Masa që bima krijon vjen prej ajrit

Masa që bima krijon vjen prej ajrit.

Në vitet 1770të shkencëtari Jan Ingenhousz ishte ndër të parët që u përpoq dhe në njëfarë mënyre arriti të kuptojë se si bimët arrijnë të rrisin masën e vet. Ai shkoi në Angli dhe e kreu kërkimin e vet në Bowood House – në të njëjtin vend ku një tjetër shkencëtar me emin Joseph Priestley zbuloi oksigjenin në vitin 1774. Atje ai u përpoq të zbulonte dhe kuptonte atë proces të rëndësishëm që sot ne njohim me emrin fotosintezë… sikundër edhe elementet themelorë që marrin pjesë në këtë proces, që janë drita e diellit, dioksidi i karbonit dhe oksigjeni.

Ingenhousz kishte lexuar se si bimët e gjendura në ujë prodhojnë flluska gazi, megjithëse përbërja e saktë e këtyre fluskave ishte ende e paqartë. Në një seri eskperimentesh ai vuri re gjethet e gjendura nën dritën e diellit krijojnë më shumë fluska ajri se sa ato që gjendeshin në errësirë. Ai e mblodhi këtë gaz të prodhuar nga gjethet në prani të dritës së diellit dhe gjeti se ai ishte oksigjen.

fotosinteza baza

Ilustrim i thjeshtë i fotosintezë

Ingenhousz e dinte se bimët e rrisin masën e vet duke shkaktuar fare pak ndryshim në masën e terrenit ku ato rriten. Në vitin 1779 ai argumentoi në mënyrë të saktë se shkëmbimi i gazeve me atmosferën, veçanërisht thithja e dioksidit të karbonit, ishte të paktën pjesërisht burimi i rritjes së massës organike të bimëve – që dmth se bimët e shfrytëzojnë këtë dioksid karboni për të rritur masën e vet.

Sot ne dimë shumë mirë se bimët e krijojnë ushiqmin e vet nëpërmjet procesit të fotosintezës, duke shfrytëzuar energjinë e diellit – duke përdorur edhe ujë – për të kthyer molekulat e dioksidit të karbonit në molekula glukozi dhe duke lëshuar oksigjen. Si rezultat bimët janë burimi i oksigjenit që është jetësor për pjesën më të madhe të gjallesave; por bimët janë edhe burim parësor për shumë gjallesa të tjera, ndër të cilat barëngrënësit (herbivorët) dhe gjithëçkangrënësit (omnivorët).

Çfarë është hemoglobina e glukozuar/glikuar HbA1c?

Çfarë është hemoglobina e glukozuar/glikuar HbA1c dhe për çfarë përdoret?

Hemoglobina e glukozuar nuk është gjë jetër veçse një formë e hemoglobinës tek e cila janë lidhur, nëpërmjetë një reaksioni jo-enzimatik, disa molekula glukozi (sheqeri).

Kjo llojë hemoglobine përdoret kryesisht në analizat e laboratorit për pacientët që vuajnë nga diabeti për të identifikuar përqëndrimin plazmatik mesatar të glukozit (sheqerit) në një periudhë kohore afat mesme, si psh në një hark disa mujor.

hemoglobina-e-glikuarËshtë e rëndësishme të theksohet se reaksioni është jo-enzimatik, që do të thotë se shtimi i molekulave të glukozit tek ato të hemoglobinës nuk varet nga enzima. Nëse ky reaksion do qe enzimatik vlerat e HbA1c-së do të ndikoheshin fortësisht nga niveli i enzimës, dhe kjo do ta bënte një matës jo të mirë të nivelit të sheqerit në gjak (meqë do të ishte një parametër që varet nga një ndryshore tjetër – enzima).

Tek individët që statistikisht konsiderohen të shëndetshëm vlerat e hemoglobinës së glikuar/glukozuar shkojnë nga 4% deri në 6%. Nga 6 deri në 7% tentohen të mbahen vlerat e pacientëve që vuajnë nga diabeti.
American Diabetes Association që prej vitit 2010 ka shtuar vlerën e HbA1c ≥ 6.5% si një kriter shtesë për të bërë diagnozën klinike të diabetit mellit.

Hemoglobina e glikuar/glikozuar matet për të diagnostikuar, kontrolluar dhe monitoruar pacientët që dyshohen apo dihet që vuajnë nga diabeti. Përdoret edhe për të bërë njëfarë prognose të sëmundjes diabetike.

Endokarditi infektiv

Endokarditi infektiv

Endokarditet infektive janë infeksione septicemike që e kanë burimin septik në endokard (një pjesë e muskulit të zemrës). Endokarditet infektive janë infeksionet më të shpeshta dhe më të rëndësishme të aparatit kardio-qarkullues.

Një ndarje klasike e endokarditeve është në endokardite akute dhe endokardite subakute. Ndarja kryhet duke u bazuar mbi disa elementë të ndryshëm si kohëzgjatja e sëmundjes (më e madhe apo më e vogël se 6 javë), prania e një kardiopatie paraprake (e zakonshme në formën subakute, shpesh jo e pranishme në formën akute të endokarditeve), rrugëtimi klinik, etj.

Etiologjia e endokarditit infektiv

Të gjitha llojet e baktereve mund të jenë përgjegjëse për infeksione endokardiake, por llojet që prevalojnë mbi të tjerat janë: streptokoku, enterokoku dhe stafilokoku.

Patogjeneza e endokarditit infektiv

endocarditis-3

Lindja e një infeksioni endokardiak kërkon praninë e disa kushteve të njëkohshme, që gjithsesi janë të pavarur ndërmjet tyre.

Prania e një tjetërsimi paraprak të sipërfaqes së endokardit, në veçanti e sipërfaqes valvulare, përbën një vendndodhje tepër të favorshme për vendosjen, rritjen dhe shumimin e baktereve. Vendet e parapëlqyera janë sipërfaqja atriale e valvulës mitrale dhe sipërfaqja ventrikulare e valvulës aortike.

Në rreth 40% të rasteve kushti paraprak për vendosjen e një infeksioni endokardik përfaqësohet nga valvulopati aterosklerotike të kalcifikuara.

Një kusht i rëndësishëm për lindjen e endokarditit infektiv është edhe ndërhyrja kardiokirurgjike. Nga 1-4% e pacientëve të marrin një protezë valvulare zhvillojnë endokardit infektiv.

Sidosi, cilado që të jetë porta e hyrjes në organizëm të agjentit patogjen, historia natyrore e sëmundjes mund të skematizohet si vijon:
1. hyrje e mikroorganizmit në organizëm nëpërmjet portave të ndryshme (heqja e një dhëmbi, ndërhyrje kirurgjikale periodontale, bronkoskopi, intubacion, endoskopi, biopsi hepatike, kateterizim, infeksion i lëkurës dhe i nënlëkurës, aplikimi i protezave etj.)
2. bakterihemi (qarkullim bakterit/mikroorganizmit nëpërmjet qarkullimit të gjakut)
3. vendosje e baktereve në endokard dhe formimi i një burimi sepsigjen.
4. formim i burimeve metastatike që lokalizohen në vende të ndryshme në varësi të vendodhjes së burimit fillestar (zemra e majtë apo e djathtë).
5. prodhim kundërtrupash kundër mikroorganizmit shkaktar dhe si pasojë formim imunokompleksesh qarkulles që mund të jenë përgjegjës për manifestime të ndryshme patologjike si glomerulonefrit, fenomene vaskuliti, fenomente lëkurore etj.

Simptomatologjia në rast endokarditi infektiv

Simptomatologjia përfshin:
1. femomene infektive të përgjithshme (lodhje, zbehtësi, temperaturë me natyrë të ndryshueshme)
2. femomene kardiake (fishkëllimë/zhurmë kardiake)
3. fenomene embolike (që godasin shpretkën, trurin, veshkat, arteriet koronare, retinën dhe vasa vasorum-et – apo embolitë pulmonare në rast se infeksioni gjendet në zemrën e djathtë.)
4. fenomene të shkaktuara nga imunokomplekse (nyet e Oslerit, glomerulonefriti, artralgji).

Diagnoza

Diagnoza e shpejtë është tepër e rëndësishme sepse lidhet edhe me mbijetesën e pacientit. Është e rëndësishme të dyshohet për endokardit infektiv në rast temperature që zgjat prej të paktën një jave në një subjekt që vuan nga një kardiopati, veçanërisht nëse temperatura lind si pasojë e një heqje dentare, aplikimit të një kateterizmi etj procedurash që mund të shkaktojnë futjen e baktereve në qarkullimin e gjakut.
Mund të hipotizohet prania e një endokarditi infektiv edhe në rast temperature që prek subjekte me proteza valvulare dhe në temperaturat e zgjatura në subjektet toksiiko-vartës.

Megjithatë, diagnoza nuk është e lehtë meqë mungojnë shenjat tipike që do të mund ta përdallonin gjendjen në fjalë nga të tjera që mund të shfaqin shenja të ngjashme.

Element përcaktues është kryerja e hemokulturave përpara trajtimit me entibiotik ose të paktën 48 orë pas ndalimit të tij. Pozitiviteti i një hemokulture sidosi nuk mjafton që endokarditit të përdallohet nga një bakterihemi e thjeshtë.

Diagnoza përdor edhe ekokardiografinë, shpesh e tipit transezofageale.

Për shkak të vështirësive të shpeshta diagnostike janë hartuar, dhe mëpastaj, nëpërmjet kontrollesh dhe konfirmimesh të shumta, pranuar kriteret e Duke Univesity Medical Center (Durham & co. 1994). Janë listuar kritere madhore dhe kritere minore, si më poshtë:

Kritere madhore:
– Bakteriologjike
– Ekokardiiografike ( a. Evidentimi i një mase brendakardiake lëkundëse në vendet ku mëshpesh formohen vegjetacione, si, valvula, difekte të septumit ndërkardiak, material proteze etj. b. Abscese brendakardiake.)
– Klinike (shfaqja e një fishkëllime të re kardiake)

Kritere minore:
– Ekzistenca e një kardiopatie paraprake apo e një gjendje toksiko-vartësie nëpërmjet rruge venoze.
– Fenomene vaskulare (emboli arterioze, infarkte pulmonare, aneuroza mikotike, hemorragji brendakafkore)
– Fenomente imunologjike (glomerulonefrit, nyje të Oslerit, prani e faktorit rehumatoid)
– Bakterihemi jo persistente apo e shkaktuar nga baktere që zakonisht nuk janë shkak i endokarditit.
– Gjetje ekokardiografike që përputhen, por që nuk përfshihen tek kriteret madhore

Terapia

Trajtim antibiotik baktericid, më shpesh nëpërmjet rrugës venoze, dhe me dozazhe tepër të larta.
Antibiotikët duhen dhënë për një kohë të gjatë (këshillohet për rreth 4 javë), pavarësisht nga zhdukja e temperaturës dhe nga negativizimi i hemokulturës.
Terapi antikoagulante me heparinë në rast se ka manifestime embolike.
Ndërhyrje kirurgjikale në raste specifike.

Mendime racionale nga Ayn Rand (1)

Mendime racionale nga filozofja ruso-amerikane Ayn Rand

Ayn Rand ka qenë një shkrimtare e filozofe ruso-amerikane. Në veprat e saj ka formuluar nje sistem filozofik dhe te jetes të bazuar në lirinë individuale, te drejtat natyrore, egoizmin racional dhe kapitalizmin “laissez-faire”. Ajo iu kundërvu fesë, luftës dhe çdo forme të ndërhyrjes së shtetit në ekonomi. Librat dhe mendimi i saj kanë qenë dhe jane ndër më të lexuarit më ndikuesit në kulturën amerikane.

Mund të informoheni më gjerë për të dhe filozofinë e saj në këto nyje:
AynRand.org
Objectivism Reference Center
Ayn Rand Lexicon

Komunstët dhe nazistët janë thjeshtë dy variante të të njëjtit koncept të lig: kolektivizmit. Por të dyja duhet të jenë të lira të flasin - idetë e liga janë të rrezikshme vetëm me rënien e njerzve që mbrojnë ide më të mira.

Komunstët dhe nazistët janë thjeshtë dy variante të të njëjtit koncept të lig: kolektivizmit. Por të dyja duhet të jenë të lira të flasin – idetë e liga janë të rrezikshme vetëm me rënien e njerzve që mbrojnë ide më të mira.

Nëse një njeri beson se  e mira është e përbrendshme në veprime të caktuara, ai nuk do të ngurojë t'i detyrojë të tjerët t'i kryejnë ato. Nëse ai mendon se përfitimi njerëzor apo dëmtimi i shkaktuar nga të tilla veprime nuk ka domethënie, ai do ta konsiderojë  një det me gjak si pa domethënie. Nëse  ai mendon se përfituesit e të tilla veprimeve janë jo relevante (apo të ndërkëmbyeshme) ai do ta konsiderojë kasaphanën me shumicë si një detyrim të vetin moral  në shërbim të një të mire "të sipërme". Është teoria intrinseke e vlerave që prodhon një Robespier, një Lenin, një Stalin, apo një Hitler. Nuk është një aksident që Eichmanni ishte një Kantian.

Nëse një njeri beson se e mira është e përbrendshme në veprime të caktuara, ai nuk do të ngurojë t’i detyrojë të tjerët t’i kryejnë ato. Nëse ai mendon se përfitimi njerëzor apo dëmtimi i shkaktuar nga të tilla veprime nuk ka domethënie, ai do ta konsiderojë një det me gjak si pa domethënie. Nëse ai mendon se përfituesit e të tilla veprimeve janë jo relevante (apo të ndërkëmbyeshme) ai do ta konsiderojë kasaphanën me shumicë si një detyrim të vetin moral në shërbim të një të mire “të sipërme”. Është teoria intrinseke e vlerave që prodhon një Robespier, një Lenin, një Stalin, apo një Hitler. Nuk është një aksident që Eichmanni ishte një Kantian.

"Demokratik"  në kuptimin e vet origjinal [i referohet] sundimit të pakufizuar të shumicës... një sistem shoqëror në të cilin puna e njërit, prona e njërit, mendja e njërit dhe jeta e njërit janë nën mëshirën e çdo bande që mund të mbledhi votat e një shumice në çdo moment për çdo qëllim.

“Demokratik” në kuptimin e vet origjinal [i referohet] sundimit të pakufizuar të shumicës… një sistem shoqëror në të cilin puna e njërit, prona e njërit, mendja e njërit dhe jeta e njërit janë nën mëshirën e çdo bande që mund të mbledhi votat e një shumice në çdo moment për çdo qëllim.

Nëse përjashtojmë moralitetin dhe e zëvendësojmë atë me doktrinën Kolektiviste të sundimit të pakufizuar të shumicës, nëse pranojmë idenë se shumica mund të bëjë çfarëdo që të dojë, dhe se çdo gjë e kryer nga një shumicë është  e drejtë sepse është kryer nga një shumicë (duke qenë ky i vetmi standard për të drejtën dhe të gabuarën) - si duhet ta aplikojnë njerëzit këtë në praktikë në jetët e tyre reale? Kush është shumica? Në relatë me çdo njeri të veçantë, të gjithë njerëzit e tjerë janë anëtarë të mundshëm të asaj shumice e cila mund ta shkatërrojë atë sipas dëshirës së vet në çdo moment. Atëherë çdo njeri dhe të gjithë njerëzit shndërrohen në armiq; çdonjë duhet të ketë frikë dhe të dyshojë të gjithë; çdonjë duhet të grabisi dhe të vrasi i pari, përpara se ai të grabitet dhe të vritet.

Nëse përjashtojmë moralitetin dhe e zëvendësojmë atë me doktrinën Kolektiviste të sundimit të pakufizuar të shumicës, nëse pranojmë idenë se shumica mund të bëjë çfarëdo që të dojë, dhe se çdo gjë e kryer nga një shumicë është e drejtë sepse është kryer nga një shumicë (duke qenë ky i vetmi standard për të drejtën dhe të gabuarën) – si duhet ta aplikojnë njerëzit këtë në praktikë në jetët e tyre reale? Kush është shumica? Në relatë me çdo njeri të veçantë, të gjithë njerëzit e tjerë janë anëtarë të mundshëm të asaj shumice e cila mund ta shkatërrojë atë sipas dëshirës së vet në çdo moment. Atëherë çdo njeri dhe të gjithë njerëzit shndërrohen në armiq; çdonjë duhet të ketë frikë dhe të dyshojë të gjithë; çdonjë duhet të grabisi dhe të vrasi i pari, përpara se ai të grabitet dhe të vritet.

Liri e fjalës do të thotë liri nga ndërhyrja, shtypja apo veprimi ndëshkues i qeverisë - dhe asgjë tjetër. Nuk do të thotë [të kesh] të drejtën të kërkosh mbështetjen financiare apo të mjeteve materiale për të shprehur pikëpamjet e tua me shpenzimet e njerzve të tjerë të cilët mund të mos duan të të mbeshtesin ty. Liria e fjalës përfshinë lirinë për të mos rënë dakord, për të mos dëgjuar dhe për të mos mbështetur kundërshtarët e vet. Një "e drejtë" nuk e përfshin zbatimin material të së drejtës nga njerëz të tjerë; përfshin vetëm lirinë për ta fituar këtë zbatim me anë të mundimit vetjak. Qytetarët nuk mund të përdorin forcë fizike apo shtrëngim; ata nuk mund të censurojnë apo shtypin pikëpamjet apo botimet e askujt. Vetëm qeveria mund ta bëjë këtë. Dhe censura është një koncept që i përket vetëm veprimit qeveritar.

Liri e fjalës do të thotë liri nga ndërhyrja, shtypja apo veprimi ndëshkues i qeverisë – dhe asgjë tjetër. Nuk do të thotë [të kesh] të drejtën të kërkosh mbështetjen financiare apo të mjeteve materiale për të shprehur pikëpamjet e tua me shpenzimet e njerzve të tjerë të cilët mund të mos duan të të mbeshtesin ty. Liria e fjalës përfshinë lirinë për të mos rënë dakord, për të mos dëgjuar dhe për të mos mbështetur kundërshtarët e vet. Një “e drejtë” nuk e përfshin zbatimin material të së drejtës nga njerëz të tjerë; përfshin vetëm lirinë për ta fituar këtë zbatim me anë të mundimit vetjak. Qytetarët nuk mund të përdorin forcë fizike apo shtrëngim; ata nuk mund të censurojnë apo shtypin pikëpamjet apo botimet e askujt. Vetëm qeveria mund ta bëjë këtë. Dhe censura është një koncept që i përket vetëm veprimit qeveritar.

Dallimi mes një shkëmbimi idesh dhe një shkëmbimi goditjesh është vet-evident. Linja e demarkacionit mes lirisë së shprehjes dhe lirisë së veprimit përcaktohet nga pengesa e  nisjes së forcës fizike.

Dallimi mes një shkëmbimi idesh dhe një shkëmbimi goditjesh është vet-evident. Linja e demarkacionit mes lirisë së shprehjes dhe lirisë së veprimit përcaktohet nga pengesa e nisjes së forcës fizike.

Ayn Rand mbi të qenit amerikan

Ayn Rand mbi paranë

Ayn Rand mbi kapitalizmin

Ayn Rand mbi të drejtat indivuduale

Ayn Rand

[Nëse postimi të pëlqeu, dhe do të qëndrosh i/e azhornuar, mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

Mençuri nga Thomas Sowell

Mençuri nga Thomas Sowell

“Socializmi është një ide e mrekullueshme. Është vetëm si realitet që ka qenë shkatërrimtar. Mes njerzve të çdo race, ngjyre, dhe besimi, kudo përreth botës, socializmi ka shpënë në uri në vende që kanë patur teprica ushqimi për eksport… Megjithkëtë, për shumë nga ata që merren kryesisht me ide, socializmi mbete një ide tërheqese – në fakt, joshëse. Çdo dështim i tij shpjegohet (tutje) si për shkak të mangësive të liderve të veçantë.” – Thomas Sowell

Çdo brez i ri i lindur është në fakt një mësymje e civilizimit nga barbarë të vegjël, të cilët duhet të civilizohen përpara se të jetë tepër vonë. -Thomas Sowell.

Çdo brez i ri i lindur është në fakt një mësymje e civilizimit nga barbarë të vegjël, të cilët duhet të civilizohen përpara se të jetë tepër vonë. -Thomas Sowell.

"Pyetja më themelore nuk është se çfarë është më e mira, por se kush duhet të vendos se çfarë është më e mira." - Thomas Sowell

“Pyetja më themelore nuk është se çfarë është më e mira, por se kush duhet të vendos se çfarë është më e mira.” – Thomas Sowell

Kur do të ndihmosh njerëzit, u thua të vërtetën. Kur do të ndihmosh veten, u thua atyre atë që ata duan të dëgjojnë.

Kur do të ndihmosh njerëzit, u thua të vërtetën. Kur do të ndihmosh veten, u thua atyre atë që ata duan të dëgjojnë.

"Socializmi është një ide e mrekullueshme. Është vetëm si realitet që ka qenë shkatërrimtar. Mes njerzve të çdo race, ngjyre, dhe besimi, kudo përreth botës, socializmi ka shpënë në uri në vende që kanë patur teprica ushqimi për eksport... Megjithkëtë, për shumë nga ata që merren kryesisht me ide, socializmi mbete një ide tërheqese - në fakt, joshëse. Çdo dështim i tij shpjegohet (tutje) si për shkak të mangësive të liderve të veçantë." - Thomas Sowell

“Socializmi është një ide e mrekullueshme. Është vetëm si realitet që ka qenë shkatërrimtar. Mes njerzve të çdo race, ngjyre, dhe besimi, kudo përreth botës, socializmi ka shpënë në uri në vende që kanë patur teprica ushqimi për eksport… Megjithkëtë, për shumë nga ata që merren kryesisht me ide, socializmi mbete një ide tërheqese – në fakt, joshëse. Çdo dështim i tij shpjegohet (tutje) si për shkak të mangësive të liderve të veçantë.” – Thomas Sowell

"Konkurrenca bën një punë shumë më të efektshme sesa qeveria në mbrojtjen e konsumatorëve." - Thomas Sowell

“Konkurrenca bën një punë shumë më të efektshme sesa qeveria në mbrojtjen e konsumatorëve.” – Thomas Sowell

"Çfarë është historia veçse rrëfimi se si politikanët kanë shpenzuar gjakun dhe pasurinë e racës njerëzore?" - Thomas Sowell

“Çfarë është historia veçse rrëfimi se si politikanët kanë shpenzuar gjakun dhe pasurinë e racës njerëzore?” – Thomas Sowell

Çfarë kuptimi do të kishte të klasifikuarit e një njeriu si handikapat sepse ai sot është në një karrocë me rrota, nëse pritet që ai të eci sërisht në një muaj dhe të konkurrojë në pistë përpara fundit të vitit? E megjithatë amerikanëve u jepen etiketa 'klase' mbi bazën e gjendjes së tyre tranzitore në rrymën e të ardhurave. Nëse shumica e amerikanëve nuk qëndrojnë në të njëjtin grupim të gjerë të ardhurash as për një dekadë, ndryshimi i vazhdimshëm i 'klasës' e bën klasën në vetvete një koncept të mjegullt.

Çfarë kuptimi do të kishte të klasifikuarit e një njeriu si handikapat sepse ai sot është në një karrocë me rrota, nëse pritet që ai të eci sërisht në një muaj dhe të konkurrojë në pistë përpara fundit të vitit? E megjithatë amerikanëve u jepen etiketa ‘klase’ mbi bazën e gjendjes së tyre tranzitore në rrymën e të ardhurave. Nëse shumica e amerikanëve nuk qëndrojnë në të njëjtin grupim të gjerë të ardhurash as për një dekadë, ndryshimi i vazhdimshëm i ‘klasës’ e bën klasën në vetvete një koncept të mjegullt.

"Kurrë nuk e kam kuptuar përse është "lakmi" të duash të mbash paratë që ke fituar por nuk është lakmi të duash të marrësh paratë e dikujt tjetër." - Thomas Sowell, Barbarians inside the Gates and Other Controversial Essays

“Kurrë nuk e kam kuptuar përse është “lakmi” të duash të mbash paratë që ke fituar por nuk është lakmi të duash të marrësh paratë e dikujt tjetër.” – Thomas Sowell, Barbarians inside the Gates and Other Controversial Essays

[Nëse postimi të pëlqeu, dhe do të qëndrosh i/e azhornuar, mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]