Cilat suplemente sportive funksionojnë dhe cilat jo? (Proteinat e hirrës së qumështit dhe kreatina)

Cilat suplemente sportive funksionojnë dhe cilat jo? (Proteinat e hirrës së qumështit dhe kreatina)

Në tregun e suplementeve sportive ekzistojnë dhjetra qindra produkte të ndryshme, por vetëm pak prej tyre janë vërtet të efektshme ne atë çka pretendojnë të bëjnë. Efektshmëria e tyre është demonstruar nga shumë studime të ndryshme të cilat kanë prdhuar prova shkencore që flasin jo vetëm për vlefshmërinë e tyre por edhe për sigurinë në përdorimin e tyre. Këtu bëjnë pjesë dy produkte kryesore: pluhuri i proteinave (të hirrës së qumështit) dhe kreatina. Në këtë shkrim do të flas gjerësisht vetëm për këto dy produkte.

Produkte të tjera, si për shembull, BCAA (AminoAcidet me Zinxhirë të Degëzuar), apo Vajrat e peshkut, mund të kenë vlefshmërinë e tyre në përdorim, por provat dhe faktet shkencore që të demonstrojnë bindshëm efikasitetin e tyre janë të pakta nëmos mungojnë fare. Megjithatë përdorimi i tyre është i sigurt.

Më tej, të tjera produkte si, suplementet bimore për rritjen e testosteronit, apo glutamina, kanë shumë pak prova në mbështetje të vlefshmërisë së vetë, megjithëse edhe në këtë rast këto produkte janë mjaft mirë të toleruara nga organizmi (pra nuk krijojnë probleme) nëse merren në dozat adeguate.

 

Tani i rikthehemi produkteve që përmenda në fillim; pra kreatinës dhe pluhurit të proteinave.

 

Kreatina

Kreatina është një suplement që është në qarkullim prej shumë shumë kohësh. Ekzistojnë qindra mijëra studime në mbështetje të benefiteve dhe sigurisë së përdorimit të kreatinës.

kreatina

Kreatina vjen në formën e një pluhuri të bardhë

Kreatina është një produkt natyror që trupi i njeriut përdor për të prodhuar energji. Më tej kreatina merret edhe nëpërmjet ushqimeve, para së gjithash me mishin e kuq – megjithëse në doza tepër të vogla krahasuar nga sa bënë të mundur suplementimi i saj.

Trupi e kthen kreatinën në fosfokreatinë që mëpastaj magazinohet në muskuj. (Kreatina ka ndër të tjera edhe efektin e tërheqjes së ujit brenda fibrave muskulore për shkak të vetive të veta ozmotike.) Pra suplementimi i kreatinës funksionon nëpërmjet rritjes që përqëndrimit të kreatinës dhe produkteve të saj në indin muskulor. Kjo mundëson mbajtjen e energjisë gjatë ushtrimeve me intensitet të lartë, sikundër ndikon për mirë në përshpejtimin e rimëkëmbjes muskulore pas ushtrimit.

Përdorimi afat gjatë i kreatinës shkakton një rritje nga 5-15% në fuqi dhe performancë sportive.

 

Proteinat e hirrës së qumështit (pluhuri proteinash)

Proteinat e hirrës së qumështit janë proteina që treten shpejtë dhe që ndihmojnë në aftësinë e muskujve për t’u rimëkëmbur dhe përshtatur pas një ushtrimi të lodhshëm.
Si të gjitha proteinat e tjera edhe këto janë të përbëra nga aminoacide dhe janë përgjegjëse për shumë funksione në organizëm, sikundër mund të përdoren nga trupi si burim energjie.

pluhur proteinash nga hirra e qumështitStudime të shumta tregojnë se një dietë e pasur me proteina, dhe/apo suplementimii i proteinave përtej dietës (pra pa e anashkaluar dietën) gjatë ushtrimeve të rezistencës shpie në më shumë rritje të masës muskulore dhe të fuqisë muskulore nëse krahasohet me ushtrime rezistence të kryera pa proteina të dietës.

Çdo individ mund të marri sasinë e nevojshme dhe të mjaftueshme tëproteinave vetëm nëpërmjet dietës, si psh nga bulmeti, mishrat, vezët, peshku etj, por rëndësia e pluhurit të gatshëm të proteinave të hirrit të qumëshit qëndron në faktin se ky burim proteinash mund të merret pa shumë mundim, thjeshtë duke e tretur në një lëng (ujë, qumësht, etj) dhe duke e pirë.

Një lloj tjetër pluhuri proteinash janë kaseinat, edhe këto me burim nga qumështi. Diferenca kryesore nëpërdorimin e këtyre qëndron në faktin se kaseinat përdoren kryesisht si një burim i vazhdueshëm proteinash për orët e natës meqënëse tretja dhe thithja e tyre është më e ngadaltë se e të tjerave (që kanë një thithje shumë më të shpejtë dhe preferohen si burim i menjëhershëm proteinash pas një trainimi muskulor).

 

© Rinstinkt Blog 2018

Bleta ngjyrë blu

Jo të gjitha bletët janë të verdha.

bleta-ngjyre-blu-xylocopa_caerulea

Xylocopa caerulea

Xylocopa caerulea është një llojë blete që mund të gjendet në disa zona të Kinës, Azisë dhe Indisë.

Kjo lloj blete mund të arrijë përmasa dier në 2.54 cm gjatësi.

Kraharori i tyreështë i mbuluar nga qime të vogla ngjrë blu që i japin bletës edhe ngjyrën karakteristike.

Truri i femrave zvogëlohet gjatë shtatëzanisë

Gjatë shtatëzanisë truri i femrave zvogëlohet në përmasa. Kjo është arsyeja pse disa femra gjatë kësaj periudhe mund të vënë re se kanë deficite tepër tepër të vogla në kryrjen e disa detyrave, si për shembull të kujtuarit e çështjeve nga një listë që kanë studiuar, apo të mbajturit mend për të bërë diçka në të ardhmen.
Pas përfundimit të periudhës së shtatëzanisë dhe nxjerrjesë së bebes, duhen deri në gjashtë muaj kohë që truri i femrës të fitojë sërisht përmasat e veta origjinale.

12-pregnancy-brain

Burimi:

  • Change in brain size during and after pregnancy: study in healthy women and women with preeclampsia. Oatridge A, Holdcroft A, Saeed N, Hajnal JV, Puri BK, Fusi L, Bydder GM. AJNR Am J Neuroradiol. 2002 Jan;23(1):19-26.

Mantisi, helmi dhe Vemja

Mantisi, helmi dhe vemja e fluturës monarkë

Pjesa më e madhe e njerzve nuk i shikojnë dot me sy të brendshmet e gjallesave të tjera, me të cilat ushqihemi normalisht. Kjo kryesisht për shkaqe “stomaku”. Interesante është se nuk jami të vetmmit që heqim apo largojmë të përbrendshmet e kafshëve që hamë. Të paktën edhe një gjuetar tjetër bën të njëjtën gjë, por supozohet për arsye kret të tjera. Gjuetari në fjalë është mantisi kinez (një lloj insekti, me pamje tepër të veçantë) që, si me thënë, ka pushtuar edhe Amerikën që nga viti 1896.

Mantisi kinez është ndër gjuetarët e paktë që mund të ushqehet me vemjet e fluturave monarkë (Danaus plexippus), që kujtojë është një insekt teër i nohur në Shtetet e Bashkuara të Amerikës aq sa në shumë prej tyre është edhe “flutur” apo “insekt nacional”.

Majtas, mantisi duke ngrënë një vemje. Djathtas lartë, flutura monarkë; djathtas poshtë, vemja e fluturës monarkë.

Majtas, mantisi duke ngrënë një vemje. Djathtas lartë, flutura monarkë; djathtas poshtë, vemja e fluturës monarkë.

Vemjet e fluturave monarkë janë mjaft helmues, aq sa milingona gjuetare e madje zogj që zakonisht ushqehen me insekte nuk guxojnë t’i hanë. Në fakt vemjet e fluturave monarkë nuk e prodhojnë vet helmin që përmban trupi i tyre, por janë evoluar në mënyrë që të grumbullojnë cardenolide, substanca kardiotoksike që janë të pranishme në bimët me të cilat ushqehen.

Mantisi kinez ka mësuar të bëjë vemjet copa copa, duke veçuar të përbrendshmet nga pjesa tjetër e trupit. Mantisi i çan barkun dhe mëpastaj e shtrydh vemjen në mënyrë që t’i dalin të përbrendshmet. Në këtë mënyrë mantisi hedh poshtë rreth 40% të presë së vet.

Duket sikur mantisi vepron në këtë mënyrë për të larguar toksinat (helmet) që vemja e fluturës monarkë ka grumbulluar, por kjo nuk është e vërtetë, meqë shërndarja, pra përqëndrimi i toksinave kardenolidoike është i njëjtë si në të përbrendshmet ashtu edhe në pjesën tjetër të trupit të vemjes.

Një hipotezë është se mantisi i largon të përbrendshmet për të njëjtat arsye të njerzve, sepse ia shpifin. Të ërbrendshmet e vemjeve janë plot me materiale bimore të patretura, të cilat mantisi me sa duket nuk i asimilon dot e kështu i hedh poshtë. Për më tepër të ërbrendshmet janë më të varfra me proteina krahasuar me pjesën tjetër të trupit të vemjes së fluturës monarkë. Kuptohet, se si rrjedhojë e një sjellje të tillë, mantisi ha sasi më të vogla të vemjeve, duke gëlltitur më pak kardenolide kardiotoksike.

Ekziston edhe një shpjegim tjetër, por që e nxjerr mantisin si tepër dinak dhe të frikshëm. Mantisi sipas këtij shpjegimi është tepër i ndjeshëm ndaj një klase të veçantë të këtyre toksinave, të cilat gjenden më të përqëndruar në të përbrendshmet e vemjeve dhe më pak në pjesën tjetër të trupit. E kështu, mantisi kinez, është tepër i indergjegjshëm për çfarë po bën – tek e fundit këtë traditë kulinare e ka marrë me vete në Amerikë që nga Kina.

RAFTER, J. L., AGRAWAL, A. A. and PREISSER, E. L. (2013), Chinese mantids gut toxic monarch caterpillars: avoidance of prey defence?. Ecological Entomology, 38: 76–82. doi: 10.1111/j.1365-2311.2012.01408.x

[Nëse postimi të pëlqeu, dhe do të qëndrosh i/e azhornuar, mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

 

 

Gërgërima e stomakut dhe zorrëve – Procesi peristaltik

Gërgërima e stomakut dhe zorrëve – Procesi peristaltik

Të gjithëve u ka ndodhur që të ndihen në siklet nga ndonjë zhurmë e shkaktuar gna stomaku i vet bosh… Ajo që duhet të them menjëherë është se nuk ka asgjë për t’u turpëruar; zhurmat e krijuara nga stomaku, apo tkurrjet e tij dhe të zorrëve, janë më se normale – janë pra, një proces fiziologjik, të paktën brenda njëfarë mase. Në të kundërt, kur gërgërima e stomakut dhe e zorrëve mungon, kjo është një shenjë se diçka nuk shkon me tubin tretës, duke shërbyer si shenjë për bllokimin e zorrëve apo për gjendje të tjera patologjike.

Stomaku është një nga organet, një nga pjesët, e tubit tretës, që fillon me gojën dhe përfundon me anusin. Tubi tretës është i gjatë rreth 9 metra. Njëri ekstremitet shërben për hyrjen e ushqimit, tjetri për daljen e mbetjeve; në mes një sërë organesh, gjëndrash ndihmëse dhe sekrecionesh, përpunojnë ushqimin duke e shëndërruar atë në mënyrë që të mund të thithet.

Skemë e procesit peristaltik

Skemë e procesit peristaltik

Gërgërima e stomakut dhe zorrëve shkaktohet nga tkurrja e muskujve të lëmuar që genden në muret e këtyre organeve. Ky proces merr emrin peristalsë, apo proces peristaltik dhe shërben pikërisht ër të transportuar ushimin nga një ekstremitet tek tjetri, dhe gjithashtu për ta përzierë atë me sekrecionet e prodhuara nga stomaku, mëlçia, pankreasi etj. Peristalsa në vetvete nuk është gjë tjetër veçse valë tkurrëse, të ngjashme me mënyrën se si lëviz kërmilli apo edhe krimbi.

Kur zorrët janë të mbushura me ushqim, gërgërima e tyre normale, nuk dëgjohet edhe aq shumë, aq sa është i nevojshëm stetoskopi për ta përforcuar zhurmën. Ndërsa kur zorrët dhe stomaku janë bosh, gërgërima e prodhuar nga procesi peristaltik është më “e dukshme” meqë ajri dhe lëngjet e gjendura aty në njëfarë mënyre përforcojnë tejçimin e tingujve.

Kështu, gërgërima e stomakut apo e zorrëve mund të shërbejë si një indikator për faktin se individi ka nevojë për ushqim.

 

[Nëse postimi të pëlqeu, dhe do të qëndrosh i/e azhornuar, mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]