Si shkëmbejnë mesazhe djemtë dhe vajzat…

Si shkëmbejnë mesazhe djemtë dhe vajzat…

Texting-u, të mesazhuarit, apo të shkëmbyerit e mesazheve, është një formë komunikimi goxha e përhapur tek të rinjtë (30-të vjeç e poshtë).
Një studim i kohëve të fundit nxorri disa të dhëna interesante: ndër to ishte edhe fakti se studentët kalojnë më pak se gjashtë (6) minuta mbi detyrat e shkollës përpara se t’u tërhiqet vëmendja nga mediat sociale apo nga ndonjë mesazh.

textingu, femrat, probleme mendoreKështu, për një pjesë të adoleshentëve, të mesazhuarit kthehet në diçka kompulsive – ata mund të mundohen që të mesazhojnë më pak dhe dështojnë, apo ndihen në ankth dhe kanë një ndjenjë frustrimi nëse nuk arrijnë të mesazhojnë.

Një studim i American Psychological Association (Shoqata Amerikane Psikologjike) vlerësoi se si komunikonin 211 vajza dhe 192 djem. Përfundimet e studimit nxorën diferenca të rëndësishme mes sekseve në sjelljen e përgjithshme por edhe në përdorimin kompulsiv:

  • Vajzat adoleshente e përdorin shkëmbimin e mesazheve (texting) si apo për lidhje shoqërore, ndërsa djemtë e përdorin këtë formë komunikimi për të tejçuar informacione.
  • Djemtë dhe vajzat dërgojnë pak a shumë të njëjtin numër mesazhesh çdo ditë, por vajzat kanë më shumë probabilitet që të kthehen në mesazhuese kompulsive.
  • Vajzat adoleshente të cilat mesazhojnë në mënyrë kompulsive kanë një rënie më të shpejtë të notave (shkollore) krahasuar me djemtë. Kërkuesit shkencorë sugjerojnë se përmbajtja shoqërore e mesazheve që dërgojnë vajzat mund të ketë më shumë gjasa për t’u tërhequr vëmendjen prej detyrave shkollore.
  • Duket se mesazhimi kompulsiv prek edhe shëndetin mendor të vajzave më shumë se sa të djemëve. Ndoshta ngase vajzat kanë një predispozitë për të mesazhuar rreth ndjenjave negative dhe për të mbajtur vazhdimisht mendjen tek këto ndjenja.

 

Studimi: The Role of Compulsive Texting in Adolescents’ Academic Functioning,” by Kelly M. Lister-Landman, PhD, Chestnut Hill College (when the study was conducted; now at Delaware County Community College); Sarah E. Domoff, PhD, University of Michigan; and Eric F. Dubow, PhD, Bowling Green State University and University of Michigan, Psychology of Popular Media Culture, published online Oct. 5, 2015.

Ushtrimi fizik pas studimit rrit aftësinë memorizuese

Ushtrimi fizik pas studimit rrit aftësinë memorizuese

ushtrimi-fizik-dhe-memorja-te-mesuaritNjë studim i ri ka krahasuar efektin e dy llojeve të ndryshme aktiviteti pas një detyre memorizimi në studentë të seksit mashkull. Në këtë studim, 60 studentë, pasi mbaruan detyrën e tyre të të mësuarit u ndanë në mënyrë të rastësishme në tre grupe, ku secili grup do të kryente një aktivitet të ndryshëm. Tre aktivitetet ishin: të luajturit e një videoloje, një periudhë vrapimi dhe një periudhë bashkëbisedimi (ky grupi i fundit shërbeu si grup kontrolli). Pas periudhës së aktivitetit (e cila nga ana e vet pasonte periudhën e studimit/leximit) subjektet nën studim plotësuan një test memorje.

Subjekteve iu kontrollua niveli i kortizolit në pështymë (kortizoli salivar) përpara periudhës së leximit dhe pas periudhës së aktivitetit në momentin e testit të memorjes.

Të gjithë subjektet patën një rritje në nivelet e kortizolit në pështymë pas fazës së leximit/studimit (faza e parë), por vetëm grupi që kreu aktivitetin fizik, pra vrapimin, shfaqi një vazhdim të rritjes së kortizolit në pështymë pas fazës së aktivitetit (faza e dytë – në këtë rast aktiviteti fizik i vrapimit). (Nuk është kjo gjetja e studimit; dihej prej shumë kohësh se kortizoli është një nga hormohet që rritet në situata stresi, psh në mëngjez kur ngrihemi nga gjumi apo gjatë një aktiviteti fizik.)

Subjektet që morrën pjesë në aktivitetin fizik të vrapimit performuan më mirë në testin e memorjes krahasuar me grupin e subjekteve që si aktivitet pas leximit/studimit patën videolojërat. I njëjti avantazh – në testin e memorjes – i grupit që kreu aktivitet fizik u demonstrua edhe ndaj grupit të kontrollit (subjektet që si aktivitet pas leximit/studimit patën një bashkëbisedim).

Nuk kishte bashkëlidhje(korrelacion) mes niveleve të kortizolit dhe ruajtjes së memorjes (të gjërave të lexuara/studiuara në fazën e parë).

Autorët e studimin shkruajnë se gjetjet e tyre kanë implikime për mënryën se si mund të strukturohen orët mësimore të fëmijëve gjatë ditëve shkollore. Ata rekomandojnë që ushtrimi fizik (në orën e fizikulturës) të ndjeki, të pasojë, ciklet intensive të mësimit.

.

Studimi:

Kindermann, H., Javor, A., & Reuter, M. (2016). Playing counter-strike versus running: The impact of leisure time activities and cortisol on intermediate-term memory in male students Cognitive Systems Research, 40, 1-7 DOI: 10.1016/j.cogsys.2016.01.002

 

Psikologji spekulative dhe autoreferenciale

Psikologji spekulative dhe autoreferenciale

(nga Sciencemag)

(nga Sciencemag)

Vazhdojnë përgjigjet dhe kundër-përgjigjet siç edhe ankesat foshnjarake të ngjallura nga puna dhe përfundimet e Many Labs Replication Project – një projekt që prej disa kohësh ka marrë përsipër ripërsëritjen e disa kërkimeve shkencore të famshme në fushën e psikologjisë, më saktë të psikologjisë shoqërore.

Ripërsëritja e një kërkimi shkencor është një mjet themelor i metodës shkencore, meqë një konfirmim i dalë nga përsëritja e studimit/eksperimentit i jep një plus të madh përfundimeve të nxjerra nga studimi/kërkimi origjinal; në të kundërt nëse studimi/kërkimi shkencor origjinal nuk arrihet të përsëritet – gjithnjë duke zbatuar një metodologji të caktuar – kjo është një shenjë e keqe, që nuk flet aspak mirë për studimin, përfundimet e të cilit zhvlerësohen.

Projektit të Ripërsëritjes Many Labs i janë shtuar edhe 100 kërkues të tjerë, të gjithë të gatshëm për të hetuar disa nga studimet më të famshme të psikologjisë – të cilat studime, siç e përmenda, nuk po duket se shkojnë mirë me rigorozitetin shkencor.

Projekti ka ripërsëritur dhe ka verifikuar korrektësinë e 27 eksperimenteve të psikologjisë mjaft të njohur në leteraturën e fushës, dhe ka gjetur se, më shumë se gjysma e tyre kanë dhënë një dështim të pjesshëm ose të plotë. Korolari i menjëhershëm është: a është psikologjia një fushë shkencore, duke parë këtë pamjaftueshmëri “fryme shkencore” dhe këtë frymë të mbifryrë spekulative?

Megjithatë; Projekti Many Labs është sulmuar fort, kryesisht nga autorët studimet e të cilëve futën ujë dhe nuk i qëndruan dot provës së ripërsëritjes. Akuza e tipit “Ndihem si një kriminel hipotetik që nuk ka të drejtë mbrojtjeje dhe nuk ka mënyrë për të patur drejtësi”, vjen nga Simone Schnall nga Universiteti i Kembrixhit në Mbretërinë e Bashkuar, autore studimesh mbi “konjicionin e trupëzuar” (embodied cognition). Autorja ndihet nën akuzë pas përfundimit negativ të replikimit të një studimi të vitit 2008 që vinte në “dukje” se si ndjesia morale mund të manipulohej nga larja e duarve (pastërtia). Shtatë në tetë eksperimente që kanë të bëjnë me “konjicionin e trupëzuar” nuk patën një rezultat të mirë.

Vënia në dyshim e punës së studiuesve që bënë ripërsëritjet e eksperimenteve do të ishte krejt e panevojshme meqë është përdorur një protokoll i pre-regjistruar… pra janë sjellë në mënyrën më të mirë të mundshme, atë shkencore, çka, tani, nuk mund të thuhet për studiuesit që kishin ngritur në këmbë këto eksperimente. Pavarësisht gjithçkaje shumë tregohen ende kokëfortë në stoicizmin e tyre, duke folur për “replication bullying”.

Çka po ndodh është një ngjarje e paprecedentë të botën e psikologjisë. Po rritet tendenca, e shumë pritur por e vonuar, për të përdorur kriteret më rigoroze të mundshme dhe metodologji empirike dhe kërkime të bazuara mbi të dhëna, përkundrejt të qëndruarit në fushën e derisotshme të spekulimeve dhe të verifikimeve llafologjike autoreferenciale.

Një debat që nuk ka pse të mungojë, meqë mentaliteti shkencor duhet përdorur domosdo (edhe) në një fushë si psikologjia shoqërore, e cila ka disa kohë që kërkon të futet në rangun e shkencave, por pa mundur dot…

Bibliografia:

Rinstinkt blog, 2014

[Nëse postimi të pëlqeu, dhe do të qëndrosh i/e azhornuar, mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

————————————————————————-

Shënime: depresioni, ankthi dhe çrregullimet afektive dhe të të ngrënit

Shënime të shpejta mbi çrregullime psikologjike 

Depresioni, ankthi, çrregullimet afektive dhe të të ngrënit

Depresioni, ankthi dhe çrregullimet afektive dhe të të ngrënit (bulimia dhe anoreksia nervoze) janë më të zakonshme midis femrave sesa midis meshkujve.

Studime epidemiologjike nga vende të zhvilluara dhe vende në zhvillim gjejnë vazhdimisht se depresioni i rëndë është dy herë më i shpeshte tek femrat sesa tek meshkujt dhe kjo diferencë mes sekseve bëhet më e dukshme duke filluar nga adoleshenca, atëherë kur edhe formësohen e dallohen tiparet morfo-fiziologjike mes femrës dhe mashkullit.

Depresioni vihet re tek 10 deri 15% e femrave gjatë periudhës postpartum.

Incidenca e depresionit të rëndë zvogëlohet pas moshës 45 vjeçare dhe nuk rritet me ardhjen e menopauzës.

Tek femrat depresioni ka një prognozë më të keqe sesa tek meshkujt; episodet e depresionit zgjatin më shumë dhe shkalla e zhdukjes së vetvetishme është më e vogël.

Në prevalencën më të madhe të depresionit mes femrave ndikojnë padyshim faktorë shoqërorë dhe biologjikë. Meshkujt kanë nivele më të larta të neurotransmetuesit serotoninë. Edhe steroidet gonadikë ndikojnë mbi humorin e individit.

 

Çfarë është depresioni?

Depresioni

depresioni tek njeriu - crregullimi i humoritDepresioni – një gjendje trishtimi, mungese shprese, dhe humbje interesi për jetën, e kombinuar me një reduktim të mirëqenies emocionale.

Simptomat luhaten me gravitetin e depresionit. Mund të shkaktojë humbje të urisë, vështirësi në fjetje, ndjesi lodhje, humbje interesi në aktivitetet sociale, probleme përqëndrimi, dhe ndonjëherë edhe ankth.

Njerëzit me depresion të rëndë mund të kenë ndjenja vetvrasjeje dhe një ndjesi pavleftësie. Në raste ekstreme mund të ketë edhe halucionacione dhe deluzione/zhgënjime.

Ndonjëherë nuk ka një shkak të qartë, mund të shkaktohet nga sëmundje fizike, si për shembull një infeksion viral, nga një çrregullim hormonal, si hipotiroidizmi, apo nga ndryshime hormonale pas lindjes, si në rastin e depresionin post-lindje.

Disa njerëz ndjejnë depresion gjatë muajve të dimrit. Po përtej këtyre shkaqeve parësore, edhe disa faktorë shoqërorë dhe psikologjikë mund të luajnë një rol të pjesshëm.