Hipertrofia kardiake

Hipertrofia kardiake

Një shpjegim për hipertrofinë kardiake

Hipertrofia kardiake (lustrim) - Mund të shihet trashësia e ekzagjeruar e murit të barkushes së majtë (struktura në të djathtë të pamjes).

Hipertrofia kardiake (lustrim) – Mund të shihet trashësia e ekzagjeruar e murit të barkushes së majtë (struktura në të djathtë të pamjes).

Me hipertrofi kardiake kihet parasysh një rritje e përmasave të miociteve, që janë qelizat muskulore të zemrës, që si korolar në fund shkakton një rritje të përmasave dhe/ose peshës së zemrës.

Hipertrofia kardiake, varet nga sintetizimi i proteinave të reja; pra sintetizimi i sarkomerëve shtesë, dhe mund të ndodh në një sërë fenomenesh fiziologjikë apo patologjikë. Ndër këto fenomene janë: rritja e presionit të gjakut, për shkaqe hipertensioni sistemik apo të ndonjë stenoze të aortës, rritja e vëllimit të gjakut, apo rritje e stimujve nga mesazherë molekularë që nxisin aktivizimin e receptorëve beta-adrenergjikë.

Në varësi të stimulit, apo më mirë të them shkakut, dallohen disa forma hipertrofie kardiake.
Hipertrofia e shkaktuar nga rritja e presionit të gjakut e cila ka si karakteristikë të vetën rritjen e  trashësisë së murit të zemrës. Kjo ndodh sepse sarkomerët e rinj që sintetizohen vendosen në paralel me ata ekzistuesit, duke zgjeruar prerjen tërthore të miociteve.

Në hipertrofinë e shkaktuar nga rritja e vëllimit të gjakut, karakteristika qëndron në faktin se sarkomerët e neosintetizuar vendosen në seri me ata që tashmë ekzistojnë. Si pasojë trashësia e miociteve në këtë rast mund ose jo të jetë e rritur.

Thënë këto, mënyra më e mirë për të vlerësuar një hipertrofi nuk është trashësia e murit të zemrës sesa pesha e gjithë organit, meqë siç e shpjegova më lartë mund të ketë raste hipertrofie në të cilat rritja e trashësisë nuk vihet re për shkak të shpërndarjes fiziologjik-ngjashme të proteinave të neosintetizuara.

————————————————————-

Reklama

Elektrokardiogrami (EKG)

Elektrokardiogrami (EKG)

Elektrokardiogrami dokumenton efektet elektrike që ndodhin në zemër gjatë fazave të aktivitetit të saj.

Ndryshimet patologjike që godasin muskulin kardiak shkaktojnë ndryshime edhe në aktivitetin elektrik të zemrës, të cilat ndryshime janë specifike për sëmundjen që i ka shkaktuar.

Themelet e funksionimit të elektrokardiogramit

Gjurmë elektrokardiografke normale.

Siç dikush mund të jetë në dijeni, ekziston një deferencë potenciali midis pjesës së jashtme dhe asaj të brendshme të membranës qelizore kardiake, që i detyrohet akumulimit të ngarkesave negative në faqen e brendshme të membranës plazmatike dhe të ngarkesave pozitive në faqen e jashtme të saj (potenciali i qetësisë).

Për efekt të ndonjë stimuli elektrik krijohet një inversion i shpërndarjes  së këtyre ngarkesave (depolarizimi), i cili pasohet, në përfundim të stimulit, nga rivendosja e gjëndjes së qetësisë (ripolarizimi).

Shuma e aktivitetit elektrik të të gjitha qelizave kardiake përshkruhet nga një “vektor”, që fiziologjikisht është i orientuar nga lartë poshtë dhe nga e djathta në të majtë. Boshti elektrik që përputhet me boshtin imagjinar të zemrës.

Aktiviteti elektrik i zemrës regjistrohet në mënyra të ndryshme nga elektrodat e regjistrimit, në varësi të pozicionit të vendosjes së tyre në raport me vektorin elektrik.

Në mënyrë të thjeshtuar, aktiviteti elektrik do të regjistrohet mbi letrën e elektrokardiografit si në përthyerje pozitive në rast se elektroda pozicionohet përballë vektorit elektrik; ndërsa do të regjistrohet (vizatohet) si një përthyrje negative në rast se elektorda e elektrokardiografit pozicionohet në mënyrë të kundërt me drejtimin e vektorit elektrik. Pozicionet e ndërmjetme do të regjistrojnë përthyerje më pozitive ose më negative në varësi të pozicionit të tyre përkundrejt drejtimit të vektorit elektrik të zemrës.

Derivacionet periferike të elektrokardiogramit

Derivacionet periferike të gjymtyrëve emërtohen: I, II, III, AVR, AVL, AVF.

Këto derivacione përftohen duke i pozicionuar elektrodat mbi krahun e djathtë, krahun e majtë dhe këmbën e majtë. Këmba e djathtë konsiderohet elektrikisht neutrale.

Këto derivacione përshkruajnë gjashtë linja imagjinare që intersekohen mes tyre në qendër të gjysmëkraharorit të majtë.

Çdonjë nga derivacionet eksploron, në planin ballor, një krah të ndryshëm të zemrës.

Derivacionet periferike të elektrokardiogramit (EKG)

Derivacionet periferike të elektrokardiogramit (EKG)

Nga figura dhe nga sa u tha më sipër mbi vektorin kardiak, rezulton qartë se aktiviteti elektrik i regjistruar nga III, AVF, II, I dhe AVL do të “vizatohet” si një përthyerje pozitive apo të priret për nga pozitiviteti. Ndërsa në elektrodën AVR, duke qenë e kundërt me aksin elektrik, do të duket një përthyerje negative.

Derivacionet e kraharorit të elektrokardiogramit

Derivacionet e kraharorit janë gjashtë dhe emërtohen V1, V2, V3, V4, V5, V6. Ato e eksplorojnë zemrën në një plan horizontal, imagjinar, që e pret trupin në dy pjesë.

“Valët” elektrike të elektrokardiogramit

Siç u tha, aktiviteti elektrik i zemrës regjistrohet në EKG nën formën e valëve; çdo valë përket me një fazë të mirëpërcaktuar të aktivitetit mekanik të muskulit kardiak.

Aktiviteti elektrik i zemrës lind ritmikisht në (nga) një organel i pozicionuar në veshoren (atriumin) e djathtë (pace-maker-i fiziologjik).

Valët fiziologjike që regjistrohen nga EKG-ja emërtohen: P, Q, R, S, T.

Elektrokardiogrami - Gjurmë normale.

Elektrokardiogrami – Gjurmë normale.

Vala P përfaqëson aktivitetin elektrik që lidhet me tkurrjen e të dy atriumeve; valët Q, R dhe S përshkruajnë një kompleks që përket me sistolën ventrikulare; vala T përket me ripolarizimin e ventrikujve (barkusheve).

Vala Q zakonisht është shumë e vogël, pothuajse pikë; prania e një vale Q të dukshme (thellimi i valës) është shenjë e një episodi të mëparshëm nekroze.

Letra e milimetruar e elektrokardiografit

Përgjithësisht, elektrokardiografi regjistron aktivitetin elektrik kardiak mbi letër të milimetruar. Letra e milimetruar e elektrokardiografit përbëhet nga një seri kuadratësh çdonjë brinjë e të cilëve është 5 mm.

Çdo krah i nja kuadrati, nga ana e vetë, është i ndarë nga linja të njëpasnjëshme, me një interval prej 1mm.

Një ndarje e tillë milimetrike mundëson matjen e dy aspekteve themelore të gjurmës elektrokardiografike: kohëzgjatjen (kohën) e valëve, sipas boshtit horizontal, dhe voltazhin e tyre sipas boshtit vertikal.

Koha varet nga shpejtësia me të cilën letra rrëshket normalisht mbi elektrokardiograf. Me shpejtësi standard, çdo krah i kuadratëve më të mëdhenj përket me një interval kohor prej 0.2 sek. Ndërsa çdo ndarje milimetrike e letrës së EKG-së përket me një kohë prej 0.04 sek.

Çdo kompleks elektrik ka një kohëzgjatje të vetën, fiziologjike. Normalisht intervali P-R nuk duhet të jetë më i madh se 5mm, pra 0.20 sek., ndërsa kompleksi QRS nuk duhet të kaloj të 3 mm, pra 0.12 sek.

Koncepte për të vlerësuar gjurmën elektrokardiografike

Parametrat themelorë që duhen vlerësuar në një EKG janë: Frekuenca, Ritmi dhe Aksi (boshti).

Frekuenca – vlerësohet si cikle/minutë. Në kushte fiziologjike frekuenca kardiake, siç u tha më lartë, përcaktohet nga nyja seno-atriale, me një frekuencë pre 75 rahjesh/min. Rritja e frekuencës quhet takikardi, ndërsa zvogëlimi i frekuencës së rahjeve të zemrës bradikardi.

Ritmi – shpreh vijimin e rregullt (rregullshmërinë) e impulsit elektrik , i cili transmetohet nëpër muskulin kardiak. Impulsi i gjeneruar nga nyja seno-atriale përhapet në të dy atriumet si valë depolarizimi (vala P). Stimuli përçohet mëpastaj tek nyja atrio-ventrikulare ku ndalet për 1/10 e sekondit (intervali P-Q). Më pas impulsi kalon në dy degëzimet e tufës së Hisit, të majtën dhe të djathën duke shkaktuar depolarizimin e barkusheve (ventrikujve) – kompleksi QRS. Pason vala e ripolarizimit ventrikular T.

Aksi (boshti) – boshti përket me drejtimin e valës depolarizuese. Boshti elektrik është shuma e të gjithë vektorëve të pjesshëm të depolarizimit të muskulit kardiak (vektor mesatar), dhe është i orientuar poshtë dhe në të majtë të pacientit.

Ndryshime të orientimit të boshtit elektrik të zemrës, japin informacione të rëndësishme mbi gjendjen e muskulit kardiak. Për shembull, në rast hipertrofie boshti do të spostohet drejt krahut të hipertrofizuar. Në rast nekroze boshti elektrik do të jetë spostuar në krah të kundërt me zonën nekrotike.

Duke patur parasysh sa u tha më lartë mbi drejtimin e vektorit të depolarizimit dhe pozicionimin e derivacioneve prekordiale, kuptohet se në kushte normale, pra me bosht të orientuar normalisht, vala e depolarizimit ventrikular (QRS) do të rezultojë pozitive në derivacionin I. Përndryshe nëse rezulton negative, do të thotë se aksi kardiak ka devijuar në të djathtë.

I njëjti arsyetim vlen edhe për derivacion AVF. Në prani të kompleksit QRS pozitiv vektori është orientuar normalisht. Në prani të një kompleksi QRS negativ vektori kardiak është i devijuar djathtas lartë ose majtas lartë.

Pra, entiteti i saktë i devijimit të boshtit kardiak përftohet nga vështrimi i njëkohësishëm i kompleksit QRS në derivacionin I dhe AVF.

Alteracione të elektrokardiogramit në rast infarkti të miokardit

Infarkti miokardiak ndodh kur një arterie koronare fillon të bbllokohet duke privuar ng afurnizimi me gjakk një pjesë të indit kardiak.

Pjesa e infarktuar, e privuar nga gjaku, është elektrikisht neutrale dhe nuk mund të përcjellë impulse elektrike. Ndryshimet elektrokardiografike që verifikohen gjatë një infarkti, janë pra të ndërlidhura pazgjidhshmërisht me ndryshimet e përcjelljes dhe progresionit të vektorit elektrik.

Triada klasike në rast infarkti është e përbërë nga: Iskemia, Dëmtimi, Nekroza. Çdonjërës prej tre ngjarjeve të mësipërme i përket një ndryshim specifik i gjurmës së EKG-së.

Iskemia, pra zvogëlimi i fluksit të gjakut, karakterizohet nga inversioni i valës T me krahë simetrikë.  Ky fenomen patologjik prek pothuajse gjithnjë ventrikujt, kështu që këto ndryshime janë veçanërisht të dukshme tek derivacionet e kraharorit, të cilat “shikojnë” ventrikujt (barkushet).

Elektrokarddiogrami (EKG) - Valë iskemike, inversion i valës T

Elektrokarddiogrami (EKG) – Valë iskemike, inversion i valës T

Nëse ngjarja iskemike nuk zgjidhet, vetvetisht apo farmakologjikisht, mbërrihet në një Dëmtim të muskulit kardiak. Ndryshimi elektrokardiografik në rast dëmtimi të miokardit karakterizohet nga mbiçnivelimi mbikonveks i traktit ST.

Elektrokardiogrami (EKG) Vala në rast dëmtimi.

Elektrokardiogrami (EKG) Vala në rast dëmtimi.

Nekroza, pra vdekja e indit të interesuar nga ngjarja infarktuale, karakterizoheet nga shfaqja e valëve Q. Të cilat valë janë zakonisht të padukshme, shumë të vogla, pothuajse pikë-ngjashme. Valla Q, që të jetë patologjike duhet të prezantoj një gjerësi prej 1mm ose të jetë sa 1/3 e kompleksit QRS.

Elektrokardiogrami - Valë në rast nekroze të muskulit kardiak

Elektrokardiogrami – Valë në rast nekroze të muskulit kardiak

© Rinstinkt, mbi tekstin.

———————————————————————————————————-

Një lloj i ri pacemaker-i; pacemaker biologjik

Një lloj i ri pacemaker-i; pacemakeri biologjik

Në 17 dhjetor të viti të kaluar, në Nature Biotechnology është botuar një studim që përshkruan punën e disa kërkuesve shkencorë të cilët kanë arritur që të krijojnë një pacemaker biologjik.

Shkencëtarët kanë shndërruar apo transformuar qelizat normale të zemrës, pra ato që kanë funksion tkurrës, në qeliza pacemaker, pra në qeliza të afta për t’u veteksituar.

Skemë që tregon rrugët përçuese të impulsit kardiak, nga nyja senoatriale e deri në miokardin ventrikular

Skemë që tregon rrugët përçuese të impulsit kardiak, nga nyja senoatriale e deri në miokardin ventrikular

Qelizat pacemaker janë ato qeliza të muskulit kardiak që kanë pak fibra proteinike me funksion tkurrës, ndërsa kanë aftësinë të gjenerojnë ritmin kardiak. Grupimi kryesor i qelizave pacemaker të zemrës është ai i njyes sinoatriale, i cili edhe imponon ritmin e vet grupimeve të tjera me frekuencë veteksitimi më të vogël.

Risia është se, shkencëtarët kanë krijuar një lloj të ri pacemakeri. Ndryshe nga ai artificiali, pacemakeri biologjik është krijuar duke futur në disa qeliza të zemrës së një derri indie (kavieje) gjenin e quajtur Tbx18, i cili nxit qelizat embrionale kardiake të diferencohen në qeliza pacemaker.

Pas disa ditësh, qelizat në të cilat ishte futur gjeni në fjalë, gjeneruan impulset e para elektrike në mënyrë të vetvetishme dhe ishin të padallueshme nga qelizat pacemaker origjinale, native.

Ky është një zbulim që ka potenciale të mëdha sepse mund të hapi rrugën drejtë një terpaie të re për të kuruar disa shqetësime të zemrës.
Përqasja në fjalë mund të testohet tek njerëzit dhe terapia mund të realizohet duke injektuar gjenin që kryen përdallimin në një grup qelizash të zemrës së pacientit ose duke transplantuar qeliza pacemaket të krijuara në laborator.

 

  • Nidhi Kapoor, Wenbin Liang, Eduardo Marbán, and Hee Cheol Cho. (2012). Direct conversion of quiescent cardiomyocytes to pacemaker cells by expression of Tbx18. Nature Biotechnology. doi:10.1038/nbt.2465

Rinstinkt, Maj 2013

—————————————————————————-

Indi muskulor (1): Llojet e muskujve, llojet e fibrave muskulore

Muskujt; llojet e muskujve, llojet e fibrave muskulore

Muskujt kanë funksionin që të tkurren dhe të lëshohen (relaksohen). Rezultati i këtyre veprimeve është lëvizja.

Gjenden tre lloje muskujsh:

  • Muskuj të vijëzuar apo skeletikë
  • Muskuj të lëmuar
  • Muskul kardiak (i zemrës)

Muskujt skeletikë janë të fiksuar në kocka. Muskujt e vijëzuar (skeletikë) prodhojnë lëvizje dhe janë nën kontroll të vullnetshëm. Muskujt e vijëzuar (skeletikë) përbëjnë rreth 36% të masës trupore të femrës dhe 42% të masës trupore të mashkullit.

Muskujt e lëmuar (e përbrendshëm) gjenden në muret e organeve të brendshme. Për shembull: në traktin tretës, në muret e enëve të gjakut, më murin e mitrës tek femra etj.

Muskuli i zemrës formon zemrën. Miokardi (grupe të specializuara qelizash të tij) ka aftësinë e jashtëzakonshme që të tkurret e lëshohet në mënyrë të vetvetishme, edhe nëse hiqet nga trupi dhe vendoset në një ambient adeguat.

Muskujt e përbrendshëm dhe ai kardiak nuk janë nën kontroll të vullnetshëm.

Muskujt e lëmuar tkurren më ngadalë se muskujt e vijëzuar, por tkurrja (kontraktimi) i tyre zgjat më shumë. Muskulatura e lëmuar është përgjegjëse për lëvizjet peristaltike të traktit tretës. Po ashtu është përgjegjës për për lëvizjet e mitrës dhe të tubave të saj. Edhe kurrja e mureve të enëve të gjakut që rregullojnë fluksin e gjakut rregullohet nga muskulatura e lëmuar.

Në ndryshim nga muskuli i vijëzuar, muskuli i lëmuar përbëhet nga qeliza njëbërthamëshe. Këto qeliza përmbajnë disa fibrila të cilat kanë një orientim të çrregullt hapsinor, pra nuk janë të organizuara sipas një modeli, sikundër tek muskuli skeletik. Kështu, nuk mund të identifikohen vijzime transversale. Gjithsesi, muskuli i lëmuar përmban proteina tkurrëse si ato të muskulit të vijëzuar; aktinë dhe miozinë. Po ashtu, për t’u tkurrur kërkon ATP.

Ndërtimi i një fibre muskulore

Ndërtimi i një fibre muskulore

Të gjithë muskujt skeletikë janë të rrethuar nga një membranë lidhore fibroze – epimizi. Epimizi lëshon shtresa indi lidhor në brendësi të muskulit, të quajtura perimiz. Perimizi “degëzohet” vazhdimisht duke rrethuar njëra pas tjetrës, tufa fibrash muskulore gjithnjë e më të vogla derisa rrethon çdo fibër muskulore veças. Kjo është e veshur nga një shtresë kolagjeni e quajtur endomiz.

Fibra muskulore është elementi bazë funksional i muskulit. Fibra muskulore është e përbërë nga qeliza muskulore apo miociti. Miocitët janë qeliza cilindrike, që ndonjëherë arrijnë gjatësinë e vet muskulit, dhe që përmbajnë disa bërthama të shpërndara në periferinë e qelizës. Çdo fibër muskulore ka në brendësi të vet nënnjësi cilindrike të quajtira miofibrila.

Ka dy lloje miofibrilash – të kuqe dhe të bardha. Fibrat e kuqe janë më të pasura me mioglobinë dhe përmbajnë më shumë glikogjen, mitokondri dhe enzima oksidativë, krahasuar me fibrat e bardha. Tkurrja e fibrave të kuqe është e ngadaltë por e zgjatur në kohë.

Fibrat e bardha kanë më pak mioglobinë, glikogjen dhe mitokondri; tkurrja e tyre është e shpejtë por më pak e zgjatur në kohë.

[Lexo dhe: Indi muskulor është specializuar për tkurrje]

© mbi tekstin, Rinstinkt 2013

———————————————————————————

Kafazi i kraharorit

Kafazi i kraharorit

Kafazi i kraharorit është një strukturë e trupit të njeriut (dhe jo vetëm) e përbërë nga dërrasa e kraharorit apo thënë ndryshe edhe kriskulli (apo sternumi) dhe brinjët. Brinjët nga ana e tyre lidhen me segmentin e shtyllës kurrizore që i përket kraharorit.

Dërrasa e kraharorit është e përbërë nga dy pjesë kryesore, timoni dhe trupi. Timoni i dërrasës së kraharorit lidhet me klavikulën (e majtë dhe të djathtë). Trupi i dërrasës së kraharorit (kriskullit) lidhet me brinjët (çiftet e brinjëve). Trupi i dërrasës së kraharorit (kriskullit) përfundon me majë.

Në total janë 12 çifte brinjësh. Shtatë çiftet e para të brinjëve lidhen drejtëpërdrejtë (me anë të indit kërcor) me kriskullin (dërrasën e kraharorit). Këto quhen binjë të vërteta (brinjët e vërteta). Çifti i tetë, i nëntë dhe i dhjetë, lidhen me kriskullin (dërrasën e kraharorit)  me ndërmjetësimin e indit kërcor të çiftit të shtatë të brinjëve.Çifti i njëmbëdhjetë dhe i dëmbëdhjetë i brinjëve nuk lidhen me kriskullin, por qëndrojnë të lira duke u fiksuar vetëm në shtyllën kurrizore. Këto pesë çifte të brinjëve, nga çifti i tetë tek ai i fundit, i dymbëdhjeti, quhen binjë të pavërteta (brinjët e pavërteta).

Hapësira mes dy brinjëve të njëpasnjëshme quhet hapësira ndërbrinjore dhe është e zënë nga shtresa mushkujsh, enë gjaku (arterie dhe vena) dhe nerva (fije nervore). Muskujt ndërbrinjëre janë ndër muskujt që marrin pjesë në procesin e frymëshkëmbimit. Janë, pra, muskuj të frymëmarrjes dhe frymënxjerrjes, së bashku me diafragmën(që është muskuli kryesor).

Krafazi i kraharorit ka funksion mbrojtës ndaj organeve të brendshme që gjenden në zgavrën e kraharorit. Organet që mbrohen janë zemra, mushkëritë por dhe struktura të tjera nën diafragmatike.

 

————————————————————————————————-