Anemia nga humbjet hematike

Anemia nga humbjet hematike

Humbjet hematike akute dhe anemia

Ilustrim i elementëve të gjakut.

Ilustrim i elementëve të gjakut.

Humbjet hematike akute, të menjëhershme, të dallueshme nga humbjet hematike kronike, shkaktojnë kryesisht një zvogëlim të nivelit apo më saktë të vëllimit të gjakut brenda-enëzor. Si pasojë e zvogëlimit të vëllimit të gjakut brendaenëzor mund të shkaktohet një kolaps kardiovaskular, shok (shock) apo edhe vdekje e pacientit/individit.

Karakteristikat klinike, dhe jo vetëm,  varen nga intensiteti dhe nga lloji i gjakderdhjes, që mund të jetë e jashtme ose e brendshme.

Nëse pacienti mbijeton nga episodi i humbjes hematike akute, vëllimi i gjakut (kujdes: flitet për vëllimin, duke i anashkaluar karakteristikat cilësore) priret të rritet nëpërmjet zhvendosjes brenda-enëzore, brendavaskulare të ujit që zakonisht gjendet në hapësirën ndërqelizore. Një zhvendosje e këtillë e lëngut intersticial, ndërqelizor, shkakton hollim të gjakut, i ashtuquajtiru “hemodiluicion”, dhe si pasojë edhe një zvogëlim të parametrit të hematokritit.

Zvogëlimi i numrit total të eritrociteve (rruazave të kuqe të gjakut) bën që nëpër indet e trupit të shkojë më pak oksigjen nga sa shkon zakonisht, kjo sepse, siç e dimë oksigjeni transportohet kryesisht nëpërmjet hemoglobinës që gjendet në citoplazmën e rruazave të kuqe të gjakut. Zvogëlimi i transportit të oksigjenit indukton një rritje të nivelit të prodhimit të eritropoietinës në veshka. Eritropoietina stimulon shumimin e prekursorëve të rruazave të kuqe të gjakut në palcën e kockave (CFU-E); pra është një hormon i rëndësishëm në procesin e gjakpërftimit (hematopoiezës).

Pas lëshimit dhe veprimit të eritropoietinës, duhen disa ditë që të vihen re efektet… e kështu, në qarkullimin e gjakut do të vihen re një numër disi i rritur retikolocitesh. Retikolocitet janë eritrocite që nuk kanë përfunduar akoma stadin e vet maturues. Zakonisht në gjak gjenden në një përqindje nga 0.5 në 1.5.

Sapo palca e kuqe rrit aktivitetin e vet, nën stimujt e eritropoietinës, vihet re një rritje e  numrit të retikolociteve, që mbërrin në nivele prej 10-15% pas 7 ditësh.

Retikolocitët kanë përmasa më të mëdha se eritrocitet (makrocitë) dhe karakterizohen nga një citoplazmë polikromatofile, me ngjyrim blu të kuq.

Humbjet hematike kronike dhe anemia

Humbjet hematike kronike shkaktojnë anemi vetëm në rastet kur entiteti i humbjes hematike kalon tej aftësive ripërtëritëse të palcës apo kur rezervat e hekurit në organizëm mbarojnë dhe shfaqet, si pasojë, e ashtuquajtura anemi sideropenike, pra nga mungesa e hekurit (hekuri është element thelpësor në sintetizimin e hemoglobinës).

Rinstinkt, 2014.

[Të pëlqeu postimi? Nëse po, atëhere mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

——————————————————————————

Reklama

Veshkat (Anatomia e veshkave)

Veshkat

Sistemi ekskretor përfshin dy veshkat, dy ureterët, fshikëzën e urinës dhe uretrën.

Veshkat gjenden në zgavrën abdominale, nën diafragmë, në të dyja anët e shtyllës vertebrore. Veshkat kanë një formë të ngjashme me atë të fasules. Kanë një gjatësi pre 10-12 cm dhe një gjerësi pre 5-6 cm.

Ilustrim i një seksioni të veshkës (Sobotta)

Ilustrim i një seksioni të veshkës (nga Sobotta) – klikoni përsipër për ta zmadhuar

Në një seksion gjatësor të veshkës mund të dallohen: korja e veshkës, palca e veshkës dhe pelvisi i veshkës. Projeksionet e kores (korteksit) së veshkës – kolonat veshkore – zgjaten deri në palcën e veshkës duke e ndarë atë në 8-16 piramida. Pelvisi i veshkës (apo kupshorja e veshkës) pret kupat veshkore, arterien veshkore dhe venën.

Veshkat furnizohen nga arteria e veshkës (arteria veshkore) e cila ndahet në arterie interlobulare. Arteriet interlobulare bëhen arterie të harkëzuara, të cilat i japin fillesë arterieve të drejta. Arteriolat aferente (arteriola hyrëse) lindin nga arteriet e drejta dhe ndahen në kapilarë. Kapilarët formojnë glomerulën e veshkës (lëmshëzin veshkor). Nga lëmshëzi veshkor , gjaku kalon në arteriolat eferente për të përfunduar në venën e veshkës (veshkore).

Lëmshëzi veshkor

Lëmshëzi veshkor

Njësia funksionale e veshkës është nefroni. Çdo nefron përbëhet nga një trupëz veshkor dhe nga tubuli veshkor. Çdo trupëz veshkor përbëhet nga një lëmshëz në kapsulën e Bowmanit. Glomeruli (lëmshëzi) i veshkës është një tufë kapilarësh që lindin nga arteriola prurëse dhe përfundojnë në arteriolën nxjerrëse. Ndërsa kapsula e Bowmanit vazhdon me tubulin veshkor (renal).

Një nga funksionet kryesore të lëmshëzit (glomerulit) të veshkës është filtrimi. Nga ana tjetër, tubuli veshkor shërben për thithjen.

Ndërsa gjaku kalon në glomerulin e veshkës, disa nga substancat e tij kalonë në tubulin veshkor. Ky proces njihet si filtrimi. Këto substanca së bashku me ujin formojnë urinën. Urina kalon nëpër tubthin e parë të përdredhur (gypthi i përdredhur i afërt) dhe lakun e Henleit. Laku i Henles (Henleit) përfshin një krah zbritës dhe një krah ngjitës. Nga këtu urina kalon në tubthin e dytë të përdredhur (gypthi i përdredhur i largët), i cili mëpastaj vazhdon me duktin mbledhës. Tubuli i veshkës është i përqafuar nga dy arteriolat e lëmshëzit të veshkës – ajo hyrëse (prurëse) dhe ajo dalëse (nxjerrëse) – dhe kjo lejon thithjen e substancave drejt gjakut. Urina e mbetur, e formuar, mbërrin në duktet mbledhës dhe derdhet më pas në pelvisin (kupshoren) e veshkës. Nga pelvisi i(kupshorja e) veshkës urina kalon në ureter.

 

© mbi tekstin, Rinstinkt 2013

————————————————————————————–

Sëmundja policistike autosomike dominante e veshkave

Sëmundja policistike autosomike dominante e veshkave. Në këtë sëmundje veshka është tejet e zmadhuar nga cistet e shumtë që lindin në parenkimën veshkore. Disa nga këto ciste kanë përmasa (diametër) prej disa centimetrash. Hemorragjia dhe infeksioni i cisteve janë një gjëndje e rëndomtë.

Shiko dhe: Veshkat (Anatomia e veshkave)

———————————————————————