh indikojnë një dëmtim tek motoneuroni i dytë, si për shembull një degjenerim nervoz apo dëmtim dhe rigjenerim.

Miotonia (relaksim i reduktuar i një muskuli pas një tkurrje të zgjatur apo pas një perkusioni të drejtëpërdrejtë mbi të) tregon një distrofi miotonike dhe mund të demonstrohet nga paaftësia për të hapur me shpejtësi dorën e mbyllur.
Një rritje e rezistencës e ndjekur nga një lëshim i menjëhershëm dhe spasticiteti, tregojnë një dëmtim të motoneuronit të parë.

Ngurtësia\rigjiditeti uniformë në të gjithë gamën e lëvizjes shpesh i bashkëlidhur me fenomenin e rrotës së dhëmbëzuar, sugjeron një patologji të ganglioneve të bazës trunore. (Shih Parkinsonin.)

 

Egzaminimi neurologjik: Nervat kranialë apo të kokës

Egzaminimi neurologjik: hyrje.

Egzaminimi neurologjik: Statusi mendor

Vlerësimi i neurologjik i nervave kranialë apo të kokës

Nervi i parë kranial – Nervi olfaktiv (i nuhatjes)

Nuhatja, që është funksion i nervik olfaktiv apo olfaktor, shpesh vlerëzohet ekskluzivisht pas një traume kranike apo kur dyshohen dëmtime prej një meningjiome në gropën kranike të përparme, apo në pacientët që referojnë një tjetërsim të nuhatjes apo të shijes.
I kërkohet pacientit që të identifikojë erëra\aroma, si për shembul, sapn, kafe, karafila, duke i afruar këto një nga një tek çdonjë flegër ndërsa vrima tjetër e hundës mbylllet. Alkoli, anmoniaku dhe substanca të tjera irrituese që shërbejnë për të testuar receptorët nocioceptivë të nervit të 5të kranik (n. trigjemina), përdoren vetëm kur dyshojmë se gjendemi përballë një pacienti që po simulon (po bën gjoja).

 

Nervi i dytë kranial – Nervi optik (i të parit)

Për sa i përket nervit të dytë kranial, nervit optik, hetohet mprehtësia pamor\vizive duke përdorur tabelat e Snellenit për shikimin nga larg apo një tabelë të mbajtur në duar për shikimin nga afër. Çdonjë sy vlerësohet veças, me syrin tjetër të mbuluar.
Perceptimi i ngjyrave egzaminohet duke përdorur tabela standarde si ajo e ishhiharas ap e Hardy-Rand-Ritter që formojnë numra apo figura të zhytura në një fushë me pika të ngjyrosura në mënyrë specifike.
Fusha pamore vlerësohet me krahasim të drejtëpërdrejtë të katër kuadrantëve pamorë. Egzaminohen reagimi pupilar (i bebes së syrit) i drejtëpërdrejtë dhe ai konsensual. Kryehet edhe egzaminimi i fundusit të syrit nëpërmjet oftalmoskopit.

 

Nervi i tretë, katërt dhe i gjashtë kranial – Nervi okulomotor, troklear dhe abducent

Për vlerësimin e okulomotorit n.3të, të troklearit 4të, dhe të abducentit 6të, sytë vëzhgohen për simetrinë e lëvizjes, për pozicionet e kokërdhokëve të syve, për asimentrinë apo uljen e qepallave (ptozë), tkurrjet apo lëvizjet e shpejta të globeve okulare dhe të qepallave. Lëvizjet ekstraokuare të kontroluara nga këto nerva testohen duke i kërkuar pacientit që të ndjeki gishtin e egzaminatorit në lëvizje në të 4 kuadrantet, edhe përtej linjës mediane dhe drejtë majës së hundës. Kjo metodikë mund të zbulojë një nistagmus dhe paralizë të muskujve okularë. Një nistagmus me amplitudë të shkurtër dhe të lehtë në vështrimin lateral është normale.
Anizokoria apo thënë ndryshe, diferenca në përmasat e pupilave (bebeve të syrit) duhet vëzhguar një një ambient pak të ndriçuar. Përgjigjia pupilare ndaj dritës testohet për simetrinë dhe menjëhershmërinë në përgjigje.

 

Nervi i pestë kranial – Nervi trigjeminal

Tre degët sensitive (oftalmike, maksilare dhe mandibulare) të nervit të 5të kranial, n. trigjeminal, verësohen duke testuar ndjeshmërinë e fytyrës dhe duke prekur lehtë me një copë pambuku pjesën e poshtëme apo anësore\laterale korneale (kjo e fundit për të analizuar refleksin korneal). Në ato raste kur ndjeshmëria e fytyrës ka humbur, duhet egzaminuar këndi mandibular, sepse kursimi i kësaj zone prej humbjes së ndjeshmërisë (zonë kjo e inervuar nga rrënjët spinale të C2) sugjeron një problem në ngarkim të n. trigjeminal.
Një refleks i reduktuar në ‘shkeljen e syrit’ për shkak të një dobësie të nervit facial, për shembull një paralizë e n. të 7të kranial, duhet dalluar nga një reduktim apo mungesë e ndjeshmërisë kornealle që është e shpeshtë në mbajtësit e lenteve në kontakt. Një pacient me dobësi të n. facial, e dallon copëzën e pambukut normalisht në të dyja krahët, edhe pse aftësia për të ‘shkelur syrin’ është e reduktuar..
Funksioni motor i n.trigjeminal egzaminohet duke palpuar muskujt maseterë ndërsa pacienti i mban dhëmbët të mbyllur dhe duke e ftohur që ta hapi gojën kundër një rezistence. Nëse një muskul pterigoid është i dobët, mandibula devijon drejtë atij kahu kur goja hapet.

 

Nervi i shtatë kranial – Nervi facial

Nervi i 7të kranial apo n. facia vlerësohet duke kontrolluar dobësinë në ngarkim të gjysmëfytyrës. Asimetria në lëvizjet e fytyrës shpesh është më evidente gjatë bashkëbisedimit spontan, veçanërisht kur pacienti buzëqesh, apo në rast të një tjetërsimi\alteracioni të gjendjes së ndërgjegjes, në ngërdheshjet e provokuara nga një stimul i dhimbshëm.
Nëse pacienti paraqet një dobësi të kufizuar në pjesën e ulët të gjysmëfytyrës (dmth kur rrudhat e ballit dhe mbyllja e syve janë të prezervuara), etiologjia e dobësisë\dëmtimit së n. të 7të kranial gjendet më tepër në nivel qëndror dhe jo aq në nivel periferik.
Shija në 2\3 e përparme të gjuhës mund të egzaminohet duke aplikuar substanca të ëmbla, të athëta, të kripura apo të hidhura nëpërmjet një tamponi prej pambuku, fillimisht në një krah të gjuhës dhe mëpastaj në krahun tjetër.
Hiperakusia që tregon një dobësi\dëmtim të muskulit stapedius, mund të individuohet duke mbajtur një diapazon afër veshit.

 

Nervi i tetë kranial – Nervi vestibulokoklear, akustik, dëgjimor.

Duke qenë se nervi i 8të kranial tejçon stimuj dëgjimorë dhe vestibularë hetimi i tij kërkon vlerësimin e testeve të dëgjimit dhe testeve të funksionalitetit vestibular.
(Dëgjimi. Funksioni vestibular. Marramendja akute. Sindroma vestiibuare akute. Marramendje episodike të provokuara nga ndryshimi i pozicionit.)
(Për këto nuk do të flasim.)

 

Nervi i nëntë dhe i dhjetë kranial – Nervi glosofaringeal dhe nervi vagus.

Zakonisht këta dy nerva vlerësoen së bashku, njëkohësisht. Vlerësohet nëse qiellëza nggrihet në mënyrë simetrike ndërsa pacienti ia bën ‘ah’.
Mund të përdoret një ulëse gjuhe për të prekut një kah të faringut të pasëm, dhe mëpastaj tjetrin, dhe vëzhgohet simetria në refleksin faringeal. Mungesa bilaterale e refleksit faringeal është frekunete në subjektet e shëndetëshme dhe mund të mos jetë domethënëse.
Në një pacient në gjendje të pandërgjegjëshme, apo nën intubacion, nëse praktikohet një aspiracion nëpërmjet tubit endotrakeal normalisht provokohet refleksi i kollës.
Nëse është e pranishme disfoni duhen inspektuar kordat zanore. Një disfoni e izoluar, me refleks faringea dhe ngritje të qiellëzës normale, duhet të na induktojë në kërkimin e dëmtimeve të tjera të mundshme, si për shembull një linfomë mediastinike, një aneurizmë të aortës, shkaqe këto që mund të krijojnë presion, pra të shtypin, nervin laringeal rekurrent.

 

Nervi i njëmbëdhjetë kranial – Nervi aksesor spinal

Ky nerv vlerësohet duke testuar muskujt që ai inervon. Muskulin sternokleidomastoid dhe muskulin trapezius. I kërkohet pacientit që të kryejë lëvizje që të angazhojnë këto grupe muskulore.

 

Nervi i dymbëshjetë kranial – Nervi hipoglos

Ky nerv vlerësohet duke i kërkuar pacienti që të nxjerri jashtë gjuhën dhe duke e vëzhguar për atrofi, për fashikullacione dhe dobësi. Devijimi i i gjuhës ndodh drejt kahut të dëmtimit.

 


© mbi tekstin Rinstinkt Blog

Egzaminimi neurologjik: Statusi mendor

Egzaminimi neurologjik: hyrje.

Egzaminimi neurologjik: Statusi mendor

Aftësitë e pacientit që kanë të bëjnë me vëmendjen hetohen të parat; një pacient me probleme të vëmendjes nuk është në gjendje që të bashkëpunojë plotësisht dhe kjo e pengon vlerësimin e tij anamnestik.

Çdonjë shenjë minimale e një rënie konjitive kërkon që të kryhet egzaminimi i statusit mendor (egzaminim i statusit konjitiv) që parashikon vlerësimin e aspekteve të shumëfishta të funksionit konjitiv, si vijon: Orientimi në kohë, në hapësirë dhe në personë. Vëmendja dhe përqëndrimi. Memorja. Aftësi verbale (gjuhësore) dhe matematikore. Aftësi gjykimi. Arsyetim.

Humbja e aftësisë së identifikimit personal, apo me fjalë të tjera mos njohja e emrit të vetë, verifikohet vetëm kur plogështia, deliriumi apo demenca janë të rënda. Në rastin kur humbja e aftësisë për vet identifikim është e pranishme si një simptomë e izoluar ajo është indikattive për një simulim nga ana e pacientit.

Vlerësohen perceptimi i sëmundjes së vet dhe ndërgjegjshmëria në relatë me nivelin e shkollimit, sikundër edhe toni afektiv dhe i humorit. Fjalori shprehës zakonisht është i bashkëlidhur me nivelin e shkollimit\edukimit.

Pacienti i kërkohet të kryejë këto veprime:
1. Të kryejë një komandë komplekse që përfshinë 3 pjesë të trupit dhe të sallojë mes së djathtës dhe së majtës (për shembull, vendose gishtin e madh të djathtë në veshin e majtë dhe nxirre gjuhën jashtë).
2. Emërto objekte të thjeshta dhhe fol për ato objekte (për shembull, syzet dhe lentet).
3. Emërto pjesë të trupit dhe lexo, shkruaj dhe përsërit fraza të thjeshta (nëse evidentohen defiite\mangësi, janë të nevojshme teste të tjera për afazinë).

Perceptimi hapësinor mund të egzaminohet duke i kërkuar pacientit që të imitojë konstrukte të thjeshta apo komplekse të bëra me duar dhe të vizatojë një orë, një kub, një shtëpi apo disa pentagone që intersekohen (priten me njëri tjetrin). Sforcimi i realizuar për kryerjen e këtyre detyrave është shpesh burim informacionesh po aq të rëndësishme sa ato të dhëna nga rezultati përfundimtar. Ky test mund të indentifikojë impersistencë, perseveracion (përsëritja e një përgjigje të caktuar si për shembul një fjalë, frazë apo gjest, pavarësisht mungesës apo ndalesës së një stimuli), mikrografi, dhe neglekt të një pjese të hapësirës.

Praksia (afësia konjitive për të realizuar lëvizje motore komplekse) mund të vlerësohet duke i kërkuar pacientit që të përdori një furçë dhëmbësh apo një krehër, ttë ndezi një shkrepëse apo të kërcasi gishtat.

(Për detaje të tjera shikoni edhe pyetësorin: Mini-Mental State Examination.)

 

Egzaminimi neurologjik (hyrje)

Egzaminimi neurologjik fillon me një vëzhgim të pacientit që prej momentit që ai futet në dhomë dhe vazhdon gjatë mbledhjes së anamnezës. Pacienti duhet të ndihmohet sa më pak të jetë e mundur, në mënyrë që çdo vështirësi apo probem të mund të bëhet evidente. Shpejtësia e pacientit, simetria dhe koordinimi ndërsa i afrohet tavolinës së egzaminatorit duhet të vezhgohen të gjitha. Sikundër edhe (drejtë)qëndrimi, ecja (deambulacioni), sjellja, veshja dhe reagimet e pacientit ndaj stimujve të ndryshëm japin njohuri mbi humorin e pacientit dhe mbi përshtatjen e vet sociale. Ligjërata, përdorimi i gjuhës, agnosia hapësinore, qëndrime jotipike, çrregullime të tjera të lëvizjes, etj mund të dalin të gjitha në pah që përpara fillimit të ekzaminimit obiektiv.

Kur të kemi marrë të gjitha informacionet, egzaminatori i vëmendshëm mund të vlerësojë disa aspekte të egzaminimit obiektiv dhe të përjashtojë disa të tjera mbi bazën e hiipotezave preliminare rreth anatomisë dhe fiziopatologjisë së problemit. Nëse egzaminatori është më pak ekspert, realizohet egzaminimi neurologjik i plotë dhe nuk lihet pa kaluar asnjë hap.

Egzaminimi neurologjik përfshinë disa faza: Statusi mendor, Nervat kranialë apo të kokës, Sistemi motor, Forca muskulore, Deambulacioni (të ecurit), qëndrimi drejtë dhe koordinimi, Ndjeshmëria (sensibiliteti), Reflekset, Sistemi nervor autonom.

Edhe pse një egzaminim i detajuar neurologjik mund të kërkojë shumë kohë, aspektet themelore mund të hetohen në rreth 4 minuta dhe na mundësojnë të gjejmë një defiçit (mangësi) në cilindo nga përbërësit themelorë. Rezultatet anormale në një nga përbërësit\komponentët duhet me patjetër që të nxisin një ekgzaminim më të detajuar të asaj pjese.

 

Ilaçet për trajtimin e ankthit dhe të pagjumësisë

Ilaçet për trajtimin e ankthit dhe të pagjumësisë

Ilaçeve ankthiolitike dhe hipnotike/gjumëndjellëse mund të ndahen në dy grupe kryesore, në Benzodiazepina dhe në përbërje jo-benzodiazepinike.

Benzodiazepinat kanë efekte të ndyshme:
Ankthiolitike – për trajtimin subkronik të shqetësimeve të ankthit (Alprazolami, Clonazepami, Diazepami, Lorazepami).
Hipnotike/gjumëndjellëse – për trajtimin e pagjumësisë kalimtare dhe në terma afatshkurtër (Triazolami).
Antikonvulsivantë – në raste epilepsie apo konvulsionesh prej etheve (Clonazepami, Diazepami, Clobazami).
Anestezike dhe sedative/qetësuese – në periudhën peri-operatore dhe në procedurat diagnostike kur pacienti është i shqetësuar (Diazepami, Midazolami).
Përbërjet jo-benzodiazepinike (nuk do të flasim gjatë për ato), nga ana e tyre, mund të ndahen në dy grupe të tjera, në: Ankthiolitikë dhe në Hipnotikë/gjumëndjellës.
Ankthiolitikët përdoren për trajtimin afatgjatë të shqetësimeve të ankthit. Citaloprami, Paroksetina, Sertalina (këto 3 të parat kanë edhe efekt antidepresiv), Busipironi, Pregabalina.
Hipnotikët/gjumëndjellësit përdoren për pagjumësinë kalimtare në afatshkurtër. Bëjnë pjesë Zopicloni, Zolpidemi, Melatonina.

 

Benzodiazepinat

Duke u nisur nga struktura e tyre kimike benzodiazepinat mund të ndahen në:
1-4 benzodiazepina, ku përfshihen benzodiazepinat kryesore si Diazepami, Lorazepami, Clonazepami.
1-5 benzodiazepina, Clobazami.
triazolobenzodiazepina, Triazolami, Alprazolami.
imidazobenzodiazepina, Midazolami, Flumazenili.

 

Farmakodinamika e benzodiazepinave

Benzodiazepinat i ushtrojnë efeket e tyre farmakologjike nëpërmjet një fuqizimi selektiv të aksioni të acidit gama-aminobutirrik (GABA). (GABA është neurotransmetuesi me veti inhibitore më i përhapur në nivelin e sistemit nervor qëndror.) Ky veprim fuqizues i benzodiazepinave ushtrohet kur benzodiazepinat lidhen me një sit specifik që gjendet në receptorët GABA-A në ndërfaqen midis nënnjësisë alfa dhe nënnjësisë gama.

 

Farmakokinetika e benzodiazepinave -(Diferencat më të mëdha mes benzodiazepinave u përkasin karakteristikave të tyre farmakokinetike.)

Thithja. Rruga orale është rruga më e përhapur e marrjes së këtyre ilaçeve. Administrimi nëpërmjet rrugës rektale është një alternativë e vlefshme kur rruga orale nuk mund të praktikohet si për shembull tek fëmijët me konvulsione nga ethet.
Administrimi endovenoz ka një efekt më të menjëhershëm, ndaj rezervohet për trajtmet në emergjencë, të gjendjes epileptike dhe në anasteziologji.

Shpërndarja. Benzodiazepinat lidhen në sasi të mëdha me proteinat plazmatike, dhe falë tretshmërisë së tyre në lipide (liposolubilitetit) janë në gjendje t’i kalojnë me thjeshtësi membranat biologjike duke u shpërndarë me shpejtëso në indet e ndryshme të organizmit.
Indet me perfuzion të lartë gjaku siç është truri, pas administrimit endovenoz, kanë një shfaqje të shpejtë të efektit terapeutik.
(Nga indet me perfuzion të lartë, benzodiazepina rishpërndahet tek indet me perfuzion më të ulët, si indi muskulor dhe ai adipoz.)
Kohëzgjatja e efektit terapeutik nuk varet vetëm nga gjysmëjeta e eleminimit të ilaçit dhe të metabolitëve të tij aktivë, por varet edhe nga fenomenet e rishpërndarjes në të gjitha indet e trupit.

Metabolizimi. Realizohet nga enzimat mikrozomiale hepatike që i përkasin familjes së citokromit P450. Benzodiazepina kthehet në një apo më shumë metabolitë, aktivë apo jo-aktivë, që kanë një polaritet më të madh, e pra janë të tretshëm në ujë dhe mund të eleminohen më thjeshtë nëpërmjet urinës.
Metabolizimi i benzodiazepinave ndodh me dy faza. Së pari, ndodh një modifikim apo heqje e grupeve të ndryshme funksionale prej molekulës së ilaçit nëpërmjet reaksioneve të oksidimit, nitroreduktimit dhe hidroksilimit, duke e përgatitur për fazën e mëpasshme. Së dyti, konjugacioni me acidin glukuronik i përbërjeve të hidroksiluara në pozicionet 3 dhe alfa, për të formuar metabolitë jo-aktivë që eleminohen nëpërmjet urinës.

Eleminimi. Si parametër farmakologjik përdoert koha e gjysmëjetës (t/2).
Benzodiazepinat me kohë veprimi të shkurtër; gjysmëjetë t/2 prej rreth 8 orësh. Triazolami 2-5 orë. Midazolami 2-3 orë. Këto benzodiazepina këshillohen si hipnoinduktuese/gjumëndjellëse në pagjumësitë prej pamundësisë për të marrë gjumë, dhe si premjekim në procedurat terapeutike dhe diagnostike invazive si gastroskopia, heqja e dhëmbëve etj.
Benzodiazepinat me kohë veprimi të ndërmjetme; gjysmëjetë t/2 prej 8-24 orë. Lorazepami t/2 14 orë. Bromazepami t/2 10-20 orë. Alprazolami t/2 12 orë. Këshhillohen si hipnotikë/gjumëndjellës në ata pacientë që ankohen për zgjimet e herëta mëngjesore apo në trajtimin e ankthit.
Benzodiazepinat me kohë të gjatë veprimi; t/2 më e madhe se 24 orë. Diazepami t/2 20-60 orë. Quazepami t/2 20-50 orë. Përdoern kryesisht në terapinë e gjendjeve të ankthit. Por parashkruhen edhe për trajtimin e spasticitetit, epilepsive, dhe si hipnotikë në pacientët me ankth gjatë ditor.

Kur benzodiazepinat administrohen kronikisht duhet jo vetëm të konsiderohen efektet e një doze të vetme të ilaçit por mbi të gjitha edhe efektet e shkaktuara nga grumbullimi i ilaçit prej administrimit të vazhduar, pra nga rritja graduale e përqëndrimit plazmatik.
Një kuotë e ilaçit të administruar më herët është akoma e pranishme në organizëm dhe merr një rëndësi të madhe për sa i përket efekteve shtesë.
Kjo është e rëndësishme edhe në terma të shpejtësisë së zhdukjes së efekteve farmakologjike pas ndalimit të ilaçit.

 

Benzodiazepinat kryesore në përdorimin klinik

Diazepami (long acting). Është benzodiazepina që paraqet spektrin më të gjerë rë veprimit. Jepet për trajtimin e gjendjeve të ankthit, si qetësues-hipnoti/gjumëndjellës, antikonvulsivant dhe miorelaksues. Ka veprim shumë të shpejtë falë tratshmërisë më lyra/lipide; kjo i jep edhe aftësinë për të kaluar me shpejtësi barrierën hematoencefalike. Diazepami,ëpërmjet administrimit endovenoz apo rektal, është ilaçi i zgjedhur për trajtimin në emergjencë për tipe të ndryshme konvulsionesh, si goditje epileptike akute apo konvulsionet neonatale/të porsaalindura.

Flurazepami (long acting). Është një hipnotik me kohë të gjatë veprimi, që është i efektshëm në pagjumësitë e karakterizuara nga një pamundësi për të zënë gjumë, nga ndërprerje të shpeshta të gjumit të natës apo nga një zgjim i herët.

 

Përbërje të ngjashme me Oxazepamin – konjugohen në mënyrë të shpejtë me acidin glukuronik dhe kanë një gjysmëjetë plazmatike më të vogël se 24 orë. Nuk grumbullohen pas një trajtimi të zgjatur.
Oxazepami. Ka një t/2 mes 5-15 orësh.Është mes benzodiazepinave më të këshilluara për trajtimin e ankthit tek të moshuarit falë mungesës së fenomeneve të grumbullimit të ilaçit.
Lorazepami. Pa metabolitë aktivë. Është një nga ilaçet më të zgjedhura për trajtimin e shqetësimeve të ankthit, mbi të gjitha tek pacientët e moshuar dhe tek pacientët me hepatopati.

 

Nitrobenzodiazepinat – kanë një metabolizim disi më të ndryshëm se benzodiazepinat e tjera duke qenë se pas procesit fillestar të çalkilimit ndodh heqja e nitrogrupit dhe mëpastaj acetilimi.
Nitrazepami, i përdorur kryesisht si hipnoinduktues.
Flunitrazepami, i përdorur kryesisht si hipnoinduktues dhe në anesteziologji.
Clonazepami, në aspektin receptorial konsiderohet si një agonist i pjesshëm sepse ka një aktivitet intrinsek më të ulët se agonistët e plotë si Diazepami apo Flunitrazepami.

 

Triazolobenzodiazepinat.
Alprazolami, këshillohet në trajtimin e shqetësimeve të ankthit të bashkëlidhur me depresionin apo goditjet e panikut.
Triazolami, është një molekulë e karakterizuar nga një shpejtësi veprimi dhe nga një gjysmëjetë t/2 tepër e shkurtër eleminimi prej vetëm 2.5 orësh. Këshillohet për trajtimin e pacientëve me pagjumësi kalimtare dhe kohëzgjatje të shkurtër. Përdoret si hipnoinduktues në pagjumësitë tek pacientët që duan të shmangin fenomentet e sedacionit/qetësimit të tejzgjatur.

 

Imidabenzodiazepina.
Midazolami, ka një kinetikë aktivizimi relativisht të shpejtë me një gjysmëjetë plazmatike prej 2-3 orësh. Prodhon një efekt sedativ/qetësues dhe hipnoinduktues/gjumëndjellës shumë të shpejtë, të fortë dhe me kohëzgjatje të shkurtër.
Midazolami është benzodiazepina më e përdorur në anesteziologji si në premedikimin përpara ndërhyrjeve kirurgjikale por edhe për të induktuar sedacionin menjëherë përpara procedurave diagnostike si bronkoskopia, gastroskopia apo cistoskopia. Përdoret edhe në ndërhyrjet me anestezi lokale.
Zakonisht jepet me rrugë endovenoze (por edhe orale, intramuskulare, rektale).

 

Flumazenili

Flumazenili është një antagonist kompetitiv i receptorit të benzodiazepinave që vepron në vendin ku këto të fundit lidhen tek receptori GABA-A.
Lidhet me afinitet tepër të lartë me receptorin qëndror të benzodiazepinave dhe falë një mekanizmi kompetitit parandalon ndërveprimin e tyre me receptorin duke antagonizuar të gjitha efektet e tyre.

Flumazenili ësthë shumë i efektshëm në kthimin apo parandalimin e efekteve sedative/qetësuese, hipnotike/gjumëndjellëse, anesteziologjike të induktuara nga dozat terapeutike të benzodiazepinave. Është gjithashtu në gjendje të kthejë apo parandalojë efektet sedative dhe depresore qëndrore të prodhuara nga një mbidozë/overdozë benzodiazepinash.

Flumazemili i administruar me rrugë orale ose intramuskulore ka një biodisponibilitet të ulët, kështu që për të përftuar një aksion farmakologjik të menjëhershëm rruga e dhënies duhet të jetë ajo endovenoze.

Sot përdoret në praktikën klinike kryesisht për rizgjimin e pacientëve nga anestezia e induktuar nga benzodiazepinat dhe në terapinë urgjente për të antagonizuar helmimin nga benzodiazepinat.

Efektet anësore të Flumazenilit janë: të vjellat, dhe agjitacioni psikomotor.
Administrimi i Flumazenilit tek subjekte që janë trajtuar me benzodiazepina për disa javë, shkakton shfaqjen e menjëhershme dramatike të një sindrome abstinence.

 
Indikacionet e benzodiazepinave
Ankthi. Benzodiazepinat janë ilaçe që janë në gjendje të reduktojnë ankthin në të gjitha manifestimet e tija.
Pagjumësia. të gjitha benzidiazepinat me dozazhet e duhura prodhojnë efekte sedative-hipnotike me intensitet të mjaftueshëm për të lehtësuar gjumin. Zvogëlojnë kohën e nevojshme për të zënë gjumë, dhe rrisin kohëzgjatjen totale të gjumit, sikundër reduktojnë numrin e mikro-zgjimeve.
Epilepsia dhe konvulsionet. Përdoren kryesisht për trajtimin e gjendjeve epileptike dhe për të reduktuar shfaqjen e manifestimeve konvulsive të përsëritura.
Diazepami me rrugë EV është shumë i efektshëm në bllokimin e krizave të përsëritura epileptike.
Anestezi. Midazolami, Lorazepami, Diazepami.
Alkolizmi. Për trajtimin e sindromës nga abstinenca alkolike. Por janë të paefektshëm për të trajtuar ruajten e abstinencën në terma afatgjatë.
Efektet anësore të benzodiazepinave – përfaqësojnë kryesisht një theksim të vetive farmakologjike të këtyre ilaçeve. Ndër efektet anësore janë: sedacioni ditor, jokoordinimi, çrregullime motore në lëvizjet e vullnetshme, konfuzion, zgjatje e kohëve të reagimit.
Ndërveprimet farmakologjike të benzodiazepinave
Alkoli. Benzodiazepinat dhe alkoli kanë të dy aftësi që të fuyizojnë funksionin e receptorit GABA-A, megjithëse me mekanizma të ndryshëm. Të dy lehtësojë ndërveprimin e GABA me receptorin e vet. Bashkpërdorimi i tyre indukton një veprim sinergjik pozitiv të fuqishëm tek ionofori që varet nga GABA. Kjo shpie në një amplifikim të theksuar të efekteve deprimente që alkoli dhe benzodiazepinat ushtrojnë në sistemin nervor qëndror.
Ilaçet që deprimojnë sistemin nervor qëndror si barbiturikët, analgjezikët opioidë, neuroleptikët dhe antidepresivët, kanë një efekt sinergjik me benzodiazepinat.
Kontraceptivët oralë. Të gjithë kontraceptivët oralë inhibojnë proceset e oksidimit të shumë ilaçeve, përfshirë benzodiazepinat, duke shkaktuar rritje të lehta të përqëndrimit plazmatik të këtyre ilaçeve.

 

© Rinstinkt blog