Përse aziatikët nuk e tolerojnë dot alkolin?

Përse aziatikët nuk e tolerojnë dot alkolin?

Për ata që kanë njëfarë kurioziteti për kulturat dhe shoqëritë lindore/orientale me siguri që është i çuditshëm raporti që kanë aziatikët me alkolin. Nuk janë në gjendje t’i durojnë pijet alkolike fare fare. Çka manifestohet me një skuqje të menjëhershme në të gjithë fytyrën.

Haruhi Suzumiya e dehur.

Por cila është arsyeja që aziatikët, pra japonezët, kinezët de koreanët nuk e tolerojnë dot alkolin? Ndokush do të sugjeronte një shkak kulturor, siç bëhet rëndom me vend e pavend. Por jo, si në çdo rast tjetër, kultura lind prej një substrati fizik, prej një baze biologjike. Në këtë rast mos-toleranca e alkolit është një gjendje e mirëfilltë klinike që ka baza të forta gjenetike.

Mjafton një gjysmë gote alkol dhe aziatikët skuqen menjëherë. Kjo skuqje nuk është gjë tjetër veçse një reaksion ndaj alkolit, që zhvillohet edhe me marrjen e sasive të moderuara të pijeve alkolike, dhe që konsiston në skuqje dhe eritema të përhapura në të gjithë fytyrën, qafën dhe në disa raste edhe në të gjithë trupin.

Në aglisht merr emrin “Alcohol Flush Reaction, AFR” – por duke qenë se kjo gjendje klinike është mjaft e përhapur në popullatat aziatike, mbi të gjitha tek japonezët, kinezët dhe koreanët, shpesh quhet edhe ‘Sindroma nga skuqja aziatike’. Simptoma të tjera të kësaj gjendje klinike me substrat gjenetik përfshijnë: një shpejtim të rahjeve të zemrës, nausea dhe një ndjesi të përhapur pafuqie. Pra, si të thuash, simptomat e një dehjeje por që vjen nga doza tepër të ulëta alkoli.

Shkaqet e kësaj sindrome qëndrojnë në trashëgiminë gjenetike të popullatave me prejardhje aziatike. Kanë të bëjnë me 2 (dy) variante të enzimave të përfshira në metabolizmin e alkolit.

Ja se si metabolizohet alkoli i gëlltitur në organizmin tonë.

Skemë e thjeshtë e metabolizmit të alkolit

Pasi alkoli (apo etanoli) hyn në trupin tonë, ai mbërrin në mëlçi ku shndërrohet në acetaldehid prej një enzime të quajtur alkol-dehidrogjenaza (ADH). Acetaldehidi kapet nga një enzimë e dytë e pranishme në mitokondritë e qelizave tona me emrin acetaldehid-dehidrogjenaza. Kjo enzima e dytë e shndërron acetaldehidin në acid acetik i cili mëpastaj do të dekompozohet në ujë dhe në dioksid karboni.

Në këtë zinxhir metabolik përbërja më toksike/helmuese është acetaldehidi, por rrezikshmëria e kësaj përbërje zbutet nga veprimi i menjëhershëm i acetaldehid-dehidrogjenazës.

Tani, dalim prap tek aziatikët. Shumë prej tyre kanë disa variacione të alkol-dehidrogjenazës dhe të acetaldehid-dehidrogjenazës që pengojnë funksionimin e duhur të rrugës metabolike që përshkruam më sipër.

Më saktësisht, rreth 80% e aziatikëve zotëron një variant shumë më efiçient të dehidrogjenazës alkolike (ADH), variant ky që është në gjendje ta kthejë etanolin në acetaldehid me një frekuencë shumë më të madhe sesa norma (tek popullatat e tjera). Për më tepër, 50% e popullatës orientale/lindore shfaq një variant më pak efiçient të enzimës së dytë, pra acetaldehid-dehidrogjenazës që e shndërron acetaldehidin në acid acetik me një shpejtësi më të ngadaltë.

Pra, nga një anë prodhimi i acetaldehidit, që është toksik/helmues, rritet, ndërsa nga ana tjetër shkatërrimi i tij është i reduktuar. Kështu rezultati përfundimtar nuk mundet veçse të jetë grumbullimi në gjak i kësaj përbërje.
Kështu për popullatat aziatike, ky predispozicion ndaj intoksikimit/helmimit me acetaldehid, ka ndikuar në formimin e një kulture që i qëndron larg alkolit, duke reduktuar incidencën e alkolizmit, duke qenë se të pirit e pijeve alkolike kthehet menjëherë në një praktikë shumë pak të kënaqëshme (për shkak të helmimit nga acetaldehidi).

© Rinstinkt blog
PDF: Përse aziatikët nuk e tolerojnë dot alkolin?

Hiperkalemia & Hipokalemia

Hiperkalemia

Hiperkalemia është një çrregullim elektrolitik mjaft i shpeshtë (1-10% e pacientëve të shtruar në spital), që shkakton një depresion të përçueshmërisë kardiake dhe mund të shpjeri në aritmi fatale për jetën. Prek njësoj meshkujt dhe femrat, dhe të gjitha grupmoshat.

Rregullimi normal i kaliumit (K) realizohet si vijon: K i gëlltitur futet në qarkullimin venoz portal, pra të venës portë; si përgjigje pankreasi lëshon insulinën. Kjo e fundit lehtëson futjen e kaliumit brenda qelizave.
Kaliumi në qarkullimin veshkor/renal bën që renina të çlirohet prej qelizave juxtaglomerulare, duke çuar në aktivizimin e angiotensinës I e cila konvertohet në angiotensinë II në mushkëri. Angiotensina II vepron mbi zona glomerulosa të gjendrës adrenale (mbiveshkore) për të stimuluar sekretimin e aldosteronit. Ky i fundit bën që kaliumi të ekskretohet dhe natriumi të mbahet – në duktet mbledhëse/kolektore të veshkës.

Rritja e përqëndrimit të kaliumit/potasiumit në plazmë, në nivele më të mëdha se 5mmol/L (5.5mEq/L), mund të shkaktohet nga:
⦁ çlirimi prej qelizave të dëmtuara (rritje e ngarkesës së kaliumit): në raste djegiesh, dëmtimesh prej shtypjeve, rabdomiolizës apo prej transfuzionit.
⦁ lëvizja abnormale e kaliumit jashtë qelizës (rishpërmdarje qelizore): si në rast acidoze, transfuzioni, apo në rastin e paralizës periodike hiperkalemike.
⦁ zvogëlim i jashtëqitjes/ekskretimit: si në rastin e dështimit të veshkave, të sëmundjes së Addisonit, apo në rast përdorimi të drogërave siç janë diuretikët që që kursejnë kaliumin, si dhe ilaçet anti infiamatorejo steroidike.
⦁ helmimet/intoksikimet
⦁ marrje me tepricë: në raste shumë të rralla.

Ndër efektet kryesore të hiperkalemisë janë: paraestezia, dobësia muskulore (paralizë flacide), dhe dizritmitë ventrikulare (dhe eventualisht asistola).
Efektet e rrezikshme duhen pritur kur kaliumi plazmatik e kalon nivelin e 6.5mmol/L.

Në disa raste kaliumi/potasiumi plazmatik mund të rezutojë i rritur për shkak të hemolizës që mund të ndodhi në mostrën mbi të cilën realizohet analiza. Pra kjo është një pseudohiperkalemi që vjen nga një mbledhje apo transport jo i duhur i mostrës së gjakut.
Duhen matur gazet hematike për të kontrolluar për acidozë.
Është e rëndësishme të mbahet mend se ekzistojnë disa ndryshime karakteristike të EKGsë në rast hiperkalemie. Këto ndryshime janë: valë T të larta, me majë (si tendë – janë më të larta sesa të gjera); interval Q-T i reduktuar; kompleks QRS i zgjeruar; valë P të vogla ose jo të pranishme; interval P-R i rritur; segmenti ST i depresuar; dizritmi ventrikullare si fibrilacion dhe asistoli.

Tek pacientët që kanë një rritje të përqëndrimit të kaliumit plazmatik, pra në nivelem më të mëdha ose të barabarta me 6.5mmol/L, të cilët kanë edhe ndryshime toksike të EKGsë, gjëja e parë që duhet bërë, pra prioritet është mbrojtja nga dizritmitë kardiake jetë-kërcënuese. Mbrojtja ndaj këtyre dizritmive, siç fibrilacioni ventrikullar dhe asistolia, bëhet duke i dhënë pacientit kalcium. Kalciumi jepet nën kontroll elektrokardiografik (EKG), në një masë prej 10mL në formën e klorurit të kalciumit 10% me injeksion i.v. të ngadaltë për 2-5 minuta. Ky administrim ka një efekt të menjëhershëm që zgjat deri në 1 orë.
Një alternativë është dhënia deri në 20mL e glukonatit të kalciumit 10%.
Kalciumi ka efekt që të stabilizojë membranën qelizore miokardiake, por nuk është në gjendje të ndikojë në nivelinplazmatik të kaliumit/potasiumit.

Për të rishpërndarë dhe eleminuar kaliumin nga trupit veprohet si vijon…
Tek pacientët me rritje mbi 6.5mmol/L të përqëndrimit tëkaliumit plazmatik, por pa ndryshime toksike të EKGsë, kaliumi mund të rishpërndahet jashtë plazmës në drejtim të qelizave duke administruar:
Bikarbonat – nëse pacienti ka acidozë metabolike (pH<7.20) jepi bikarbonat natriumi i.v. (1mmol/kg) për 5-15 minuta. Vepron në më pak se 30 minuta por ka një efekkt të kufizuar mbi nivelet e kaliumit nëse përdoret e vetme.
Salbutamol – jepi salbutamos 10mg me nebulizator. Mund të nevojitet deri në 20mg. Një alternativë është 0.5mg salbutamol i.v. Salbutamoli, nëpërmjet receptorëve beta-2 në mëlçi dhe në muskul, stimulon pompën Na/K ATP që të lëvizi kaliumin brenda qelizave. Brenda 30 minutash niveli plazmatik i kaliumit fillon të bjeri. Efekti i salbutamolit është plotësues/shtues i efektit të insulinës dhe redukton edhe hipogliceminë e padëshiruar.
Insulina – jepni 10U insulinë të tretshme në 50g glukozë i.v. për 15-30min. Insulina stimulon pompën Na/K ATP për të rritur uptake brendaqelizor të kaliumit.

Për të larguar kaliumin e tepërt nga trupi veprohet si vijon.
Tek pacientët me një rritje të butë ose të moderuar të përqëndrimit plazmatik të kaliumit: duhet të monitorohet EKGja pa përjashtim tek të gjithë pacientët. Duhet dhënë insulinë dhe glukoz siç u përshkrua më sipër.
Tek të gjithë pacientët me hiperkalemi: largojeni kaliumin nga trupi nëpërmjet një rezine/rrëshire me shkëmbim jonesh si për shembull 15g sulfonat polistiren kalciumi (apo natriumi) katë herë në ditë nga goja. Nëse funksionaliteti veshkor është normale rrisni ekstretimin renal me furosemid 0.5-1.0mg/kg oralisht ose i.v. Në këtë rast duhen dhënë lëngje të mjaftueshme nga goja ose i.v. Në raste të tjera mund të nevojitet dializa.

 

Hipokalemia

Hipoklaemia po niveli i ulët i kaliumit në plazmë, nën nivelin 3.5mmol/L, mund të vijë prej:
⦁ një lëvizje abnormale brenda qelizave: si në rast alkaloze, dhënie të insulinës, apo në rastet e paraizave periodike hipokalemike.
⦁ humbjeve të tepërta të kaliumit nga trakti gastro-intestinal: si për shembull në rast të vjellash apo diarreje.
⦁ një humbje të tepruar të kaliumit nga veshkat: si në përdorimin e diuretikëve, të acidozës tubulare renale apo edhe të sëmundjes së Cushingut.

Simptomat më të shpeshta të hipokalemisë janë lodhshmëria dhe dobësia. Këto mund të jenë simptomat e vetme dhe ekzaminimi mund të mos evidnetojë gjë tjetër. Të tjera herë mund të vihen re edhe: parestezi, alkalozë metabolike, poliuri, ileus paralitik etj.

Në rast se dyshohet hipokalemi duhen kontrolluar gazet hematikë nëprmjet hemogasanalizës. EKGja mund të shfaqi ndryshime karakteristike hipokalemike: sheshim apo inversion të valës T; depresion të segmentit ST; zgjatje e intervalit Q-T; dizritmi ventrikullare.

Trajtimi mund të fillojë me kalium i.v. – nën kontroll elektrokardiografik – tek pacientët simptomatikë ose me risk. Doza deri në 0.5mmol/kg në orë (jo më shumë se 30-40mmol/h për një të rritur). Shumë pacientë që nuk kanë simptoma dhe e kanë EKGnë normale do t’i përgjigjen mirë edhe një trajtimi me suplementë oralë. Gjithsesi të gjithë pacientët duhet të drejtohen tek mjeku.

 

© Rinstinkt Blog 2020


PDF: Rinstinkt Blog – Hiperkalemia Hipokalemia

Ndryshime trunore pas ngrënies së tepërt

Ndryshime trunore pas ngrënies së tepërt (tek minjtë)

miush obezKërkuesit shkencorë Rossi et al. kanë gjetur se një klasë e veçantë neuronesh në rajonin trunor të quajtur zona anësore/laterale e hipotalamusit (zonë e cila shërben si një nyje integrale në qarkun neuronal që kontrollin sjelljen e të ngrënit) vepron si një frenë në ushqyerje, pra në ndalimin e konsumit ushqimor në një model obeziteti tek minjtë.

U gjet se këto neurone ndikoheshin dhe ndyshonin veçanërisht nga obeziteti i induktuar prej dietës.

Pra, popullata të dalluara neuronesh në zonën anësore/laterale të hipotalamusit shërbejnë si rregullatorë themelorë të sjelljes së të ngrënit… dhe më tej këto grupe neuronale mund të shënjestrohen në të ardhmen për të trajtuar çrregullimet e të ngrënit.

 
Studimi: Obesity remodels activity and transcriptional state of a lateral hypothalamic brake on feeding  – Science 28 Jun 2019: Vol. 364, Issue 6447, pp. 1271-1274

Shpretka, anatomia dhe fiziologjia normale; Patologjitë më të shpeshta të shpretkës

Shpretka: anatomia dhe fiziologjia normale e shpretkës

Shpretka anatomikisht dhe fiziologjikisht përbën një filtër për gjakun dhe një vend për reagimet imunitare ndaj antigjeneve të sjellë nga gjaku.

Normalisht, tek i rrituri, shpretka ka një peshë prej 150 gramësh dhe është e kufizuar nga një kapsulë gri e shndritshme prej indi lidhor.

Struktura e shpretkës (Thieme)

Struktura e shpretkës (Thieme)

Në një prejrje tërthore, sipërfaqja e prerjes tregon një palcë të kuqe mjaftë të përhapur me gjurmë (si pika) të vogla gri, që janë shakujt e shpretkës (Malpighianë), të palcës së bardhë.
Këta janë të përbërë nga një arterie me një qafëz jashtëqëndërzore prej lnfocitesh T, e ashtuquajtura veshje linfatike rretharteriolare. Në intervale, kjo veshje zgjerohet për të formuar nyje linfatike të përbbërë kryesisht nga linfocite B, që janë në gjendje të transformohen – në përgjigjje të stimulimit antigjenik – në qendra germinative (burimore?) identike me ato të vëzhguara në linfonyjet e tjera të organizmit.

Palca e kuqe e shpretkës tejkalohet nga një shumësi sinusoidësh vaskularë me mure të hollë, të ndarë nga kordontet e shpretkës, të quajtur edhe kordone të Billroth-it.

Veshja endoteliale e sinusoidëve është jo e vazhdueshme, pra me ndërprerje, dhe u mundëson qelizave hematike të kalojnë mes sinusoidëve dhe kordoneve. Kordonet përmbajnë një labirint makrofagësh të ndërlidhur nëpërmjet procesesh dentritike që krijojnë një filtër fizik dhe funksional.

Nëpër palcën e kuqe të shpretkës, gjaku ndjek dy rrugë për të mbërritur në venat e shpretkës.  Një pjesë rrjedh nëpërmjet kapilarëve të kordoneve të shpretkës, nga ku mëpastaj gradualisht filtron jashtë në sinusoidët që e rrethojnë për të mbërritur tek venat (e shpretkës); ky është i ashtuquajturi qarkullim “i hapur” apo kompartiment i ngadaltë.
Rruga tjetër që ndjek gjaku, është një qark “i mbyllur” në të cilin gjaku kalon me shpejtësi dhe drejtëpërdrejtë nga kapilarët në venat e shpretkës.

Edhe pse një pjesë e vogël e gjakut, që hynë në shpretkë, ndjek rrugën e hapur, në harkun e një dite i gjithë vëllimi hematik kalon përmes shtretërve të filtrimit të kordoneve të shpretkës, ku qelizat hematike (të gjakut) i nënshtrohen inspeksionit nga makrofagët e palcës së kuqe.

Shpretka kryen katër funksione që mund të marrin një rol të rëndësishëm në kushte të ndryshme patologjike; ato janë:

  • Fagocitoza e qelizave hematike dhe e materialit thërrmijor. Rruazat e kuqe të gjakut (eritrocitët) kur kalojnë nëpër kordonet dhe sinusoidët e shpretkës pësojnë një deformim ekstrem. Në kushtet kur elasticiteti eritrocitar është i  zvogëluar, eritrocitët mbeten të ngecur, të bllokuar në kordonet e shpretkës nga ku fagocitohen menjëherë nga makrofagët. Makrofagët e shpretkës janë përgjegjës edhe për “pitting-un” (shpimin) e rruazave të kuqe, proces me anë të cilit largohen inkluzione sikundër trupat e Heinz-it dhe të Howell-Jolly-t, dhe materiali thërrmijor që gjendet në gjak, si bakteret.
  • Prodhim i kundërtrupave. Qelizat dentritike të pranishme në veshjen linfatike rreth-arteriolare kapin (bllokojnë) antigjenet dhe i paraqesin (prezantojnë) tek linfocitet T. Ndërveprimi mes qelizave B dhe T, në skajet e shakujve (folikujve) të palcës sëë bardhë të shpretkës, shpie në prodhimin e plazmaqelizave, që vendosen më së shumti në gjinjtë e palcës së kuqe.
  • (Gjakpërftimi) Hemopojeza. Gjakpërftimi nga shpretka normalisht ndalon përpara lindjes, por mund të riaktivizohet në raste anemish të rënda.
  • Sekuestrimi i qelizave hematike të pjekura. Shpretka normalisht përmban vetëm 30-40 ml eritrocite, por ky vëllim mund të rritet shumë në prani të splenomegalisë (zmadhimit të shpretkës). Shpretka normalisht mban edhe rreth 30-40% të masës së pllakëzave të gjakut (trombocitëve). Në rast zmadhimi të shpretkës (splenomegalie), mund të sekuestrohet, në hapësirat ndërqelizore të palcës së kuqe, deri në 80-90% e masës totale të pllakëzave duke shkaktuar trombocitopeni, pra zvogëlim të trombociteve në gjak. Në mënyrë analoge një shpretkë e zmadhuar mund të sekuestrojë një numër të tillë leukocitesh (qelizash të bardha të gjakut) sa të shkaktojë leukopeni.

Si përfundim, meqënëse shpretka është një njësi më e madhe e sistemit të fagocitëve-mononukleatë, ajo përfshihet në të gjitha infiamacionet sistemike, në sëmundjet e gjeneralizuara të gjakpërftimit dhe në shumë shqetësime metabolike. Në çdonjë prej këtyre gjendjeve, shpretka pëson zmadhim të përmasave të veta, pra splenomegali, që është manifestimi kryesor i patologjive të këtij organi. Shpretka rrallëherë përbën vendin primitiv të një sëmundje.

Sëmundjet që më shpesh prekin shpretkën

Spelnomegalia (zmadhimi i shpretkës)

Nëse shpretka arrin në përmasa mjaftë të mëdha, shkakton, në kuadrantin abdominal të sipërm të majtë, një ndjenjë peshe (sikur diçka peshon); dhe, për shkak të presionit të ushtruar mbi stomak nga zmadhimi i shpretkës një ngacmim pas të ngrënit.

Për më tepër, rritja e përmasave të shpretkës mund të shkaktojë një sindromë të quajtur si hipersplenizëm, e karakterizuar nga anemi, leukopeni, trombocitopeni, veças apo në kombinime të ndryshme.

Shkaku më probabël i citopenive  sëthë rritja e sekuestrimit të këtyre qelizave hematike dhe rritja e mëpasshme e fagocitozës nga ana e makrofagëve të shpretkës.

Shkaqe të splenomegalisë (zmadhimit të shpretkës)

Rritja e vëllimit të shpretkës lind në çdonjë infeksion të shpërhapur me rrugë hematike. Reaksioni splenik jospecifik në këto infeksione shkaktohet si nga agjentët mikrobikë vetë ashtu edhe nga citokinat që lëshohen si pjesë e përgjigjes imunitare.

Bllokimi venoz kronik shkakton një formë të zmadhimit të shpretkës. Bllokimi venoz mund t’i detyrohet patologjive intrahepatike, që vonojnë drenazhin venoz portal, apo  patologjive ekstrahepatike, që ndërhyjnë drejtëpërdrejtë me  venat portë dhe splenike.

Shpretka mund të zmadhohet edhe në rast bllokimi venoz sistemik apo qëndror.

Cirroza hepatike është shkaku kryesor i spelnomegalisë (zmadhimit të shpretkës). Fibroza hepatike shkakton splenomagali. Edhe procesi i shpërhapur i vrajëzimit fibroz që ndodh, apo pason, rastet e cirrozës alkolike dhe të cirrozës hemokromatozike  shkakton një rritje të vëllimit të shpretkës.

Anomalitë e bashkëlindura

Mungesa e plotë e shpretkës është e rrallë dhe përgjithësisht lidhet me anomali të tjera të bashkëlindura, si situs viscerum inversus dhe keqformime kardiake. Hipoplazia haset më shpesh.

Shpretkat aksesore, shtesë, janë të shpeshta, duke qenë se janë të pranishme, të vetme apo të shumëfishta, në 20-30% të ekzaminimeve autoptike.
Shpretkat aksesore janë struktura sferike, histologjikisht dhe funksionalisht identike me shpretkën normale. Mund të gjenden në çdo pjesë të zgavrës abdominale. Shpretkat aksesore janë të një rëndësie të madhe në disa patologji hematologjike, si sferocitoza e trashëgueshme, në të cilat splenektomia (heqja e shpretkës) përdoret si trajtim.

Nëse një shpretkë aksesore injorohet apo nuk identifikohet në momentin e ndërhyrjes splenektomike, benefici terapeutik që vjen nga heqja e shpretkës së vërtetë e të mirëfilltë mund të zvogëlohet apo të zhduhet plotësisht.

Thyerja e shpretkës

Thyerja e shpretkës  përgjithësisht shkaktohet nga trauma të dukshëm, ndonjëherë masivë.

Më rrallë thyerja e shpretkës vihet re edhe në mungesë aparente të ngjarjeve traumatike.

Thyerja e shpretkës është një ngjarje dramatike që shpesh precipiton në një emorragji brendaperitoneale, e cila duhet të trajtohet menjëherë me heqjen e shpretkës (splenektomi) për të parandaluar vdekjen nga shoku hemorragjik.

Shpretkat me vëllim të rritur kronik, janë pak të ndjeshme ndaj thyerjes për shkak të fenomeneve të fibrozës raktive që shpien në një trashje e kështu në një fortësim të kapsulës e palcës së shpretkës.

[Të pëlqeu postimi? Atëhere vendos një “Like” tek Faqja e Blogut në Facebook]

Pankreatiti/ Pankreatiti akut

Pankreatiti/ Pankreatiti akut

Pankreatiti është një infiamacion i pankreasit i bashkëlidhur me dëmtime të parenkimës së organit në fjalë. Pankreatiti klasiifikohet në dy kategori kryesore: në pankreatitin akut dhe atë kronik. Në pankreatititn akut gjëndra e pankreasit (ndokrine dhe ekzokrine) mund të kthehet në normalitet nëse largohet shkaku që shkakton infiamacionin. Në të kundërt në rastin e pankreatitit kronik procesi karakterizohet nga humbja e pakthyeshme e parenkimës së organit, të paktën në pjesën e vet ekzokrine.

Pankreatiti akut

Pankreasi dhe strukturat që e rrethojnë.

Pankreasi dhe strukturat që e rrethojnë.

Siç e përmendëm, pankreatiti akut është një dëmtim i kthyeshëm i parenkimës së pankreasit i b ashkëlidhur me skuqje (infiamacion) të organit. Është relativisht i shpeshtë me 10-20 raste në 100.000 banorë. Shkaqe që japin një kontrbut në zhvillimin e pankreatitit akut janë sëmundjet e traktit biliar dhe etilizmi. Më tej gurët në fshkiëzën e tëmblit, bllokimi i sistemit duktal pankreatik, disa ilaçe, infeksione si parotiti, çrregullime metabolike, dëmtike të tipit iskemik, trauma abdominale dhe çrregullime të trashëguara të disa gjeneve që kodifikojnë për enzimat pankreatike dhe inhibitorët e tyre.

Rreth 10-20% e rasteve me pankreatit akut nuk paraqesin ndonjë bashkëlidhje me patologji të njohura, çka sugjeron se këto raste mund të kenë një bazë gjenetike. Kështu, pankreatiti i trashëgueshëm karakterizohet nga goditje të herë pas herëshme, që fillojnë e shfaqen që nga mosha e re.
Gjatë një goditje pankreatiti akut realizohet një vet-tretje e parenkimës së organit të pankreasit që shkaktohet nga një aktivizim jo i duhur i enzimave të prodhuar nga vet organi dhe që normalisht duhet të aktivizohen vetëm kur mbërrijnë në duodenum, ku edhe tresin materialin ushqimor. Enzimat e prodhuar nga pankreasi, përfshirë tripsinën, sintetizohen në formë proenzimat jo aktivë. Kur, për shkaqe të ndryshme, tripsina aktivizohet në momentin e gabuar në vendin e gabuar dhe aktivizon edhe enzima të tjera si profosfolipaza dhe proelestaza që nga ana e vet degradojnë dhe shkatërrojnë qelizat adipoze dhe fibrat elastike të enëve të gjakut të parenkimës rrethuese.

Më parë përmendëm gurët në fshkiëzën e tëmblit si një faktor që mund të ndikonë në zhvillimin e pankreatitit akut. Këto agregate kolesteroli dhe/ose pigmentesh dhe kalciumi, mund të ngecn në ampulën eVaterit dhe si pasojë të rrisin presionin në duktet brendapankreatikë çka shpie në grumbullimin e lëngjeve të sekretuara nga pankreasi… dhe si pasojë edhe dëmtimet të parenkimës.

Karakteristikat klinike të pankreatitit akut: dhimbja abddominale është një shenjë kryesore. Dhimbja zakonisht është konstante e fortë dhe shpesh duket sikur vjen nga pjesa e sipërme e shpinës, e ndonjëherë nga shpatulla e majtë. Dhimbja shoqërohet me anoreksi, dhe të vjella. Dyshimi për pankreatit akut konfirmohet nga prania e niveleve të larta të plazmatike të amilazës, lipazës dhe nga përjashtimi i shkaqevet të tjera të mundshme të dhimbjes abdominale.

Rinstinkt blog 2015

[Nëse postimi të pëlqeu, dhe do të qëndrosh i/e azhornuar, mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]