Pa Asnjë Dyzim – Grid Rroji

Pa Asnjë Dyzim: Në vend të argumentit të përmbylljes

Në një postim në internet këto ditë një mik, megjithëse kishte shprehur më parë mbështetje për shkrimet pro votës me kryq, shprehte disa dyshime mbi pragmaticitetin e nismës, ose thënë popullorshe sa “me këmbë në tokë” mund të jetë një nismë e tillë në Shqipëri.

Është normale që me përfundimin e fushatës shumëkush ndjehet i pasigurtë në përzgjedhjet e veta, sidomos po të marrim parasysh sa e koklavitur është skena politike shqiptare dhe sa është munduar politika t’i ngatërrojë njerëzit e ndershëm si miku im. Unë mbetem i bindur se ndarja nga e keqja është një rrugë e cila kalon nga shkëputja nga të dyja palët e saj sido që mund t’a perceptojmë për arsye sentimentale ndonjërën prej tyre.

Disa nga kritikat miqësore të mikut tim përfshinin “arrogancën” e votëkryqtarëve e cila i vendos të gjithë pro ose kundër parisë, mungesën e realizmit politik të shëndoshë (duke bërë një diferencim me atë kriminal të Metës), si dhe mosvërtetësinë e barazimit midis Berishës dhe Ramës. Ky i fundit dukej se ishte argumenti bosht i shkrimit sepse pyetjeve nëse Berisha dhe Rama janë sjellë njëlloj në të dhjeta rastet e paraqitura miku im u përgjigjej se kishte diferencë, dhe në rastin e korrupsionit për Ramën thuhej “nuk e dimë”. Me pak fjalë, në mënyrë të tërthortë argumenti kërkonte që njerëzit të mbyllnin hundën dhe të votojnë “të paprovuarin”.

Duke qenë se kësaj fushate bombastike por edhe të turpshme po i vjen fundi, mendoj se është koha për të bërë një bilanc të fundit parazgjedhor të situatës. Sigurisht që argumentat që do përdor përfaqësojnë vetëm mendimin tim personal dhe jo domosdoshmërisht të të gjithë atyre që me aq pasion e mbështetën nismën “voto nderin, veri kryqin votës”. Për t’a thënë thjesht unë nuk besoj se opozita propozon një projekt ndryshimi apo ndërgjegjësimi, por thënë me fjalët e një mbështetësi të saj blogist “na ofron ndërrim fytyrash”. Ky ndërrim nuk premton asgjë të përkorë sidomos po të marrim parasysh se shumica e atyre që do qeverisin nuk e kanë për herë të parë pushtetin. Meqenëse pushteti i Berishës është tashmë i pavotueshëm nga të gjithë aspektet zgjedhja e vetme për të ruajtur nderin është vota me kryq.

Së pari, nuk ka arrogancë tek asnjëri nga propozuesit e votës me kryq. Këtë e tregon fakti që disa herë, ne kemi bërë thirrje që njerëzit e pakapur nga paria të shikojnë vërdallë e të gjejnë një forcë që mund t’i përfaqësojë, e vetëm nëse nuk e gjejnë ti venë kryqin votës.

Unë personalisht pata shpresë se ajo forcë do të ishte AK-ja. Shumëkush cektësisht e intepretoi këtë si dëshirë time për t’u kandiduar me këtë forcë, të shtyrë edhe nga qarqe të lidhura me qeverinë në Tiranë. E vërteta është ndryshe.

Aleanca Kuqezi përfaqësoi për një periudhë jo të shkurtër kohe shpresën se më në fund Shqipëria do t’i bashkohej kombeve të tjera të zhvilluara dhe do të kishte një parti e cila do të krijonte një sistem ndryshe, të bazuar në shtetin komb dhe ku të gjitha forcat të punonin brenda kufijve të përcaktuar nga shteti, për t’I shërbyer interesit kombëtar. Ndërsa një ide e tillë ishte utopi për shumëkënd, AK-ja arriti që t’a bëjë këtë jo vetëm të pranueshme por gjeti një entuziazëm të papritur. Në vazhdën e këtij entuziazmi, Forumi Shqiptaro Amerikan për Demokraci që unë drejtoj i bëri ftesë Kreshnik Spahiut për të shpalosur idetë e veta në NY.  Ky vendim, i shqyrtuar së bashku me të gjithë miqtë e tjerë drejtues të Forumit, u mor për të krijuar hapësirën e nevojshme që këto ide të përhapeshin. Së bashku me Universitetin NYU ku unë punoj, dhe drejtorin e programit të masterit Prof. Shenasi Rama, u mundësua që z.Spahiu të kryente një takim akademik.  Kjo ishte mundësia e artë e Spahiut për t’u faktorizuar si njeri e peshë në hapësirën ideologjike shqiptare. Mirëpo nga shumë anë, daljet e Spahiut në Nju Jork u kritikuan si të cekta, apo demagogji dylekëshe, ndërsa qershia mbi tortë ishte abuzimi me përkthimin e çertifikatës së nderit që mori nga lagjia e Manhatanit, gjë me të cilën ne si Forum nuk kishim asnjë lidhje. Më tej, vazhdimësia e veprimit politik të AK-së nuk le shije të mirë, edhe pse mbetet për t’u provuar vlera e saj reale në elektorat. Gjithsesi, unë nuk mund të gjej mjaft arsye për të votuar AK-në këtë herë. Në mungesë të një alternative tjetër, vota me kryq është e vetmja që shpreh protestën duke ruajtur nderin.

Së dyti, nisma duket si jo realiste nga pikëpamja e atyre të cilët si miku im “i kanë mbi shpinë përditë xhelatët e qeverisë aktuale”. Në fillim, nuk mendoj se zgjedha nën të cilën janë shqiptarët i përket vetëm qeverisë aktuale, por është një fenomen shumë më i zgjeruar në kohë. Një qeverisje të ngjashme ja kanë varur shqiptarëve socialistët nga 1997-2005. Ashtu si sot kapja e shtetit ishte totale. Në 2000-ën PS-ja kishte 85 deputetë(shumë nga të cilët kandidatë të sigurtë sot), kishte ligjëruar Dushkun, kishte kryetar të KQZ-së Celibashin (sot kandidat deputet i Rilindjes), terrorizonte opozitën si fizikisht me anë të Pjerin Ndreut(një tjetër kandidat rilindas) por edhe ideologjikisht duke financuar FDR-në e Genc Pollos(ky i fundit i rikthyer në vathën e Saliut).  Unë për vete shoh shumë analogji me tetë vjetët e kaluar dhe me rrugën e përshkuar nga palët e parisë. Në qoftë se Nano kishte Otranton dhe trafikun e femrave me gomone, Saliu ka Gërdecin dhe 21 Janarin. Lazaratin e kanë bashkë sepse asnjëri nuk ndërhyri në republikën autonome të Cannabis Sativas. Mirëpo Rama nuk ishte në Hënë gjatë këtyre viteve. Si aleat i ngushtë i Ilir Metës ai nuk u shpreh për cënimin e dhunshëm të zgjedhjeve të 2001 dhe 2003 ashtu siç bënë vëzhguesit ndërkombëtarë. Ai nuk u shpreh as për cënimin e standartit të zgjedhjeve të 2005-ës (kur formalisht kishte lënë Metën dhe ishte me Nanon) sepse përfitoi kryetarllëkun e Partisë Socialiste. Më tej, modeli i tij në Bashkinë e Tiranës ishte modeli i krimit ekonomik por edhe më tej. Të gjithë e njohin Tan Lepurin i cili sot ka ndërruar këmishë dhe është bërë blu. Sot Edi Rama ka në lista të paktën dhjetë njerëz me precedentë penalë që nuk marrin dot viza (për ironi një numër të ngjashëm ka edhe Saliu). Berisha ndan bashkëautorësinë me Ramën për degjenerimin e sistemit në autokraci oligarko hajnore pas ndryshimeve kushtetuese të 2008-ës, gjë që u kërkua për të defaktorizuar Metën. Kjo dëshmon se Rama nuk kërkon standarte demokratike e zhvillim kombëtar, por kërkon të fitojë e t’a shfrytëzojë vetë pushtetin autokratik që i jep sistemi. Po ashtu, gjatë kësaj fushate, pa folur për Metëkoalicionin, Rama nuk ka propozuar asnjë ndryshim rrënjësor të sistemit po na ka sjellë të përkthyera broshurat e Toni Blerit me ngjyrë vjollcë.  Dhe duhet të mos harrojmë se Gërdecin e ka bashkë me Saliun, siç dëshmon rrahja e shpatullave në spital në krah të Erion Braçes në ditën e tragjedisë dhe tabulatet e telefonatave, të cilat shumë militantë i kanë fshirë tashmë nga kujtesa e tyre selektive. Kësisoj, argumenti i “të paprovuarit” nuk pi ujë.

Mirëpo, ka një argument të vlefshëm i cili na thotë se heqja e Saliut është e mira që mund të përftohet nga këto zgjedhje dhe të paktën në këtë këndvështrim rotacioni është një gjë e mirë. Kjo është në rastin më të mirë naivitet, dhe në rastin më të keq propagandë. Saliu vetëm se forcohet nga fitorja e ngushtë e Rametës që po përvijohet. Në rastin më të keq për të ai del në opozitë i fortë, duke sulmuar iksin e ypsilonin që “ja morrën zgjedhjet me hile” dhe vazhdon i qetë aktivitetin e vet si mbret i partisë së tij familjare. Dhe një fitore e PS-së me Tom Doshin, Paulin Sterkajn, Fidel Yllin dhe Anastas Angjelin nuk më jep shumë shpresë për ndryshim kursi. Raportet e korrupsionit të viteve 2001-05 dhe 2009-13 ngajsojnë si pika uji.

Sipas meje, paria është produkt i ndarjes së munguar me të kaluarën dhe mungesës së ideologjie kombëtare në politikën shqiptare gjatë këtyre 23 viteve, dhe jo pasojë vetëm e pranisë së Sali Berishës në politikë. Pa Saliun ka pari, pa parinë nuk ka Salizëm. Ndaj dhe mendoj se teoria e “heqjes së të keqes më të madhe” është pseudo-teori.

Së treti, krahasimi midis Ramës dhe Berishës nuk mund të bëhet në boshësi. Është e vërtetë që Berisha e ka dominuar sistemin këto 23 vjet duke kapur institucionet e kryer shumë veprime të tjera të dënueshme, por edhe Rama nuk ka qenë pa pushtet. Madje, Rama ka qenë ministër në pushtet kur Berisha sillej rrugëve të Europës me kaseta dhe nxirrte dyqind vetë në shesh për të mbajtur gjallë frymën e partisë. Sjellja e ardhshme e një politikani nuk mund të paragjykohet, por mund të gjykojmë nga ato që ka bërë në të kaluarën. Ndërsa nuk mund të ketë më dyshime mbi pushtetin kriminal të Berishës, Rama nuk ka lënë pas ndonjë gjurmë të mirë, e kësisoj nuk ka arsye t’i besojmë se do ndryshojë këtë herë. Koalicioni me Ilir Metën, listat me oligarkë dhe fushata e dobët që kreu nuk lenë vend për shumë shpresë. Megjithatë, e mirëkuptoj mikun tim që e kërkon me ngulm shpresën tek Edi Rama, çdokush e ka një mundësi teorike të ndërrojë rrugë. Unë mbetem i bindur për votën me kryq.

Në vend të përfundimit, dëshiroj të përmbledh përshtypjet e mia mbi këto zgjedhje. Fushata që po mbaron nuk i ka shtuar ndonjë vlerë përzgjedhjes zgjedhore të 23 Qershorit. Palët janë sjellë ashtu si pritej. Unë nuk ndjehem aspak i dyzuar në zgjedhjen time për t’i vënë kryqin votës. Përkundrazi jam më i bindur se kurrë se kjo është e vetmja mënyrë për të ruajtur nderin.  Sali Berisha dhe Edi Rama, por edhe  kontrolluesit e tyre në hije nuk meritojnë në gjykimin tim asnjë gram besim. Ky sistem është vdekjeprurës për të ardhmen e shqiptarëve dhe duhen gjetur mënyra sa më demokratike për t’a zhbërë nga rrënjët dhe për të rivendosur vullnetin e popullit. Ndoshta kjo do të duhet të bëhemi më keq përpara se të bëhemi më mirë, po mua nuk më interesojnë shumë lojërat e brendshme të parisë. Ata në fund merren vesh me njëri tjetrin, faturën na e lenë ne. Përplasja që po përvijohet do të jetë fatura për shqiptarët edhe këtë herë.

Ndryshimi që kërkohet nuk është rotacion mes hajnash, por ndërgjegjësim kombëtar. Në lojë janë jo vetëm fatet e mbështetësve të disa partive dhe pasiguritë e atyre që urrejnë Saliun, por e ardhmja e shqiptarëve si popull. Ndaj edhe nuk kam asnjë dyshim se efekti i votës me kryq do ndjehet, në mos ditën e votimeve në javët dhe muajt në vazhdim. Paria e ndjen humbjen e legjitimitetit, na mbetet vetëm t’ja faktojmë atë me veprimin tonë. Shpresoj shumë që përplasja që po vjen të mbetet brenda kornizës demokratike.

Në fund, unë ndjehem i lirë dhe nuk kam qëllime personale përtej thënies të së vërtetës sipas gjykimit tim. Deri sa të më jepet mundësia do vazhdoj t’i shpreh mendimet e mia qartë dhe pa frikë, cilatdo qofshin pasojat. Politika ështe profesioni dhe pasioni im si studjues i saj, por nuk e kam aspak të nevojshme të merrem me politikë me çdo kusht. Unë do të mbështes çdo forcë politike që mund të lindë nga vota me kryq me kusht që të ketë për synim bazë dhe të patjetërsueshëm vendosjen e demokracisë, ndërtimin e shtetit komb, zgjidhjen e çështjes kombëtare dhe ndarjen nga sistemi i parisë. Sepse unë nuk kam dyzime, do të votoj nderin dhe do t’i vendos kryq votës.

[Shkrimi është botuar së pari tek blogu “Rrethi i Ferrit“.]

Reklama

Atomizmi i Shoqërisë: “Suksesi” i Politikës Shqiptare – Silvana Toska

Atomizmi i Shoqërisë: “Suksesi” i Politikës Shqiptare – Silvana Toska

Një javë përpara se të fillonte revolucioni bolshevik në Rusi, Lenini po jepte një leksion në Vjenë ku detajonte hapat e nevojshme që Rusia të ishte gati për revolucion. Si pasardhës i Marksit, ishte e pritshme që Lenini të imagjinonte që revolucioni të kalonte në faza të caktuara, të cilat akoma nuk viheshin re në Rusinë cariste. Ndaj, kur e pyetën se kur mendonte se do të fillonte revolucioni rus, ai dha përgjigjen e famshme: “Rusia nuk është akoma gati”. Me pak fjalë, arkitekti i revolucionit rus ishte po aq i papërgatitur për fillimin e revolucionit sa çdokush tjetër që mori pjesë në të.

Kjo është e veçanta e përbashkët e të gjithë revolucioneve në historinë moderne. Duke filluar nga revolucioni francez i vitit 1789 e deri në “pranverën Arabe” dhe, së fundmi, në Turqi, revolucionet – apo dhe lëvizjet anti-qeveritare që ndoshta nuk rezultojnë në revolucion – janë të paparashikueshme. Djegia e një shitësi ambulant në Tunizi preku aq thellë gjithë zhgënjimet e popullit tunizian dhe arab në përgjithësi, sa rezultoi në levizjet më të organizuara dhe spektakolare në Lindjen e Mesme (një zonë që deri në atë moment ishte konsideruar në qarqet akademike dhe politike si e imunizuar nga lëvizjet politike popullore.) Ndaj, shpesh, lëvizjet anti-qeveritare popullore duken si rezultat i disa koinçidencave kontradiktore të cilat ose nuk përsëriten, ose ndodhin shpesh por pa dhënë të njëjtin rezultat. Por, përpara se ndokush të ketë ndopak optimizëm dhe të mendojë se kjo mund të përsëritet në Shqipëri (megjitëse dyshoj në ekzistencën e këtij personi kaq naiv) duhet të theksoj se nën sipërfaqe, pothuajse të gjitha lëvizjet anti-qeveritare fshehin disa struktura të përbashkëta. Këto ngjarje të rralla apo banale (djegia e një personi apo prishja e një parku) kanë efekt frymëzues vetëm kur përputhen disa elementë të tjerë ekzistues. Duke qenë se në Shqipëri njerëz janë djegur dhe pemë janë prerë në heshtje, mund të themi qartë se tek ne këta elementë nuk ekzistojnë akoma.

Janë tre faktorët kryesorë që, së bashku, krijojnë kushtet në të cilat lëvizjet anti-qeveritare janë më të mundshme të lindin: krizë ekonomike, qeveri e dobët, dhe masa popullore të organizuara. Arsyeja e parë, kriza ekonomike, është relative pasi një ekonomi në rënie në USA është ndryshe nga një ekonomi në rënie në Shqipëri. Mjafton këtu një rënie objektive e ekonomisë, si dhe një ndërgjegjësim subjektiv i njerëzve se e nesërmja do të jetë më keq se e sotmja. Nuk na duhet shumë të shohim se ekonomia e Shqipërisë ka ardhur aq në rënie sa duket e paimagjinueshme që të shkojë më poshtë (edhe pse ky është nga ato rastet  ku kam frikë se imagjinata është mbrapa realitetit). Politika – qeveria dhe opozita – kanë vjedhur dhe shkatërruar vendin në nivele që akoma s’i kemi ndjerë. Është e kotë këtu të përmendim listën konkrete, pasi përvec pakicës militante dhe vullnetarisht të verbër, ky është një fakt mëse i njohur.  Për këtë arsye, faktorin e parë të rëndësishëm që një lëvizjë anti-qeveritare të krijohet, e përmbushim fare lehtë.

Faktori i dytë është aftësia e qeverisë ose: 1) të shtypë protestat, ose 2) të blejë popullsinë në mënyrë që kjo e fundit të mendojë për interesat imediate të vetat dhe të heqë dorë nga protesta. Në tipologji të ndryshme qeverisjeje, dallojmë tre “fuqi” kryesore të qeverisjes jo-demokratike të cilat bëjnë të mundur qëndrimin e saj në pushtet: dhunë, ideologji, dhe sistem patrimonial. Dhuna – siç duket qartë – nënkupton përdorimin e dhunës për nënshtrimin e popullsisë. Ideologjia nënkupton përdorimin dhe manipulimin e ligjërimit në mënyrë që të legjitimohet projekti qeverisës. Ajo mund të jetë opresive dhe unike sa popullsia të mos jetë as në gjendje të imagjinojë kritika ndaj qeverisë (si në vendet totalitare), por mund të jetë dhe në formë të principëve dhe të ko-ekzistojë me variante të tjera (si parti të ndryshme në vende demokratike). Por, politika shqiptare nuk ka forcën dhe organizimin ushtarak të bazohet tek dhuna (dhe pse e ka përdorur atë) dhe as bindjen politike (por shpesh as njohjen) të bazohet në ideologji apo principe të caktuara. Partitë janë thjesht mercenare të biznesit dhe nuk kanë zhvilluar principe të qendrueshme të cilët ata përfaqësojnë.

Politikanët shqiptarë duhen “lavdëruar” që në mungesë të këtyre dy metodave të qeverisjes – dhunë dhe ideologji – si dhe në mungesë të dëshirës për një sistem demokratik, kanë perfeksionuar sistemin patrimonial. Këtu qëndron gjenialiteti i tyre. Sistemi patrimonial nënkupton se qënie të ndryshme politike përdorin “dhurata” si metodë normale për të shpërblyer bindjen. Do të gjesh punë? Shiko cila parti është më e fortë në qytetin tënd dhe bëhu pjesëtar i saj, pastaj harxho gjithë energjitë e tua në mbajtjen e kësaj partie në pushtet, pasi me të ikën edhe puna jote. Nuk ka nevojë për shembuj të tjerë: shiko veten dhe shiko rrotull dhe e di se dhe ti ke marrë pjesë në një trillim të tillë.

Në këtë drejtim, qeveria dhe opozita në Shqipëri janë fenomenale. Ndërkohë që shteti është mëse i dobët, ai ka përdorur atë “aftësi” grabitëse të tij me aq finesë sa e ka kthyer pothuajse të gjithë popullsinë në vasalë të tij. Mbijetesa varet nga lidhjet politike. Duke qenë se Shqipëria është vend i vogël, është e mundur që depërtimi i kësaj politike të paaftë të shkojë shumë thellë: të prekë pothuajse këdo individualisht. Në qytete si Kajro apo Stambolli, ku popullsia është mbi 18 milionë banorë, është e mundur që disa miliona prej tyre t’i kenë shpëtuar kthetrave të qeverisë dhe të kenë arritje personale pavarësisht asaj. Jo në Shqipëri.

Kjo na sjell te faktori i tretë i nevojshëm për një lëvizje anti-qeveritare: organizimi. Përgjithësisht, sistemi komunist zhduku strukturat tradicionale – si feja apo fisi – të cilat mund të përbënin bazat organizuese sot. Mund të përjashtojmë kohezionin fisnor dhe fetar në disa zona veriore të cilat u përforcuan si rezultat i persekutimit komunist, por këto struktura janë të përfshira në pushtetin e sotëm. Sidoqoftë, në pjesën dërmuese të vendit as fisi dhe as feja nuk përbejnë struktura formale me lidership të cilat mund të mobilizohen.

Kështu që, historia e dhunshme e komunizmit, po ashtu si dhe anti-komunizmi i dhunshëm i kombinuar me patrimonializmin dhe kooptimin e strukturave që u ngritën në komunizëm (si sindikatat), kanë shkatërruar cdo lloj mundësie për mobilizim. Për më tepër, organizimit ne bazë të vlerave iu vu gozhda e fundit në arkivol në momentin kur Mjaft-i u kooptua brenda PS-së. Të gjitha këto, kanë sjellë qëllimisht atomizimin e shoqërisë. Askush nuk është i lidhur me askënd tjetër përvec familjes imediate dhe strukturave partiake që, në përkufizim, e bëjnë të pamundur organizimin kundër po këtyre strukturave.

Shtetet imperialiste përdornin metodën “ndaj dhe pushto” për të nënshtuar vendet të cilat kolonizonin: politikanët shqiptarë e kanë përdorur këtë metodë ne vendin e tyre. Njerëzit janë të implikuar në një parti apo tjetrën dhe ka shumë pak të pa-lidhur. Mjafton një lexim i shpejtë i komenteve mbi artikuj që janë kritikë për njërën palë apo tjetrën për të kuptuar se është e pamundur për shumicën e shqiptarëve të mendojnë se ka njerëz të cilët janë të motivuar nga interesi i vendit dhe jo lidhje personale. Edhe pse pa u munduar të legjitimojnë veten nëpërmjet një ideologjie të caktuar, politikanët shqiptarë kanë arritur të heqin mundësinë e të menduarit nga ana e popullsisë nëpërmjet krijimit të lidhjeve ekonomike politikë-shtetas që e bën të pamundur imagjinatën e një realiteti jashtë saj. Fatkeqësisht, edhe rinia – që normalisht luan rolin e adrenalinës dhe pavarësisë së mendimit në lëvizje popullore – është blerë dhe trunkuar nëpërmjet edukimit të dobët si cdo pjesë tjetër e shoqërisë.

Në konkluzion, kemi krize ekonomike, politikë te dobët por që me dobësinë e saj ka krijuar vartësi të thella me popullsinë, si dhe mungesën e besimit dhe organizimit politik. Ne nuk jemi Turqia. Nuk kemi dy nga tre faktorët kryesorë të nevojshëm për një lëvizje popullore. Ndaj, le të digjen njerëz dhe le të priten pemë – politika shqiptare është momentalisht e mbrojtur.

Ironikisht, kjo analizë duket se justifikon idenë se përderisa nuk ka alternativë, duhet të votojmë të keqen më të vogël (shprehje en vogue kjo në Shqipëri). Bërja e votës së pavlefshme nuk do të ndryshojë rezultatin përfundimtar: dikush do të fitojë. Ky është konkluzion i vërtetë, por i pjesshëm. Dikush do të fitojë, por prishja e votës do t’i tregojë klasës politike se aftësia e saj për të blerë popullsinë ka limit: me një sinjal të tillë, mund të përmbushet edhe një faktor tjetër i rëndësishëm për një lëvizje anti-qeveritare më vonë. Si dhe do të heqë këtë mendim se cdo shqiptar është i lidhur me strukturat politike, do të rrisë besimin ndaj mundësisë së organizimit pasi nuk do te jetë më e vlefshme të besohet se domosdoshmërisht dikush është vegël e një partie apo një tjetre. Përfundimisht, të prishim votën me qëllimin që të bëjmë të njohura preferencat, pavarësinë dhe zhgënjimin tonë, është një hap i parë ndaj rrezistencës dhe organizimit më sistematik më vonë.

*Silvana Toska- doktorante në shkencat politike, Universiteti i Kornellit.

 

Korrupsioni, paria keqqeverisëse dhe marria kolektive – Grid Rroji

Një sondazh ndërkombëtar i organizatës amerikane Pju Risërç (Pew Research) tregon se 90 % të shqiptarëve ndjehen shumë apo mjaftueshmërisht të shqetësuar nga korrupsioni në vend. Shifra është alarmante dhe kjo duhet të ishte një nga temat më të nxehta të fushatës zgjedhore e cila ka hyrë në fazën e vet më intensive. Por klanet e parisë së Tiranës e kanë injoruar krejtësisht këtë sondazh dhe e kanë dënuar me heshtje. As qeveria e as opozita nuk e kanë përmendur sondazhin dhe gjasat janë që edhe po e përdorën në të ardhmen e afërt do t’a instrumentalizojnë për qëllime të ngushta përfitimi politik.

Sakaq, në një vend normal demokratik, të injorosh një problem që shqetëson fort shumicën dërrmuese të qytetarëve është e pakonceptueshme. Në një vend normal demokratik shqetësimet e qytetarëve kanë përparësi tërësore për politikën. Mirëpo në oligarkinë hajnore të Shqipërisë, paria nuk dëshiron qeverisjen e mirë për shkak se kërkon të shfrytëzojë me çdo kusht pushtetin për pasurim personal. Përplasja zgjedhore edhe në këtë fushatë i shërben luftës së tyre për zotërimin e të mirave publike që garanton kontrolli i shtetit, por nuk synon arritjen e së mirës publike. Ndaj, dhe palët do të vazhdojnë t’a injorojnë shqetësimin e qytetarëve të vet.

Qeveria ka kohë që e ka gjetur armën retorike kundër  sondazheve të perceptimit të korrupsionit. Propagandistët e saj përsërisin ad nauseam se “kjo është çështje perceptimi dhe nuk përfaqëson realitetin”. Mirëpo një perceptim i 90% të shqiptarëve është statistikisht i rëndësishëm sepse shpreh ndjesitë dhe eksperiencat e shumicës së stërmadhe të shqiptarëve. Gjithashtu,  Shqipëria është vend i vogël dhe në shumicën e rasteve populli e di se sa dhe si vjedhin qeveritarët. Askush nuk ka nevojë për sondazhe perceptimi për të parë se si dhe ku vjedhin qeveritarët e sotëm dhe familjarët e tyre, si dhe cilat klane kriminale i mbështesin apo sa vila kanë ndërtuar gjatë viteve në pushtet. Siç jam shprehur më parë, qeveria e “duarve të pastra” u shndërrua në “kopenë me putra të mëdha”. Pra qeveria nuk mundet t’a bëjë kauzë korrupsionin përveçse kur akuzon qeveritarët socialistë se ata vidhnin më shumë.

Nga ana tjetër, opozita nuk e ka bërë kauzë korrupsionin për dy arsye. E para sepse një pjesë e madhe e funksionarëve të lartë të saj janë të akuzuar për korrupsion si gjatë qeverisjes Nano ashtu edhe gjatë drejtimit të Bashkisë së Tiranës nga Rama. Ata e dinë se kundërshtarët e tyre politikë do t’jua përmendin bëmat dhe loja shndërrohet kush është më pak i pistë se tjetri. Sikurse, ithtarët e Ramës kanë pritur me durim pushtetin tetë vjet në opozitë. Tani ata nuk dëshirojnë që të kenë kalë beteje korrupsionin kur mezi po presin të zëvendësojnë të korruptuarit e PD-së në poste ku mund të sigurohet jeta e stërnipërve. Ndaj, në vend që opozita të merret seriozisht me fenomenin, lufta kundër korrupsionit reduktohet qëllimisht në luftë personale kundër Berishës dhe familjes së tij. Ndonëse ka shumë fakte mbi lidhjet e tyre  ekonomike dhe kriminale, fenomeni i korrupsionit përfshin shumë më tepër se sa fëmijët e Berishës. Po ashtu, shqiptarët e kanë të vështirë të besojnë se kryebashkiaku Rama “kursen” vetëm treqind dollarë në vit. Kësisoj, opozita bën sikur denoncon, sa për sy e faqe por në realitet kërkon rotacionin për të qenë ajo në krye të aferave.

[…]

Pasojat e sjelljes së parisë janë tepër të rënda për qytetarët. Për shkak të vullnetit të parisë për të sunduar e jo për t’i shërbyer qytetarit kemi sot një sistem politik oligarkik. Në këtë sistem vidhet dhe tjetërsohet vota, mbahet populli në një perde të trashë propagande, keqpërdorohen dhe vidhen burimet natyrore të vendit dhe ç’është më e rëndësishmja mohohen dhe shpërfillen vlerat morale. Më tej, kjo pari e kriminalizuar  kërkon t’ja imponojë të gjithë shqiptarëve kulturën kriminale si rruga e vetme drejt kapitalizmit. Pra, siç ka thënë Shinasi Rama, paria është gjarpri që po i kafshon një e nga një shqiptarët për t’i bërë si vetja. Mirëpo në fund të kësaj helmatisje sistematike përfundojmë në një botë gjarpërinjsh ku jo vetëm pjesëtarët e shoqërisë por edhe mjedisi është i helmatisur. E në këtë mjedis mund të jetojë vetëm një bashkësi e marrosur kolektivisht.

Fatmirësisht, sondazhi i perceptimit të korrupsionit tregon se puna sistematike e parisë për të na helmatisur nuk ja ka dalë të na deformojë si popull. Nëntëdhjetë përqind e shqiptarëve e kanë shprehur qartë neverinë e tyre për keqqeverisjen, korrupsionin, hajninë dhe mungesën e vlerave të parisë. Mirëpo të qenit i ndërgjegjshëm për situatën e rënduar nuk mjafton. Duhet vepruar për t’a ndalur sundimin e parisë e për të dalë nga qerthulli helmatisës ku po mundohen të na fusin. Siç ka thënë shkrimtari amerikan Dejvid Ignatius “historia është e pamëshirshme me popujt pasivë”. Sado fort të mundohemi t’a shmangim zvetënimin dhe deformimin që na ka taksur paria e Tiranës, mosveprimi i shërben asaj. Sa më në heshtje të rrimë aq më shumë ja rrisim shanset parisë që t’ja dalë në këtë ndërmarrje djallëzore.

Këtë herë duhet të mos sillemi sikur na ka kapluar marria kolektive. Në këto zgjedhje, ka ardhur koha që populli t’i verë kryqin parisë dhe veglave të saj e të gjithë bashkë të fillojmë ndërtimin e një të ardhmeje të re. E ardhmja e shqiptarëve duhet të mbështetet mbi baza të shëndetshme morale dhe demokratike dhe tek ndërtimi i shtetit komb. Askush nuk do na e ketë fajin nëse e lejojmë parinë e Tiranës të na shtyje përsëri drejt marrisë kolektive.  Zgjedhja është e jona.

[Shkrimi gjendet tek Rrethi i FerritKorrupsioni, paria keqqeverisëse dhe marria kolektive – Grid Rroji]

————————————————————————————————–

Përsëri rrethi vicioz i zgjedhjeve pa zgjidhje – Ilir Demalia

[…]

Shikoni fjalimet hidh e prit nga të dy palët, pa asnjë program të qartë konkret, pa ide, pa koncepte politike, pa përballje me realitetin e zymtë, pa koncepte të qarta ekonomike, sociale, kombëtare. Më e rëndësishmja, këto fjalime janë pa asnjë lloj trasparence per luksin e madh të shpenzimeve për këtë fushatë në vendin më të varfër të Europës. 
Ana etike e fushatës të habit. Flitet me terma si  veshi, leshi, preshi, ngjalat, halat, fyti, gurmazi, Blloku, Lazari debili dhe militantët që mbushin sallat e bajraktarit kryeministër apo të beut që do të bëhet kryeminister. Flitet për koalicionet dhe diskutohen si marrja në aleancë e Rilindjes me Beun e pardjeshem që u kthye në Nën/Bajraktar me Bajraktarin e “Kohës për Ndryshim” për të rilindur si Allajbe o me së paku si Subash me Bllokun e 21 Janarit dhe shumë blloqe të tjera të abuzimit dhe krimit të 22 Vjetëve te Ram-Ti-Met-Lindja. Në këtë bashkim, kemi dhe prostitutat e vogla, partitë tip mikrobuzi që rrinë të gatshëm për të marrë shpërblimin e rradhës mbas 23 qershorit nga bajraktari apo beu i rradhës që do marrë fronin e ri.

Mirëpo, ky mentalitet bajraktaro-feudo-komunist i Oligarkisë post-komuniste tashmë është i diskredituar, i korruptuar, i inkriminuar dhe totalisht i degjeneruar e i zvetënuar…. Vetëm ai që është i lidhur ose i kapur nga kjo Oligarki do të pohonte ndryshe. 
Në këto 22-vjet Oligarkia sunduese e Tiranes në vend të shtetit të së drejtes ka ngritur shtetin e të fortit.

[…]

Shkrimi i plotë gjendet tek bloguRrethi i Ferrit – Probleme shqiptarePërsëri rrethi vicioz i zgjedhjeve pa zgjidhje – Ilir Demalia

———————————————————————————————-