Thyerjet/frakturat e kockave të hundës dhe të kockave të nofullës së sipërme/maksilare

Thyerjet/frakturat e kockave të hundës dhe të kockave të nofullës së sipërme/maksilare

Këto janë zakonisht thyerje me shkaqe traumatike që prekin piramidën hundore të kockave të mirëfillta të hundës dhe/apo kërcin hundor si dhe të kockave të nofullës së sipërme (maksilare).

Piramida hundore për shkak të situatës së veçantë topografike preket shpesh në rastet e traumës së fytyrës. 70% e thyerjeve të hundës i detyrohen aksidenteve rrugore ndërsa 30% që mbetet ka të bëjë me trauma të llojeve të ndryshme, rastësishme ku përfshihen aksidentet në punë, aksidentet sportive etj.

Në relacion me intensitetin e forcës goditëse, thyerja mund të qëndrojë e kufizuar në piramidën hundore apo mund të shtrihet edhe në formacionet skeletike fqinje, dhe në të tjera raste mund të shtyhet deri në bazën e kafkës (duke prekur kockat e bazës së kafkës).

Thyerjet mund të jenë me ose pa spostim të fragmenteve të kockave.
Ekzistojnë thyerje gjatësore me spostim anësor, që verifikohen për shkak të traumave të veprojnë me drejtim anësor dhe që shkaktojnë një shkëputje/veçim ipsilateral me prejardhjen e traumës.

Ekzistojnë thyerje me gropëzim, apo me zhytje të fragmenteve të kockave; kjo ndodh në rastet kur trauma vepruese ka një drejtim antero-posterior. Këto thyerje mund të jenë të tipit ‘si libër i hapur’, me gropëzim të thjeshtë, apo me shtypje.

Kur trauma vepruese ka një drejtim nga poshtë lartë, verifikohet një shkëputje e midis kockës së hundës dhe kockës frontale.

Ekzistojnë edhe thyerje hundore të bashkëlidhura me thyerje të kockave të masivit të fytyrës, por këto ndodhin kur një traumë e dhunshme godet në nivel të qepjes fronto-nazale(hundore).

Trauma tepër të dhunëshme që prekin edhe kockën etmoidale tek ‘lamina cribrosa’ mund të shkaktojnë një derdhje të lëngut cerebro-spinal nga hunda (ang: CSF rhinorrhoea) si dhe anozmi (paaftësi për të nuhatur) për shkak të dëmtimit të nervit olfativ (të nuhatjes).

 

Linjat e thyerjes.
Linjat e thyerjes rrezatohen drejtë skeletit të fytyrës dhe ndjekin të ashtuquajturat linja të dobësisë të përshkruara nga Le Fort-i.

Linjat e thyerjes/frakturës sipas Le Fort

Thyerje e tipit Le Fort I, apo thyerja e Guerin-it – në këtë rast harku dentar i sipërm shkëputet në bllok nga kocka maksilare e sipërme.

Thyerje e tipit Le Fort II – në këtë rast linja e thyerjes/frakturës identifikohet apo më mirë të themi, përket me linjën mediane të dobësisë të masivid të fytyrës. Më specifikisht ajo prek: kockat dhe septumin apo murin darës të hundës, degët montuese të kockave maksilare dhe nëpërmjet vrimës infraorbitare (nën-orbitare) arrinë kockën zigomatike (malare).

Thyerje e tipit Le Fort III – në këtë rast ndodh një shkëputje e bazës së kafkës nga masivi i kockave të fytyrës. Linja e frakturës/thyerjes fillon nga qepja fronto-nazale, prek kockat e lotëve, murin medial të orbitës, çarjen orbitale inferiore dhe mbërrinë tek qepja fronto-zigomatike.

 

Simptomatologjia e thyerjeve të kockave të hundës: dhimbje, gjakdardhje (epistazë), bllokim të hundës, anozmi (pamundësi nuhatje), rinolikuorre (derdhje e lëngut cerebro-spinal nga hunda).

 

Ekzaminimi obiektiv i pacientit
Vihet në pah një modifikim anatomik i piramidës hundore si dhe një hematomë apo reagim edematoz nënlëkuror.
Mund të gjendet një enfizemë nënlëkurore, si dhe një ekimozë e vonë.
Duhet bërë gjithnjë një rinoskopi me qëllim që të vlerësohen kushtet e murit ndarës të hundës (septumit).
Duhet të realizohet në radiografi e kafkës, mbi të gjitha në projeksion anësor/lateral, për të vlerësuar dhe demonstruar linjat e thyerjes/frakturës, si dhe për të zbuluar spostimin e fragmenteve. Në rast se dyshohet një thyerjes maksilare është e nevojshm te kryhet një tomografi e kompjuterizuar TC.

 

Ndërlikimet
Të menjëhershme – Hematomë e murit ndarës të hundës (septumit) e cila nëse nuk kullohet/drenazhohet mund t’i japi origjinë një empieme me pasojë rrezik nekroze të kërcit të septumit.
Të vona – Deformime të konformacionit dhe/apo simetrisë së piramidës hundore dhe devijim apo shpim i septumit të hundës.

 

Terapia
Së pari duhet reduktuar/pakësuar dhe kufizuar thyerja/fraktura (brenda 5-6 ditëve nga trauma). Duhet që fragmentet kockore të rivendosen në vendet e veta primitive duke ushtruar një presion të drejtim të kundërt me atë të traumës.
Mëpastaj duhet realizuar një kufizim i jashtëm nëpërmjet një harku të ngurtë që hiqet pas 1 jave, dhe një kufizim i brendshëm nëpërmjet një tamponimi me garza që hiqen në ditën e 3-të.
Për disa ditë duhet të jepet një mbrojtje antibiotike.
Në rast të thyerjeve të tipit Le Fort, duhet realizuar një kufizim me vida në titan.


© Rinstinkt blog

Reklama

Hemorragia nga hunda (epistaza)

Hemorragia nga hunda (epistaza) është një patologji goxha e shpeshtë. Megjithatë në pjesën më të madhe të rasteve shfaqet në një formë të lehtë që zgjidhet pa patur nevojë për ndërhyrje mjekësore.

Dallohen dy forma kryesore epistaze (hemorragjie hundore): epistaza esenciale në të cilën nuk dallohen gjë shkaqe të dukshme, dhe epistaza simptomatike që është një shprehje e një problemi lokal apo sistemik (për shembull, ndonjë problem me koagulimin e gjakut).

hemorragji e përparme dhe e pasme e hundës

Vendi i origjinës së hemorragjive të përparme dhe të pasme të hundës

Në pjesën më të madhe të rasteve hemorragjia hundore ka origjinë në zona të zgavrës hundore që karakterizohen nga një përqëndrim i lartë me enë arterioze dhe venoze. Zona që është më shpesh shkak i një hemorragjie nga hunda është e ashtuquajtura locus Valsalvae, që gjendet në pjesën e përparme të septumit, pra murit ndarës të hundës. Në locus Valsalvae ndodhet një rrjet i dendur me enë kapilare që marrin origjinë si nga arteria karotide e jashtme ashtu edhe nga arteria karotide e brendshme, dhe që mund ndonjëherë të marrin një pozicion brendaepitelial.

Në pjesën e pasme të zgavrave të hundës gjenden dy zona të tjera nga të cila tmund të origjinojë një hemorragji hundore. Këto zona janë, e para në pjesën e pasme të kockës Vomerale (latinisht) (plugu, në shqip?), që është një nga kockat që përbëjnë murin ndarës të zgjavrave hundore; zona tjetër është e ashtuquajtura zona e Woodrofit dhe gjendet në 1/3 e pasme të murit lateral/anësor të zgavrave hundore.

 

Simptomatologjia e hemorragjisë hundore (epistazës)
Natyrisht do të ketë një hemorragji, që manifestohet në mënyrë tëpapritur dhe që shkakton një humbje hematike të konsiderueshme.

 

poziocioni që duhet mbajtur gjatë një hemorragjie hundore

Pozicioni korrekt që huhet mbajtur dhe një pozicion jo korrekt që shpesh maskon entietin e gjakderdhjes (nëpërmjet gëlltitjes)

Shpesh subjektet priren të mbajnë një pozicion me kokën të drejtuar lartë, gjë gjë shkakon një gëlltitje të gjakur akti i cili nga ana e vet shkakton një maskim, pra fshehje të entietit/sasisë së gjakut të humbur. Në një moment të dytë, ndodh spesh që subjekti e vjell gjakun e gëlltitur, gjak i cili shfaqet me ngjyrë të errët për shkak të fenomeneve tretëse që fillojnë të ndodhin në stomak.

Një ekzaminim nëpërmjet rhinoskopisë anteriore mundëson saktësimin e vendit nga origjinon hemorragjia, pra nëse është e përparme apo e pasme.

 

 

Terapia e hemorragjisë hundore (epistaza)
Terapia përfshin, së pari, dis amasa urgjente që kanë si qëllim të ndalojnë hemorragjinë nga hunda dhe mëpastaj përfshin edhe masa që kanë si qëllim eliminimin e shkaqeve të vetë hemorragjisë.
Ndër masat urgjente janë kaustikimi-kauterizimi dhe tamponimi hundor i përparëm ose i pasëm.
Kauterizimi sugjerohet në rast se hemorragjia lind prej një ene arterioze apo venoze me kalibër të madh, dhe realizohet nëpërmjet një elektrobisturi apo nëpërmjet një sonde me radiofrekuencë në anestezi rajonale/lokale.
Kaustikimi kimik (‘djegia’) sugjerohet kur epistaza (hemorragjia hundore) origjinon nga enë venoze me përmasa të vogla, dhe realizohet nëpërmjet aplikimit të nitratit të argjentit apo substancave të tjera.
Tamponimi (term më i përshtatshëm në shqip?) hundor i përparëm, realizohet nëpërmjet një garze të thjeshtë apo garze të mbarsur me substanca që favorizojnë koagulimin, pra mpiksjen e gjakut. Tamponi lihet në vend për rreth 48 orë.
Tamponimi hundor i pasëm, në rast hemorragjie të pasme, realizohet edhe kz nëpërmjet një garze, dhe zakonisht hiqet pas 24 orësh për të shmangur ndërlikimi infiamatore aurikolare për shkak të bllokimit të grykës rinofaringeale të tubës së Eustachiusit.

Masa të tjera të mund të ndërmerren janë administrimi i ilaçeve antifibrinolike (EV), si edhe masa transfuzionale nëse janë të nevojshme në rast shoku.

 

© Rinstinkt Blog, janar 2018