Ushtrimi fizik pas studimit rrit aftësinë memorizuese

Ushtrimi fizik pas studimit rrit aftësinë memorizuese

ushtrimi-fizik-dhe-memorja-te-mesuaritNjë studim i ri ka krahasuar efektin e dy llojeve të ndryshme aktiviteti pas një detyre memorizimi në studentë të seksit mashkull. Në këtë studim, 60 studentë, pasi mbaruan detyrën e tyre të të mësuarit u ndanë në mënyrë të rastësishme në tre grupe, ku secili grup do të kryente një aktivitet të ndryshëm. Tre aktivitetet ishin: të luajturit e një videoloje, një periudhë vrapimi dhe një periudhë bashkëbisedimi (ky grupi i fundit shërbeu si grup kontrolli). Pas periudhës së aktivitetit (e cila nga ana e vet pasonte periudhën e studimit/leximit) subjektet nën studim plotësuan një test memorje.

Subjekteve iu kontrollua niveli i kortizolit në pështymë (kortizoli salivar) përpara periudhës së leximit dhe pas periudhës së aktivitetit në momentin e testit të memorjes.

Të gjithë subjektet patën një rritje në nivelet e kortizolit në pështymë pas fazës së leximit/studimit (faza e parë), por vetëm grupi që kreu aktivitetin fizik, pra vrapimin, shfaqi një vazhdim të rritjes së kortizolit në pështymë pas fazës së aktivitetit (faza e dytë – në këtë rast aktiviteti fizik i vrapimit). (Nuk është kjo gjetja e studimit; dihej prej shumë kohësh se kortizoli është një nga hormohet që rritet në situata stresi, psh në mëngjez kur ngrihemi nga gjumi apo gjatë një aktiviteti fizik.)

Subjektet që morrën pjesë në aktivitetin fizik të vrapimit performuan më mirë në testin e memorjes krahasuar me grupin e subjekteve që si aktivitet pas leximit/studimit patën videolojërat. I njëjti avantazh – në testin e memorjes – i grupit që kreu aktivitet fizik u demonstrua edhe ndaj grupit të kontrollit (subjektet që si aktivitet pas leximit/studimit patën një bashkëbisedim).

Nuk kishte bashkëlidhje(korrelacion) mes niveleve të kortizolit dhe ruajtjes së memorjes (të gjërave të lexuara/studiuara në fazën e parë).

Autorët e studimin shkruajnë se gjetjet e tyre kanë implikime për mënryën se si mund të strukturohen orët mësimore të fëmijëve gjatë ditëve shkollore. Ata rekomandojnë që ushtrimi fizik (në orën e fizikulturës) të ndjeki, të pasojë, ciklet intensive të mësimit.

.

Studimi:

Kindermann, H., Javor, A., & Reuter, M. (2016). Playing counter-strike versus running: The impact of leisure time activities and cortisol on intermediate-term memory in male students Cognitive Systems Research, 40, 1-7 DOI: 10.1016/j.cogsys.2016.01.002

 

Reklama

Neurotrofinat, sinaptogjeneza dhe formimi i sistemit nervor

Neurotrofinat, sinaptogjeneza, formimi i sistemit nervor

Truri i njeriut është i përbërë nga 85 bilion neurone të ndërlidhur. Çdo neuron, individualisht, merr sinjale nga fqinjët e shumtë, dhe bazuar në këto sinjale vendos nëse duhet t’i dërgoj një sinjal qelizave të tjera nervore apo jo.

Së bashku, aksioni i kombinuar i të gjithë neuroneve na lejon neve të mendojmë, të perceptojmë botën që na rrethon, të mendojmë për atë çka shohim dhe të marrim vendime.

Interesant është fakti që kjo strukturë e ndërlikuar formohet (ndërtohet) në nëntë muajtë e shtatëzanisë, aq të shkurtër, ndërsa embrioni rritet në mitrën e nënës së vet.

Qelizat nervore e nisin jetën e vet sikundër të gjitha qelizat e tjera, si qeliza kompakte, me formë të rrumbullakosur… por pastaj nxjerrin aksonin e gjatë dhe dendritet – me anë të të cilëve lidhen me qelizat e tjera në tru apo edhe në pjesë të tjera të trupit.

Në trurin në rritje e sipër, neuronet testojnë vazhdimisht lidhjet e veta me qelizat fqinje, duke kërkuar gjithnjë rrugën më të mirë të transmetimit të sinjalit nervor. Gjatë këtij procesi, në zona të cilat mbipopullohen, shumë neurone skartohen (shkatërrohen) sepse lidhja që ata krijojnë është e tepërt. Gjysma që mbetet formon sistemin nervor. Gjatë pjesës së mbetur të jetës, këta neurone zakonisht nuk riprodhohen; gjithsesi ata dërgojnë dendrite të tjerë, drejt qelizave të afërta ndërsa sistemi nervor rritet apo riparon dëmtimet.

Jetë a vdekje…

Gjatë procesit të zhvillimit të nervave, neurotrofinat ndihmojnë qelizat nervore që të vendosin nëse do të vazhdojnë të jetojnë apo do të vdesin. Neurotrofinat janë molekula të vogla, më saktë proteina të vogla, që sekretohen në sistemin nervor. Një nivel, i vogël, i qëndrueshëm, neurotrofinash është i nevojshëm për të mbajtur qelizat nervore në jetë. Gjithsesi, në disa kontekste të caktuara, prania e neurotrofinave mund të ketë efektin e kundërt duke i nxitur qelizat drejt vdekjes së programuar, apoptozës. Gjatë zhvillimit të sistemit nervor, nivelet zonale (lokale) të neurotrofinave kontrollojnë krasitjen e qelizave nerovore të panevojshme. Më vonë, gjatë jetës (dmth pas përfundimit të zhvillimit embrional), neurotrofinat përdoren (kanë funksion) për të stimuluar rritjen e dendriteve të rinj në zona ku nevojiten dhe për të shkaktuar vdekjen e dendriteve që shtrihen në zona të mbipopulluara.

Lloje të ndryshme neurotrofinash

NGF - faktori i rrites nervoreJanë zbuluar (deri më tash) katër lloje neurotrofinash: nerve growth factor NGF (faktori i rritjes nervore – zbuluar nga R.L.Montalçini), i treguar në figurë; faktori i rritjes i derivuar nga truri; neurotrofina 3 dhe neurotrofina 4.

Çdonjë prej tyre ka veti lehtësisht të ndryshme, duke vepruar në nivele të ndryshëm në qelizat nervore. Të gjithë kanë një strukturë të ngjashme, e përbërë nga dy vargje identikë.

Neurotrofinat, Sëmundja dhe Mjekësia

Sëmundje të ndryshme shkalitëse, si sëmundja e Alzheimer-it, infarkti dhe kanceri, mund të shkaktojnë dëmtime neurale pjesërisht falë mosfunksionimit të neurotrofinave. Një strategji terapeutike e përdorur  për të luftuar këto probleme është ajo e të dhënit të neurotrofinave për të shmangurdëmtime apo humbje të funksionit të nervave. Fatkeqësisht, neurotrofinat kur përdoren si drogëra nuk kanë një jetëgjatësi të madhe në trup, dhe shkaktojnë efekte anësore të rëndësishme.

Receptorët e neurotofinave

Dy janë receptorët në sipërfaqen e qelizave nervore të cilët bëjnë të mundur marrjen e sinjalit nga neurotrofinat, mbi vazhdimin e jetës apo vdekjen qelizore.

Receptorët TRK (TirozinëKinaza) lidhen me neurotrofinat dhe zakonisht i dërgojnë qelizës sinjale pozitive, duke promovuar mbijetesën dhe rritjen.

Lloji tjetër i receptorit të neurotrofinave quhet p75, dhe zakonisht ka një efekt të kundërt nga receptori TRK. Kur lidhet me neurotrofinat, ai promovon vdekjen e qelizës.

Në nder të Profesores!

 

Rinstinkt, 2012

————————————————————————————————————