Egzaminimi neurologjik (hyrje)

Egzaminimi neurologjik fillon me një vëzhgim të pacientit që prej momentit që ai futet në dhomë dhe vazhdon gjatë mbledhjes së anamnezës. Pacienti duhet të ndihmohet sa më pak të jetë e mundur, në mënyrë që çdo vështirësi apo probem të mund të bëhet evidente. Shpejtësia e pacientit, simetria dhe koordinimi ndërsa i afrohet tavolinës së egzaminatorit duhet të vezhgohen të gjitha. Sikundër edhe (drejtë)qëndrimi, ecja (deambulacioni), sjellja, veshja dhe reagimet e pacientit ndaj stimujve të ndryshëm japin njohuri mbi humorin e pacientit dhe mbi përshtatjen e vet sociale. Ligjërata, përdorimi i gjuhës, agnosia hapësinore, qëndrime jotipike, çrregullime të tjera të lëvizjes, etj mund të dalin të gjitha në pah që përpara fillimit të ekzaminimit obiektiv.

Kur të kemi marrë të gjitha informacionet, egzaminatori i vëmendshëm mund të vlerësojë disa aspekte të egzaminimit obiektiv dhe të përjashtojë disa të tjera mbi bazën e hiipotezave preliminare rreth anatomisë dhe fiziopatologjisë së problemit. Nëse egzaminatori është më pak ekspert, realizohet egzaminimi neurologjik i plotë dhe nuk lihet pa kaluar asnjë hap.

Egzaminimi neurologjik përfshinë disa faza: Statusi mendor, Nervat kranialë apo të kokës, Sistemi motor, Forca muskulore, Deambulacioni (të ecurit), qëndrimi drejtë dhe koordinimi, Ndjeshmëria (sensibiliteti), Reflekset, Sistemi nervor autonom.

Edhe pse një egzaminim i detajuar neurologjik mund të kërkojë shumë kohë, aspektet themelore mund të hetohen në rreth 4 minuta dhe na mundësojnë të gjejmë një defiçit (mangësi) në cilindo nga përbërësit themelorë. Rezultatet anormale në një nga përbërësit\komponentët duhet me patjetër që të nxisin një ekgzaminim më të detajuar të asaj pjese.

 

Reklama

Vaksina kundër gripit nuk është në gjendje që të shkaktojë gripin

Vaksina kundër gripit nuk është në gjendje që të shkaktojë gripin

Çdo vit periudha e gripit është e ndryshme, dhe virusi i gripit i prek njerëzit në mënyra të ndryshme.
Gripi në vetvete nuk është një sëmundje e rrezikshme; ajo që e bën gripin më të rëndë janë ndërlikimet që virusi mund të shkaktojë në disa tipa të caktuar subjektesh, si për shembull të miturit dhe të moshuarit.

Një nga ndërlikimet më të rënda të gripit është pneumonia. Kjo zakonisht ndodh tek të moshuarit, tek fëmijët e vegjël, dhe tek individët me sisteme imunitare që nuk punojnë mirë (imunodepresion), apo që kanë pësuar një transplant (duke qenë se edhe këta marrin ilaçe që reduktojnë mbrojtjet e tyre imunitare, meqë sist. i tyre imunitar ndër të tjera do të luftonte edhe transplantin.).

Një nga mitet më të përhapura për sa i përket vaksinave dhe vaksinimit (kundër gripit) është ai se vetë vaksinat mund të na shkaktojnë gripin. Ky besim në të vërtetë nuk ka asnjë bazë. Në vaksinën kundër gripit vërtet që gjendet një virus, por ky virus është jo aktiv, dhe një virus jo aktiv, apo i çaktivizuar nuk është në gjendje që të shkaktojë gripin.

Virusi i çaktivizuar i gripit gjithsesi një efekt e ka, përndryshe nuk do të përdorej në vaksinë; virusi jo aktiv është në gjendje që ta shtyjë trupin tonë për të ndërtuar një përgjigje imunitare ndaj tij, por kjo nuk do të thotë se virusi jo aktiv ka shkaktuar sëmundjen e gripit. Pasi marrim vaksinën kundër gripit mund të ndihemi ‘të dobët’ por kjo nuk duhet interpretuar si një shenjë negative; në të kundërt është pozitive. Ajo mund të jetë një shenjë që sistemi imunitar i trupit tonë po punon, pra është duke ndërtuar një përgjigje kundër virusit (jo aktiv). Përgjigje e cila do të jetë gati për të luftuar virusin aktiv, pra ‘të gjallë’, të gripit nëse do të infektohemi gjatë sezonit të gripit.

Kur marrim vaksinën, trupi është në gjendje që të njohi virusin e çaktivizuar si një entitet të huaj. Kjo është një gjë normale; trupit ynë, apo më saktë sistemi ynë imunitar është vazhdimisht në kërkim të mësymësve të huaj. Identifikimi i antigjenëve të huaj e lejon trupit që të zhvillojë kundërtrupa kundër këtyre antigjeneve.

Ky proces është i njëjtë me atë që do të ndodhte nëse ne do të infektoheshim nga një virus i gjallë, por me ndryshimin themelor dhe tepër të rëndësishëm se, vaksina përmban virus jo aktiv që nuk është në gjendje që shkaktojë dëme në organizëm, si për shembull nuk është në gjendje që të dëmtojë mukozat e rrugëve të ajrit.
(Kur infektohemi nga virusi i gripit, ky dëmton mukozat ku mëpastaj me shumë gjasa rriten baktere, edhe komensale, që shkaktojë infeksione edhe më të rënda se ai virali fillestar – Këto infeksione bakterore që i mbivendosen infeksionit viral fillestar janë arsyeja përse ndonjëherë mjekët japin antibiotikë ‘kundër gripit’. Antibiotikët jepen vetëm kur është verifikuar se ka një infeksion bakteror. Antibiotikët nuk janë në gjendje të veprojnë mbi viruset.)

Pra siç po thoshim, kjo përgjigje imunitare normale e shkaktuar nga virusi jo aktiv i vaksinës mund të shkaktojë një temperaturë të lehtë, dhimbje koke, dhe dhimbje të lehta e të përhapura muskulore. Këto efekte nuk duhen ngatërruar me sëmundjen e gripin. Këto janë përgjigje normale dhe fiziologjike të organizmit, për shembull në dekadat e fundit është zbuluar se rritja modeste e temperaturës së trupit është një përshtatje evolutive që ndihmon sitemin imunitar. Sistemi imunitar duket se funksiononë më mirë kur organizmi ka një temperaturë modeste.

Ndër të tjera shpesh njerëzit ngatërrojnë gripin me të ftohtin (virusi parainfluencal) ose me infeksione gastroenterale. Simptomat e të ftohtit, që shkaktohen nga viruset parainfuencale, mund të jenë të ngjashme me gripin por janë më të buta. Gastroenteriti, pra infeksione të aparatit tretës, mund të shkaktohen nga lloje të ndryshme bakteresh dhe virusesh. Ndër simptomat e gastroenteritit janë nausea (ndjesi vjellje), të vjella dhe diarre.

Në raste të veçanta ndodh që disa njerëz preken vërtetë nga gripi pasi ata kanë marrë vaksinën kundër gripit, por kjo nuk është faji i vaksinës, dhe mund të ndodhi për disa arsye të ndryshme.
Së pari këta individë mund të jenë ekspozuar më përpara ndaj virusit të gripit qarkullues, pra përpara se të merrnin vaksinën. Dhe duke qenë se trupit ka nevojë për 1-2 javë që që zhvillojë një përgjigje imunitare të plotë, nëse ju infektoheni nga gripi në këtë periudhë kohore me gjasa ishit infektuar që më përpara ose përpara se trupi të ndërtonte një përgjigje të plotë imunitare.
Një tjetër arsye ka të bëjëme varietetet e ndryshme virale në qarkullim. Vaksina e gripit përgatitet çdo vit duke u mbështetur sa më mirë të jetë e mundër mbi virusin qarkullues të gripit. Efektshmëria e vaksinës së gripit varet nga ngjashmëria midis virusit qarkullues në komunitet dhe viruseve të çaktivizuar pët të bërë vaksinën. Nëse ndodh që në komunitet qarkullon një varietet virusi që nuk ka ngjashmëri me virusin e çaktivizuar të vaksinës, atëherë kjo do të ketë një efektshmëri të reduktuar. Por këto janë raste shumë shumë të rralla.


© Rinstinkt Blog

Thyerjet/frakturat e kockave të hundës dhe të kockave të nofullës së sipërme/maksilare

Thyerjet/frakturat e kockave të hundës dhe të kockave të nofullës së sipërme/maksilare

Këto janë zakonisht thyerje me shkaqe traumatike që prekin piramidën hundore të kockave të mirëfillta të hundës dhe/apo kërcin hundor si dhe të kockave të nofullës së sipërme (maksilare).

Piramida hundore për shkak të situatës së veçantë topografike preket shpesh në rastet e traumës së fytyrës. 70% e thyerjeve të hundës i detyrohen aksidenteve rrugore ndërsa 30% që mbetet ka të bëjë me trauma të llojeve të ndryshme, rastësishme ku përfshihen aksidentet në punë, aksidentet sportive etj.

Në relacion me intensitetin e forcës goditëse, thyerja mund të qëndrojë e kufizuar në piramidën hundore apo mund të shtrihet edhe në formacionet skeletike fqinje, dhe në të tjera raste mund të shtyhet deri në bazën e kafkës (duke prekur kockat e bazës së kafkës).

Thyerjet mund të jenë me ose pa spostim të fragmenteve të kockave.
Ekzistojnë thyerje gjatësore me spostim anësor, që verifikohen për shkak të traumave të veprojnë me drejtim anësor dhe që shkaktojnë një shkëputje/veçim ipsilateral me prejardhjen e traumës.

Ekzistojnë thyerje me gropëzim, apo me zhytje të fragmenteve të kockave; kjo ndodh në rastet kur trauma vepruese ka një drejtim antero-posterior. Këto thyerje mund të jenë të tipit ‘si libër i hapur’, me gropëzim të thjeshtë, apo me shtypje.

Kur trauma vepruese ka një drejtim nga poshtë lartë, verifikohet një shkëputje e midis kockës së hundës dhe kockës frontale.

Ekzistojnë edhe thyerje hundore të bashkëlidhura me thyerje të kockave të masivit të fytyrës, por këto ndodhin kur një traumë e dhunshme godet në nivel të qepjes fronto-nazale(hundore).

Trauma tepër të dhunëshme që prekin edhe kockën etmoidale tek ‘lamina cribrosa’ mund të shkaktojnë një derdhje të lëngut cerebro-spinal nga hunda (ang: CSF rhinorrhoea) si dhe anozmi (paaftësi për të nuhatur) për shkak të dëmtimit të nervit olfativ (të nuhatjes).

 

Linjat e thyerjes.
Linjat e thyerjes rrezatohen drejtë skeletit të fytyrës dhe ndjekin të ashtuquajturat linja të dobësisë të përshkruara nga Le Fort-i.

Linjat e thyerjes/frakturës sipas Le Fort

Thyerje e tipit Le Fort I, apo thyerja e Guerin-it – në këtë rast harku dentar i sipërm shkëputet në bllok nga kocka maksilare e sipërme.

Thyerje e tipit Le Fort II – në këtë rast linja e thyerjes/frakturës identifikohet apo më mirë të themi, përket me linjën mediane të dobësisë të masivid të fytyrës. Më specifikisht ajo prek: kockat dhe septumin apo murin darës të hundës, degët montuese të kockave maksilare dhe nëpërmjet vrimës infraorbitare (nën-orbitare) arrinë kockën zigomatike (malare).

Thyerje e tipit Le Fort III – në këtë rast ndodh një shkëputje e bazës së kafkës nga masivi i kockave të fytyrës. Linja e frakturës/thyerjes fillon nga qepja fronto-nazale, prek kockat e lotëve, murin medial të orbitës, çarjen orbitale inferiore dhe mbërrinë tek qepja fronto-zigomatike.

 

Simptomatologjia e thyerjeve të kockave të hundës: dhimbje, gjakdardhje (epistazë), bllokim të hundës, anozmi (pamundësi nuhatje), rinolikuorre (derdhje e lëngut cerebro-spinal nga hunda).

 

Ekzaminimi obiektiv i pacientit
Vihet në pah një modifikim anatomik i piramidës hundore si dhe një hematomë apo reagim edematoz nënlëkuror.
Mund të gjendet një enfizemë nënlëkurore, si dhe një ekimozë e vonë.
Duhet bërë gjithnjë një rinoskopi me qëllim që të vlerësohen kushtet e murit ndarës të hundës (septumit).
Duhet të realizohet në radiografi e kafkës, mbi të gjitha në projeksion anësor/lateral, për të vlerësuar dhe demonstruar linjat e thyerjes/frakturës, si dhe për të zbuluar spostimin e fragmenteve. Në rast se dyshohet një thyerjes maksilare është e nevojshm te kryhet një tomografi e kompjuterizuar TC.

 

Ndërlikimet
Të menjëhershme – Hematomë e murit ndarës të hundës (septumit) e cila nëse nuk kullohet/drenazhohet mund t’i japi origjinë një empieme me pasojë rrezik nekroze të kërcit të septumit.
Të vona – Deformime të konformacionit dhe/apo simetrisë së piramidës hundore dhe devijim apo shpim i septumit të hundës.

 

Terapia
Së pari duhet reduktuar/pakësuar dhe kufizuar thyerja/fraktura (brenda 5-6 ditëve nga trauma). Duhet që fragmentet kockore të rivendosen në vendet e veta primitive duke ushtruar një presion të drejtim të kundërt me atë të traumës.
Mëpastaj duhet realizuar një kufizim i jashtëm nëpërmjet një harku të ngurtë që hiqet pas 1 jave, dhe një kufizim i brendshëm nëpërmjet një tamponimi me garza që hiqen në ditën e 3-të.
Për disa ditë duhet të jepet një mbrojtje antibiotike.
Në rast të thyerjeve të tipit Le Fort, duhet realizuar një kufizim me vida në titan.


© Rinstinkt blog

Zhurma nga kërcitja e gishtave; tribonukleacioni

Kërcitja e gishtave

Të gjithëve na ka ndodhur që të kërcasim gishtat e duarve tona, apo më shpesh që të shikojmë dikë tjetër që kërcet gishtat e vetë. Por askush nuk e dinte se çfarë e shkaktonte saktësisht zhurmën; natyrisht dihej që vinte prej artikulacioneve, por vetëm kaq.

Dyshimi rreth origjinës së këtij fenomeni akustik interesant qëndroji i gjallë deri kur Kawchuk et al. botuan rezultatet e punës së tyre nën titullin ‘Real-Time Visualization of Joint Cavitation’ në vitin 2015.

Në studimin e tyre autorët tregojnë se mekanizmi akustik, apo mekanizmi i ‘plasaritjes’ së artikulacionit/kyçit ka të bëjë me formimin e një flluske dhe jo me kolapsimin e saj siç mendonin disa më përpara.

Pamje me rezonancë magentike e një artikulacioni në momentin e kërcitjes. Mund të vini re se midis dy skajeve të kockave të veshura me kërc (sipërfaqet e e qarta në qendër), kur ato largohen, fillon e formohet një flluskë gazi (hapësira me e errët, e zezë).

Pamje me rezonancë magentike e një artikulacioni në momentin e kërcitjes. Mund të vini re se midis dy skajeve të kockave të veshura me kërc (sipërfaqet e e qarta në qendër), kur ato largohen, fillon e formohet një flluskë gazi (hapësira me e errët, e zezë).

Rezultatet e studimit ofrojnë prova të drejtëpërdrejta se plasaritja e kyçeve ka të bëjë me zanafillën dhe jo me kolapsin e një flluske paraekzistuese. Studiuesit thonë se këto gjetje janë konsistente me ‘tribonukleacionin’ që përkufizohet si një proces në të cilin, në vijim të një ndarje të menjëhershme të dy sipërfaqeve të zhytura në një lëng, krijohen flluska gazi. Natyrisht në rastin e kërcitjes së kyçeve të gishtave këto sipërfaqe, të ngurta, përfaqësohen nga dy skajet e kockave të veshura me kërc artikular, dhe që ballafaqohen njëra me tjetrën nëpërmjet një lëngu viskoz të quajtur lëng sinovial (brenda zgavrës artikulare). Funksioni i lëngut sinovial është mbi të gjtiha ai i lubrifikimit të artikulacionit por edhe i furnizimit të saj me lëndë ushqyese.

Studiuesit e zbuluan origjinën e saktë të fenomenti akustik nëpërmjet hetimit me rizonancë magentike në kohë reale ndërsa ndodhte kërcitja e gishtave. Në momentin që mbi artikulacionin aplikohej një forcë dy sipërfaqet artikulare fillimisht ushtrojnë një rezistencë ndaj tërheqjes dhe mëpastaj ndahen në mënyrë të menjëhershme. Është pikërisht kjo ndarje e menjëhershme që shkakton një rënie të presionit në brendësi të lëngut sinovial dhe që iu shtyn gazrat e tretura në të që të formojnë flluska të vogla.Formimi trastave të gazit është pikërisht shkaktari i fenomenit akustik të kërcitjes së gishtave.

 


Studimi shkencor: Kawchuk, Gregory N et al. “Real-time visualization of joint cavitation.” PloS one vol. 10,4 e0119470. 15 Apr. 2015, doi:10.1371/journal.pone.0119470a


© mbi tekstin, Rinstinkt blog

 

Biopsia endomiokardiake, procedura dhe ndërlikimet

Biopsia endomiokardiake, procedura dhe ndërlikimet

Çfarë është biopsia endomiokardiake? Është një procedurë, një formë biopsie, që kryhet për të marrë një fragment të vogël të muskulit të zemrës, pra miokardit, në mënyrë që mbi vetë fragmentin të realizohet një ekzaminim nën mikroskop. Gjatë hetimit me mikroskop mund të vihen re tjetërsime të mundshme të qelizave që përbëjnë indin kardiak.

Si realizohet procedura? Procedura realizohet në ambiente të përshtatshme për ndërhyrje të tilla. Pacienti pastrohet dhe mbi zonën ku to të futet kateteri duhet bërë depilimi\rruajttja i\e qimeve të trupit. Kateteri që përdoret është i veçantë dhe quhet biotom; në majën e tij ka një pincë të vogël mjaftë të mprehtë nëpërmjet të cilës ‘këputen’ fragmentet e indit miokardiak.

biopsia endomiokardiake bioptomiPërgjithësisht biotomi futet nëpërmjet venës xhiugulare të djathtë të brendshme, që ndodhet në krah të qafës, dhe më rrallë kateteri futet nëpërmjet arterieve. Të tjera herë kateteri futet nëpërmjet venës apo arteries femorale në afërrsi të rrëzës së kofshës.
Ena e gjakut nëpërmjet të cilës futet kateteri (biotomi) çpohet nëpërmjet një ageje të veçantë, në anestezi lokale. Pastaj ageja zëvendësohet me një kanulë nëpërmjet të cilës pastaj futet kateteri\biotomi.

Kateteri drejtohet për nga zemra nën kontrolllin e rrezeve X. Në zemër kryhen disa ‘pickime’, zakonishtt 4-5, dhe fragmentet që merren ruhen në një lëng apostafat deri sa ato të shkojnë tek një tjetër mjek specialist (anatomo patologu) që i heton ato nën mikroskop.

Gjatë kësaj ndërhyrje pacienti ndjen vetëm një dhimje tepër të lehtë për shkak të dhënies së anestetikut lokal. Ndonjëherë ndodh që pacienti ka ndjesinë sikur zemra po i vinë në grykë (palpitacione) për shkak shfaqjes së ndonjë çrregullimi në rahejn e zemrës, pra aritmi, të provokuara këto nga kateteri që futet në dhomat e zemrës.
Pas përfundimit të procedurës pacienti mbahet nën vëzhgim për 24 orë.

Përse bëhet biopsia endomiokardiake?

Ky ekzaminim bëhet për të kërkuar origjinën e disa sëmundjeve të miokardit, pra të muskulit të zemrës, që paraqiten me shenja dhe simpta specifike si për shembul dhimbje në kraharor, çrregulllime të ritmit me të cilin rreh zemra etj. Këto dhe të tjera çrregullime karakterizohen nga një ulje e rëndësishme e aftësisë së zemrës për t’u tkurrur dhe për të furnizuar indet e trupit me gjak. Këto sëmundje mund të shkaktohen ose nga difekte të vet muskulit kardiak apo nga grumbullimi i substancave të veçanta në zemër apo edhe nga një infiamacion\skuqje e miokardit (miokardit) e shkaktuar nga ndonjë sëmundje imunitare apo edhe nga ndonjë virus.

Natyrisht për të filluar një terapi, pra për t’i dhënë pacientit një terapi për problemin që ka, së pari duhet të zbulojmë se çfarë probemi ka, pra duhet të zbulojmë shkakun e sëmundjes, për shembulll nëse i detyrohet një infiamacioni apo një grumbulllimi substancash.

Biopsia kardiake kryhet edhe për të bërë diagnozën e një refuzimi të transplantit në pacientëtt që i janë nënshtruar një transplanti të zemrës. Në këtë rast biopsia mundëson identifikimin me qartësi të shenjave të parakohshme, kështu që të mund të ndërhyhet me shpejtësi nëpërmjet ilaçeve përkatëse. Për këtë arsye biopsia endomiokardiake kryhet shpesh në periudhën pas operimit, dhe sidosi në çdo rast që dyshohet se po lind një proces refuzimi ndaj transplantit.

Gjithashtu një përdorim tjetër që mund të ketë biopsia endomiokardiake është për të verifikuar nëse ka dëme, kolaterale, të miokardit, të shkaktuara nga ilaçe kundër-tumorale që i janë dhënë pacientit për të kuruar tumore që mund të kenë lindur në organe apo rajone të tjera të trupit.

Ndërlikimet e mundshme të biopsisë endomiokardiake

Kjo procedurë ka risqe shumë të vogla. Ndërlikimet që mund të shfaqen lidhen me kateterizmin kardiak, si për shembull, hematomë në vendin e çpimit, aritmi që mund të lindin si pasojë e kontaktit të kateterit me muret e brendshme të dhomave të zemrës, apo në raste më të rralla akoma ndalesë kardiake.

Të tjera ndërlikime të rralla mund ttë kenë të bëjnë me aktin e kryerjes së biopsisë, pra, perforim\çpim i murit të zemrës me derdhje gjaku përreth zemrës në trastën perikardiake. Ky i fundit është edhe ndërlikimi më i madh dhe që duhet të diagnosttikohet sa më parë për të vënë pacientin nën vëzhgim dhe për të filluar terapinë përkatëse (me ilaçe, me zbrasje të perikardit).

 

 

© Rinstinkt blog 2019