Karakteristikat e tumorit beninj

Karakteristikat e tumorit beninj

Cilat janë karakteristikat e tumorëve beninj?

Skemë ilustruese mes ndryshimeve të tumorëve beninjë dhe atyre malinjë.

Skemë ilustruese mes ndryshimeve të tumorëve beninjë dhe atyre malinjë.

Me tumorë beninjë në përgjithësi kihet parasysh një masë tumorele, pra një neoplazi, e cila qëndron e brendaqarkuar nga indi rrethues origjinal. Masa tumorale, neoplastike, nuk e infiltron indin rrethues, por qëndron i kufizuar nga ky, duke formuar si pasojë e forcës që ushtrohet në jashtëqëndrësi një llojë kapsule prej indi fibroz. Kështu, kufinjtë e një tumori beininj duken të rrumbullakosur, apo të mirë demarkuar, të pa thyerë.

Nga këtu, vjen edhe pasoja e parë… Meqë qelizat tumorale beninje qëndrojnë të grumbulluara me njëra tjetrën, mungojnë në aftësi për të pushtuar indet përreth, e më tej, mungojnë në aftësinë për të dhënë metastaza. (Kur një tumor jep metastaza, që janë karakteristika të kancerit, pra tumorit malinj, kurimi është në terma objektivë shumë shumë i vështirë.)

Mëpastaj, qelizat e një mase tumorale beninje, i ngjajnë qelizave të indit normal nga ku origjinojnë, ose më mirë të them se ruajnë njëfarë ngjashmërie. Pra, këto qeliza vazhdojnë të kryejnë njëfarë funksioni, sado që masa është në rritje. Problemi kryesor në këtë rast ka të bëjë me hiperprodhimin  e një substance të caktuar, që shpesh ndodh të jetë një hormon. I cili hormon, i prodhuar pa kriter, ndikon në prishjen e balancës apo homeostazës endokrine (adenoma të tiroides, adenoma të hipofizës etj.).

Bërthamat e qelizave të një tumori beninj, në përgjithësi janë normale; rritja qelizore është e ngadaltë, mitozat (ndarjet e qelizave tumorale) janë jo të shpeshta, dhe figurat mitotike kur vihen re janë normale.

Për të përfunduar këto shënime, karakteristikat e tumorëve beninj janë: zgjerimi apo rritja e ngadaltë, lokalizimi në një vend të caktuar, ushtrim presioni ndaj indeve rrethues, ruajtje e morfologjisë dhe funksionalitetit të indit origjinal (deri në njëfarë pike), sekretim hormonesh.

Trajtimi i tumorëve beninj është kirurgjik, pra prerja dhe shkëputja nga trupi.

Rinstinkt

———————————————————————————–

Reklama

Fëmijët e Hënës – Individët me xeroderma pigmentosum

Fëmijët e Hënës – Individët me xeroderma pigmentosum

Sëmundja xeroderma pigmentosum

Për herë të parë lidhja mes riparimit jo të saktë të ADN-së dhe predispozitës ndaj kancerit u vu re në një sëmundje të rrallë të trashëgueshme të quajtur xeroderma pigmentosum. Individët që trashëgojnë këtë gjendje janë aq shumë të ndjeshëm ndaj rrezeve ultravjollcë të diellit (radiacionit ultravjollcë) saqë ekspozimi për pak minuta ndaj dritës së diellit është i mjaftë për të shkaktuar djegie të rënda të lëkurës dhe kancer të lëkurës.

Duke qenë se këta individë (me xeroderma pigmentosum) janë të sigurt nga rrezet e diellit, për ta të dëmshme, vetëm gjatë natës – pra mund të dalin vetëm natën – ata janë quajtur edhe “fëmijët e hënës”. Për këta fëmijë (individë) aktivitetet argëtuese fillojnë në orare të ndryshme nga ato të fëmijëve të tjerë. Aktiviteti i fëmijëve me xeroderma pigmentosum fillon në perëndim dhe zhvillohet gjatë natës. Shkencëtarë të NASA-s kanë zhvilluar dhe dizenjuar një kostum (hapsinor) special që u siguron mjaftueshëm mbrojtje nga rrezet e diellit fëmijëve me xeroderma pigmentosum në mënyrë që të mund të luajnë jashtë edhe gjatë ditës.

Shkencëtarë të NASA-s kanë zhvilluar dhe dizenjuar një kostum (hapsinor) special që u siguron mjaftueshëm mbrojtje nga rrezet e diellit fëmijëve me xeroderma pigmentosum në mënyrë që të mund të luajnë jashtë edhe gjatë ditës.

Ndjeshmëria apo predispozita ndaj kancerit të lëkurës, që është vula (apo shenja) e xeroderma pigmentosum-it, mund të lidhet me defekte të trashëguara në riparimin e ADN-së.

Dihet se rrezatimi ultravjollcë mund të shkaktojë dëme tek molekulat e ADN-së duke lehtësuar formimin e dimerëve të pirimidinës – që do të thotë formimi i lidhjeve kovalente mes bazave pirimidike që gjenden afër njëra-tjetrës. Nëse nuk riparohen, këto mutacione mund të shpien në zhvillimin e kancerit. Një mënyrë për të riparuar dëmtimin – pra dimerët e pirimidinave – është nëpërmjet  excision repair-it, një proces riparimi i ADN-së që përdor një sërë enzimash për të prerë rajonin e dëmtuar dhe për ta mbushur boshllëkun me sekuencën korrekte të nukleotideve.

Në fundvitet 1960, u raportua se qelizat nga shumica e individëve me xeroderma pigmentosum  ishin të paafta për të kryer excision repair–in (riparimin me anë të largimit). Si pasojë, akumuloheshin mutacione të vazhdueshme të ADN-së duke rezultuar më pas në lindjen e kancerit.

Defektet  e trashëguara nga fëmijët me xeroderma pigmentosum në riparimin e ADN-së shpien në probabilitete për shfaqjen e kancerit deri 2000 herë më të larta se normalisht. Individët e prekur e zhvillojnë kancerin mesatarisht në moshën 8 vjeçare. Mosha mesatare e zhvillimit të kancerit të lëkurës tek individët normal është 60 vjeç.

Përtej impaktit më të lartë të kancerit të lëkurës, defektet në riparimin e ADN-së tek fëmijët me xeroderma pigmentosum shkaktojnë një rritje deri në 20 herë të riskut për leuçemi dhe kancere të trurit, të mushkërive të gjirit, mitrës dhe testikujve (testeve).

 

Rinstinkt 2013

———————————————————————————————-