Kequshqyerja tek të moshuarit

Kequshqyerja tek të moshuarit

Kequshqyerja ka të bëjë me një çekuilibër mes furnizimit me lëndë ushqyese dhe energji dhe atyre që janë kërkesat e organizmit. Ky është një problem tepër i shpeshtë tek të moshuarit, duke përfshirë deri në 50% të të moshuarve që gjenden në struktura rezidenciale.

kequshqyerja tek të moshuaritArsyet përse mund të lindi kequshqyerja janë nga më të ndryshmet: reduktim i furnizimit me ushqim; reduktim apo çrregullim në thithjen e ushqimeve; modifikim (në ngritje) i kërkesave të organizmit për energji; apo për shkak të problemeve metabolike të lidhura me patologji të ndryshme, si për shembull mungesë vitamine D në rast patologjie të veshkave, duke qenë se vitamina D metabolizohet në veshka.

I ndërlidhur por i dalluar nga kequshqyerja është koncepti i anoreksisë senile (së pleqërisë). Ky koncept kka të bëjë me tjetërsime të shijes dhe të nuhatjes; vonesë në zbrazjen e stomakut apo ngopje paraprake; reduktim të efiçencës së përtypjes për shkak të humbjes së dhëmbëve; BPCO që shkaktojnë dispne nga gëlltitja; infarkte cerebrale që mund të interesojnë zona të trurit që janë përgjegjëse për kontrollin e gëlltitjes; kapsllëk kronik; ilaçet e shumta dhe të mbivendosura që marrin të moshuarit (mund të kenë efekte anësore gastrointestinale).

Pasojat e kequshqyerjes: mund të rrisin numrin apo lehtësojnë shfaqjen e infeksioneve nozokomiale (spitalore; të marra në spital); mund të rrisin dëmtimet/plagosjet nga pressioni për shkak të reduktimit të trofozmit të lëkurës; reduktim i rimëkëmbjes funksionale; zgjatje e shtrimit spitalor dhe e rihabilitimit të pacientit pas një patologjie.

Në dominin e kequshqyerjes mund të dallohen dy eskstreme. Nga një anë është situata në të cilën ka vetëm një reduktim të hyrjes së ushqimit në organizëm, pra për shkak të varfërisë siç ndodh në vendet në zhvillim. Dhe nga ana tjetër ekziston situata në të cilën kequshqyerja vjen si pasojë e patologjive kronike që prekin aspekte të të ngrënit, të krëkesës së organizmit për engergji, të metabolizmit apo të thithjes së ushqimeve në traktin gastrointestinal.

Si të vlerësojmë gjendjen e të ushqyerit tek të moshuarit?

Në përgjithësi një patologji mund të shkaktojnë kequshqyerje sikunër edhe kequshqyerja mund të sjelli apo më shpesh përkeqësojë evoluimin një sëmundje.

Sidosi, vlerësimi i gjendjes të të ushqyerit fillon që nga anamneza e pacientit; anamneza familiare, patologjike dhe ajo e afërta. Kjo për të identifikuar në mënyre specifike: një reduktim të peshës trupore në kohët e fundit; furnizmin aktual me ushqim; zakonet e të ngrënit dhe dietën e pacientit; gjendjen e përgjithshme të shëndetit; gjendje stresi të kohëve të fundit; ndërhyrje kirurgjikale, trauma; ilaçet që merr pacienti dhe që mund të interesojnë ndjenjën e urisë, apo që mund të kenë efekte në funksione të ndryshme gastrointestinale; probleme në të përtypurit e ushqimeve; alkolizmin; diarre kronike. etj.

Mëpastaj kalohet në ekzaminimin obiektiv të pacientit, ku hetohen: reduktimi në peshë në kohët e fundit si dhe përbërja trupore (raporti dhjam/muskul – për sa i përket këtij aspekti është e rëndësishme që të kihet parasysh se përbërja trupore e një të moshuari ndryshon vetiu për shkak të moshës (“aging”), pra ndodh një zvogëlim i masës muskulore për shkak të plakjes së organizmit e kështu ndodh edhe një rritje relative e dhjamit trupor); vlerësimi i ujit trupor, sepse nëse reduktohet ngrënia e ushqimeve reduktohet edhe futja e lëngjeve, e kështu substanialisht një pacient i kequshqyer është edhe i ç0hidratuar; kërkimi i shenjave apo simptomave relative të një defiçiti në të ushqyer.

  • Zvogëlim kilinikisht domethënës i peshës trupore konsiderohet një reduktim në 5% të peshës në një periudhë relativisht të shkurtër kohore

Paraqitja e përgjithshme e një pacienti të kequshqyer: pacieti është i dobët, peshë e ulët, me reduktim të dhjamit nënlëkuror, me ipotrofi apo atrofi muskulore, dhe në disa raste edhe me edema për shkak të mungesës proteinike që është përgjegjëse për mbajtjen e lëngjeve në kompartimintin brenda-vaskular.

Teste laboratorike që mund të ndihmojnë në inkuadrimin e një kequshqyerje janë: ambuminhemia, një defiçit i së cilës tregon një përkeqësim të gjendjes proteinike të organizmit. Transferrinhemia (normalitet 220-35-mg/dL) e cila ulet në raste infiamacioni apo në raste hepatopatie. Kreatininhemia që është një nga parametrat që kontrollohen rregullisht. Koha e koagulimit që kur është në vlera të tjetërsuara tregon për një defiçit të mundshëm të vitaminës K.

Menaxhimi i kequshqyerjes

Nëse ekziston një problem në kequshqyerje, mjeku duhet të gjykojë nëse të ushqyerit në mënyrë artificiale mund të ketë ndonjë ndikim në përmirësimin e prognozës së pacientit dhe nëse mund të ketë ndikim në përmirësimin e cilësisë së jetës.

Ushqyerja artificiale mund të jetë enterale ose parenterale, kjo në varësi të variablave dhe gjendjes së paientit.

Reklama

Skeptikët e ngrohjes globale janë më eco-friendly se sa ata që besojnë në ngrohjen globale.

Skeptikët e ngrohjes globale janë më eco-friendly (pro ambientit në sjelljet e veta individuale) se sa ata që besojnë në ngrohjen globale.

Shpesh njerëzit mendojnë se individët që janë skeptik për sa i përket alarmizmave të ngrohjes globale thjeshtë nuk duan t ia dinë për ambientin dhe të ardhmen e tij. Ndërsa ata që e pranojnë si të mirëqenë ngrohjen globale dhe që dëshirojnë edhe më shumë masa qeveritare për ta parandaluar janë njerëz që vërtetë e duan planetin dhe ambientin.

Por e vërteta është jo vetëm më e nuancuar, por ndoshta edhe krejt e ndryshme.

Një studim i kohëve të fundit ka gjetur se individët që janë skeptik të ngrohjes globale janë në të vërtetë ata që angazhohen më shumë në sjellje individuale (në jetët e veta) që janë pro ambientit. Këta individë, skeptikë, besojnë se prioriteti në ndërmarrjen e ndryshimeve i përket individëve, që me sjellejt e veta individuale, të izoluara bëjnë të mundur ndryshimin e mëpastajtë në një shkallë më të gjerë. Si të thuash, nëse çdokush do të pastronte pragun e shtëpisë së vetë, të gjitha rrugët/lagjet e botës do të ishin të pastra.

uyeTWtJ

Shteti: Adhuro, Bindu!

Ndërsa ata që deklarohen si mbështetës të teorisë së ngrohjes globale janë më pak të prirur për të patur sjellje individuale pro-ambientit. Ndoshta këta të fundit duke qenë zakonisht të kampit të majtë politik, kanë një filozofi jete, apo të të parit të gjerave, që i bën të kenë më shumë besim tek ajo që organizmat qeveritarë pretendojnë të bëjnë sesa tek ajo që vetë ata mund dhe duhet të bëjnë. Si të thuash, individi ia jep konsensusin një kolektivi jo mirë të përkufizuar, dhe ky kolektiv jo mirë i përkufizuar (apo ndoshta një kolektiv tjetër; ku i dihet?) bën dhe vepron në emrër të të gjithë individëve. Si të thuash, delegohen përgjegjësitë, por humbasin edhe disa liri. Por, fakti është se këto organizma kolektivë vuajnë fort nga efiçienca, dhe në pjesën më të madhe të rasteve masat e ndërmarra prej tyre janë jo efikase.

 

Studimi: Believing in climate change, but not behaving sustainably: Evidence from a one-year longitudinal study

Çfarë e bën një burrë tërheqës? Gjymtyrët e tij.

Çfarë e bën një burrë tërheqës? Gjymtyrët e tij.

Një burrë mund të jetë tërheqës për shkak të flokëve të tij të verdha e kaçurrele, apo për shkak të kostumit të tij, por kur i largojmë të gjitha këto gjëra na mbetet vetëm një pjesë e rëndësishme që është formësuar nga evolucioni i llojit tonë. Gjymtyrët, dhe më saktë se sa proporcionale janë gjymtyrët e poshtëme, pra këmbët, në krahasim me pjesën tjetër të trupit.

këmbë, proporcionale me gjatësinë e trupit

Femrat preferojnë meshkuj me këmbë sa gjysma e gjatësisë së trupit.

Femrat preferojnë meshkuj/burra që kanë këmbë sa gjysma e gjatësisë së trupit të tyre. Shkencëtarët mendojnë se kjo preferencë e femrave është rezultat i presioneve evolutive, sepse femrat (sikundër  meshkujt) dëshirojnë të gjejnë dhe zgjedhin partnerë të shëndetshëm. Gjymtyrë të poshtme shume të shkurtra, për shembull, janë ndërlidhur me diabetin e tipit 2. Pra në terma statistikorë një mashkull me gjymtyrë të poshtme të shkurtra (pra më të shkurtra se gjysma e gjatësisë së trupit të vet) është më pak i dëshiruar nga femrat në krahasim me një mashkull me këmbë më të gjata relativisht gjatësisë së tij totale.

Shkencëtarët hetuan edhe nëse gjymtyrët e sipërme kishin ndonjë efekt në preferencat e femrave. Rezultatet ishin se gjatësia e krahëve të individit në relatë me gjatësinë e trupit nuk kishte ndonjë efekt në preferencat e femrave.

Pra, gjëja më e rëndësishme ishte se femrat shfaqnin një preferencë tepër të dukshme nëse këmbët ishin më shumë apo më pak se gjysma e gjatësisë së mashkullit.
Pra proporcionet kanë goxha rëndësi.

 

Artikulli shkencor.

©  për këtë version i përket Rinstinkt Blog. Përshtatur/përkthyer prej Science.

Çfarë roli luajnë thashethemet (gosipi) mes femrave?

Çfarë roli luajnë thashethemet (gosipi) mes femrave?

Sipas një studimi të ri të botuar në Journal of Experimental Social Psychology, thashethemet (gosipi) mund të shërbejë si një armë që femrat përdorin kundër njera-tjetrës në kompeticionin strategjik për meshkujt.thashetheme. evil indeed

Gjetja kryesore e studimit ishte se femrat kanë më shumë gjasa që të bëjnë thashetheme, si për shembull në përhapjen e informacioneve që dëmtojnë reputacionin apo në mbajtjen/tërheqjen e informacioneve pozitive rreth femrave që ato perceptojë si kërcënim të drejtëpërdrejtë apo jo të dretjëpërdrejtë për suksesin e vet romantik me seksin tjetër.

Sipas studiuesve kjo lloj sjellje është e një dezajni të tillë që të minojë joshjen romantike dhe tërheqjen sociale të rivaleve të veta intra-seksuale, pra të minojë suskesin e femrave të tjera, të cilat perceptohen si kërcënim për suksesin e vet në gjetjen e një partneri. Veçanërisht kërcënuese perceptohen femrat që kanë veshje që nxjerrin në pah më shumë nga atributet e veta.

Shkencëtarët analizuan aspekte të ndryshme, dhe një nga përfundimet që nxorën ishte se femrat transmetonin informacione që dëmtonin reputacionin e fermave të tjera pavarësisht se sa simpati kishin për to, çka sugjeron se ekziston një ndarje mes qëllimit ( të mirë?) të femrave dhe sjelljes së tyre instinktive thashethem-përhapëse.

 

© Rinstinkt Blog 2018

Cilat suplemente sportive funksionojnë dhe cilat jo? (Proteinat e hirrës së qumështit dhe kreatina)

Cilat suplemente sportive funksionojnë dhe cilat jo? (Proteinat e hirrës së qumështit dhe kreatina)

Në tregun e suplementeve sportive ekzistojnë dhjetra qindra produkte të ndryshme, por vetëm pak prej tyre janë vërtet të efektshme ne atë çka pretendojnë të bëjnë. Efektshmëria e tyre është demonstruar nga shumë studime të ndryshme të cilat kanë prdhuar prova shkencore që flasin jo vetëm për vlefshmërinë e tyre por edhe për sigurinë në përdorimin e tyre. Këtu bëjnë pjesë dy produkte kryesore: pluhuri i proteinave (të hirrës së qumështit) dhe kreatina. Në këtë shkrim do të flas gjerësisht vetëm për këto dy produkte.

Produkte të tjera, si për shembull, BCAA (AminoAcidet me Zinxhirë të Degëzuar), apo Vajrat e peshkut, mund të kenë vlefshmërinë e tyre në përdorim, por provat dhe faktet shkencore që të demonstrojnë bindshëm efikasitetin e tyre janë të pakta nëmos mungojnë fare. Megjithatë përdorimi i tyre është i sigurt.

Më tej, të tjera produkte si, suplementet bimore për rritjen e testosteronit, apo glutamina, kanë shumë pak prova në mbështetje të vlefshmërisë së vetë, megjithëse edhe në këtë rast këto produkte janë mjaft mirë të toleruara nga organizmi (pra nuk krijojnë probleme) nëse merren në dozat adeguate.

 

Tani i rikthehemi produkteve që përmenda në fillim; pra kreatinës dhe pluhurit të proteinave.

 

Kreatina

Kreatina është një suplement që është në qarkullim prej shumë shumë kohësh. Ekzistojnë qindra mijëra studime në mbështetje të benefiteve dhe sigurisë së përdorimit të kreatinës.

kreatina

Kreatina vjen në formën e një pluhuri të bardhë

Kreatina është një produkt natyror që trupi i njeriut përdor për të prodhuar energji. Më tej kreatina merret edhe nëpërmjet ushqimeve, para së gjithash me mishin e kuq – megjithëse në doza tepër të vogla krahasuar nga sa bënë të mundur suplementimi i saj.

Trupi e kthen kreatinën në fosfokreatinë që mëpastaj magazinohet në muskuj. (Kreatina ka ndër të tjera edhe efektin e tërheqjes së ujit brenda fibrave muskulore për shkak të vetive të veta ozmotike.) Pra suplementimi i kreatinës funksionon nëpërmjet rritjes që përqëndrimit të kreatinës dhe produkteve të saj në indin muskulor. Kjo mundëson mbajtjen e energjisë gjatë ushtrimeve me intensitet të lartë, sikundër ndikon për mirë në përshpejtimin e rimëkëmbjes muskulore pas ushtrimit.

Përdorimi afat gjatë i kreatinës shkakton një rritje nga 5-15% në fuqi dhe performancë sportive.

 

Proteinat e hirrës së qumështit (pluhuri proteinash)

Proteinat e hirrës së qumështit janë proteina që treten shpejtë dhe që ndihmojnë në aftësinë e muskujve për t’u rimëkëmbur dhe përshtatur pas një ushtrimi të lodhshëm.
Si të gjitha proteinat e tjera edhe këto janë të përbëra nga aminoacide dhe janë përgjegjëse për shumë funksione në organizëm, sikundër mund të përdoren nga trupi si burim energjie.

pluhur proteinash nga hirra e qumështitStudime të shumta tregojnë se një dietë e pasur me proteina, dhe/apo suplementimii i proteinave përtej dietës (pra pa e anashkaluar dietën) gjatë ushtrimeve të rezistencës shpie në më shumë rritje të masës muskulore dhe të fuqisë muskulore nëse krahasohet me ushtrime rezistence të kryera pa proteina të dietës.

Çdo individ mund të marri sasinë e nevojshme dhe të mjaftueshme tëproteinave vetëm nëpërmjet dietës, si psh nga bulmeti, mishrat, vezët, peshku etj, por rëndësia e pluhurit të gatshëm të proteinave të hirrit të qumëshit qëndron në faktin se ky burim proteinash mund të merret pa shumë mundim, thjeshtë duke e tretur në një lëng (ujë, qumësht, etj) dhe duke e pirë.

Një lloj tjetër pluhuri proteinash janë kaseinat, edhe këto me burim nga qumështi. Diferenca kryesore nëpërdorimin e këtyre qëndron në faktin se kaseinat përdoren kryesisht si një burim i vazhdueshëm proteinash për orët e natës meqënëse tretja dhe thithja e tyre është më e ngadaltë se e të tjerave (që kanë një thithje shumë më të shpejtë dhe preferohen si burim i menjëhershëm proteinash pas një trainimi muskulor).

 

© Rinstinkt Blog 2018