Keratiti (infeksioni i korneas)

Keratiti

Keratiti është emri që u vihet patologjive infiamatore të korneas (pjesa më e përparme e syrit).
Ekzistojnë lloje të ndryshme keratiti, por ato më të shpeshtat dhe më të rëndësishmet janë format bakterore, format virale, format mikotike (kërpudhore) dhe forma e keratitit nga Acanthamoeba (protozoar).

Keratiti bakteror
Përpara se të flasim për keratitin bakteror, duhet të vëmë në dukje se syri ka mekanniza të shumtë që e mbrojnë kundër infeksioneve bakterore; ndër këto mekanizma bëjnë pjesë lotët, barriera (kufiri) epitelial, lidhjet e dhëmbëzuara që formojnë këto qelize me njëra tjetrën, dhe një rol tepër të rëndësishëm luan edhe folara saprofite okulare që në kushte normale lufton bakteret jo-saprofite.
Tani, ekzistojnë edhe baktere patogjeneë që janë në gjendje të penetrojnë edhe një epitel të paprekur, të padëmtuar, pra që e ruan integritetin e vet fizik dhe funksional. Një ndër këta baktere është gonokoku, që është bakteri që indukton një infeksion me progresionin më të shpejtë drejt perforacionit/çarjes korneale (çarja korneale është një ndërlikim tepër i rrezikshëm.).
Bakteret e tjera janë në gjendje të shkaktojnë një keratit bakteror vetëm pas një ndërprerje të integritetit epitelial të korneas.
Gjithesesi, shkaku kryesor i infeksioneve bakterore janë përdorimi i lenteve në/me kontakt dhe higjene e tyre e paktë. Baktere tejet patogjene, siç është për shembull lloji Pseudomonas, janë në gjendje t’i kolonizojnë lentet dhe kjo mund të shpie në një infeksion, pra keratit, dhe mëpastaj edhe në një çarje/perforacion korneal.
Simptomat që referon dhe shfaq pacienti në rast keratiti bakteror janë: një ndjesi trupi të huaj në sy, fotofobi, mjegullim të të parit, edemë palpebrale (të kapakut të syrit) si dhe një hiperemi/skuqje të kongjiuntivës.
Trajtimi duhet nisur menjëherë, pa pritur përgjigjen e antibiogramit, me antibiotikë me spektër të gjerë veprimi si për shembull me fluorokinolone të gjeneratës së katërt.

 

Keratiti viral

herpes korneal

Keratit viral nga Herpes simplex virus

Forma më e shpeshtë e keratitit viral është keratiti nga virusi herpes simplex. Keratiti herpetik është zakonisht një shprehje e një infeksioni reçidivant dhe jo e një infeksioni parësor. Në këto raste, infeksioni parësor/primar ndodh më shpesh gjatë fëmijërisë kur individi bie së pari në kontakt me virusin nëpërmjet familiarëve apo personave të tjerë që janë të infektuar. Simptomat që shfaqen gjatë këtij infeksioni parësor janë, temperaturë e lehtë, dobësi e përgjithshme, disa fshikëza në rajonin trupor ku ndodh infeksioni, si dhe linfoadenopati lateroçervikale. Në vijim, pra pas infeksioni parësor, virusi udhëton në aksonin e nervit ndijor që inervon zonën e infektuar. Nëpërmjet nervit ndijor virusi mbërrin në nyjen nervore (të nervit përkatës), që në rast të virusit HSV-1 është nyja trigeminale, ndërsa në rast të virusit HSV-2 është një nyje spinale meqënëse HSV-2 është më shpesh shkakëtar i infeksioneve gjenitale.
Sëmundja reçidivante, thamë se, është forma përgjegjëse e keratitit viral. Kjo paraqitet si një dëmtim linear me aspekt dendritik, dhe është pozitive ndaj ngjyrosjes me fluoresceinë. (E ashtuquajtura ulçerë dendritike). Ekstremitetet e degëve të këtij ‘dendriti’ janë në fakt terminacionet nervore që virusi ka përshkuar për t’u kthyer dhe infeksuar sërisht kornean. Ky lloj dëmtimi quhet “në formë harte gjeografike”.
Terapia konsiston në ilaçe antivirale topike, si Aciclovir dhe Ganciclovir.

 

 

Keratiti kërpudhor (keratomikoza)
Në këtë formë keratiti patogjenët më të shpeshtë janë kërpudhat filamentoze (Aspergillus dhe Fusarium) dhe Candida albicans-i. Keratiti nga Candida zhvillohet shpesh në pacientë me imunodepresion apo që janë të prektur nga patologji të tjera okulare që kanë nevojë për ilaçe imunosopresive.
Shenjat dhe simptomat në këtë formë keratiti janë, ndjesi trupi të huaj në sy, fotofobi, mjegullim viziv, dhe sekrecione.
Terapia është me ilaçe antimikotike, dhe duhet zgjatur për 6 javë. Përdoren aktimikotikë lokalë. Shpesh jepet edhe një terapi antibiotike për të parandaluar një infeksion bakteror që mund t’i shtohet infeksionit kërpudhor.

 

Keratiti nga Acanthamoeba (vijon…)

 

 

Advertisements

Çfarë është katarakta; llojet e kataraktës; trajtimi

Çfarë është katarakta?

Katarakta është një nga shkaqet kryesore të dëmit pamor në nivel botëror. Katarakta është përgjegjëse për verbërinë e 20 milionë njerëzve në mbarë botën.

Fjala kataraktë vjen nga latinishjta cataracta, që do të thotë ujëvarë/kataraktë. Në fushëm biomjekësore do të thotë se transparenca e lentes së syrit është ulur, është më pak transparente.

Lentja e syrit punon së bashku me kornean për të fokusuar dritën në retinë. Retina nga ana e vet përkthen sinjalin e dritës në një sinjal elektrik që mëpastaj transmetohet drejtë trurit (në grupet neuronale përgjegjëse për dekodifikimin e sinjaleve pamore).

Në të majtë lente e syrit normale; në të djathtë lente e syrit e prekur nga katarakta.

Në të majtë lente e syrit normale; në të djathtë lente e syrit e prekur nga katarakta.

Katarakta zakonisht shkakton një pamje të turbullt, dhe shpesh me një “jehonë” rreth dritave, humbje të nuancës së ngjyrave por edhe një shikim më të keq në ambientet e errëta (apo natën). Në disa subjekte të prekur nga katarakta paradoksalisht vihet re një rritje e aftësisë fokusuese tek lentja e syrit dhe kështu këto subjekte shpesh nuk kanë më nevojë për zyzet e leximit.

Katarakta zhvillohet ngadalë dhe pa dhmbje. Mund të avancojë për vite të tëra pa u vënë re, pa u diagnostikuar.

Nëse katarakta lihet pa u kuruar mund të shkaktojë një humbje të theksuar të aftësisë shikuese në syrin e prekur.

Fenomeni i kataraktës zakonisht prek të dy syte, por mund të ndodhi që të preket edhe vetëm një sy ose ndonjëherë mund të ndodhi që katarakta që avancojë me shpejtësi të ndryshme nga njëri sy tek tjetri.

 

Shkaqet dhe tipet e kataraktës

Mbi 70% e meshkujve dhe femrave me moshë 80 vjeç e sipër do të vuajnë nga katarakta (kjo në bazë të trendeve statistikore).

Tipi më i përhapur i kataraktës është ai i ndërlidhur me moshën e indivdit, që vjen si pasojë e degradimit të proteinave të lentes me kalimin e kohës. Ky proces vjetërsimi apo plakjeje mund të përshpjetohet nga të pirit e duhanit, nga sëmundet kronike sii diabeti apo presioni i lartë i gjakut, por mund të përshpejtohet edhe prej ekspozimit ndaj rrezeve ultra-vjollcë(UV) dhe radiacioneve.

Një tip tjetër i kataraktës është ai që vjen si efekt anësor i mjekimeve për shkaqe të tjera, si për shembull në rast mjekimi afat gjatë me steroide, siç ndodh për shembull në rast artriti rehumatoid apo në rast sëmundjesh të tjera inflamatore kronike që kanë doemos nevojë për trajtim me steroide.

Një tip tjetër i kararaktës është ai që shkaktohet nga goditjet apo më mirë të themi traumat e syrit.

Ekziston edhe një tipi kataraktës që është i bashkëlindur, që do të thotë se fëmija lind me kataraktë.

 

Si trajtohet katarakta?

Nuk ekzistojnë ilaçe për të trajtuar apo parandaluar avancimin e kataraktës.

Kirurgjia është i vetmi mjet që përdoret në rast se katarakta avancon deri një një pikë ku të parit preket në mënyrë serioze.

 

 

Të pëlqeu postimi?
Vendos një “Like” tek Faqja e Blogut në Facebook

 

 

 

 

 

Retinopatia hipertensive & retinopatia diabetike

Retinopatia hipertensive dhe retinopatia diabetike

Retina (rrjetëza) është një nga shumë shtresat, apo më mirë të them veshjet, që përbëjnë dhomëzën e syrit – cipëza më e brendshme. Rrjetëza, për shkak të origjinës së vet embriologjike, të lidhjeve të drejtëpërdrejta me sistemin nervor qëndror, duhet të konsiderohet si pjesë e sistemit nervor të njeriut. Qelizat kryesore të rrjetëzës janë konet dhe shkopinjtë (cilindrat), që luajnë roli e fotoreceptorëve të cilët janë përgjegjës për shikimin me ngjyra dhe atë bardhë e zi.

Me termin retinopati kihen parasysh të gjitha sëmundjet e mundshme që prekin rrejtëzën (retinën). Pra retino (retina) dhe patia (sëmundje). Ndër shkaqet më të shpeshta të retinopative janë: hipertensioni dhe diabeti mellit.

Në rastin e retinopative hipertensive ndodh që arteriet që furrnizojnë rrjetëzën me gjak ngushtohen. Si pasojë, nga mungesa e furnizimit me gjak, pjesë të ndryshme të rrjetëzës (mund të) dëmtohen; në pjesë të tjera mund të ketë gjakrrjedhje e në të tjera akoma mund të ndodh një depozitim lëndësh organike.

Përshtatur nga:  JAMA. 2005;293(1):128.

Përshtatur nga: JAMA. 2005;293(1):128.

Retinopatia diabetike është një patologji okulare që prek kryesisht individët që vuajnë nga diabeti mellit, në veçanti ata me diabet mellit të tipit 1. Ndër problemet kryesore tek subjektet diabetikë është edhe dëmtimi kronik i mikroqarkullit të gjakut në organe si veshka, zemra, turi dhe syri. Në retinopatinë diabetike, kapilarët e rrjetëzës (enë të vogla gjaku) preken nga sëmundje mikroaneurizmatike që shkaktojnë humbje lëngjesh dhe gjakderdhje në rrejtëz. Ndjek një rritje jo-normale kapilarësh mbi sipërfaqen e rrjetëzës. Gjakrrjedhje të tjera mund të ndodhin meqë kapilarët e rinj janë të dobët. Në humour vitreous mund të fillojë të rritet ind fibroz si pasojë e dëmtimeve të herë pas hershme. Një klasifikim i retinopatisë diabetike është i tipit: proliferative dhe jo-proliferative. E para implikon një zhvillim enësh gjaku, si pasojë e stimulit dëmtues; e dyta jo.

[Nëse postimi të pëlqeu, dhe do të qëndrosh i/e azhornuar, mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

———————————————————————–

 

Predispozita gjenetike ndaj miopisë

Miopia është një shqetësim i shëndetit (dhe i të parit) mjaft i përhapur në botë. Rreth 30% e popullatës perëndimore është e prekur nga miopia. Tek aziatikët miopia është edhe më e përhapur duke kapur shifra prej 70-80%.

miopia dhe korrigjimi i miopiseTek individët miopë projektimi i imazhit nuk ndodh atje ku duhet (pra në retinë) por ndodh përpara retinës, duke e bërë kësisoj imazhin të mjegullt, të paqartë.

Ky projektim i gabuar, përpara retinës, ndodh zakonisht për shkak të “zgjatjes” së syrit. Zgjatja bën që imazhi që duhej të projektohej mbi retinë, ku rrezet do të kishin konvergjencë të plotë, të projektohet përpara saj, duke e bërë atë të paqartë për shkak të divergjencës së rrezeve.

Lidhja e miopisë me gjenet ishte bërë prej kohësh, dhe për këtë mjaftonte të shihej se prindër miopë, kishin probabilitet të madh të sillnin në jetë fëmijë me të njëjtin problem të shikimit.

Në rastin e miopisë, bëhet fjalë sipas të gjitha gjasave për një predispozitë gjenetike, që nxitet apo përkeqësohet nga faktorë mjedisorë. Kështu, është gjetur një lidhje e fortë mes miopisë dhe leximit të zgjatur, frekuentimit të pakët të mjediseve të hapura dhe nivelit kulturor të individëve të prekur.

Aktualisht për miopinë nuk ka kurë. Gjithsesi ekzistojnë ndërhyrje të ndryshme (edhe kirurgjikale) që pakësojnë simptomat e miopisë. Miopia korrigjohet me anë të syzeve dhe lenteve me/në kontakt.

Në Nature Genetics gjendet një artikull që analizon të dhënat e studimeve të ndryshme (të pavarura) mbi miopinë.

Nga meta-analiza e 32 studimeve të mëparshme doli se janë 24 gjenet që kur paraqiten me një nga variantet e veta, janë përgjegjës për shqetësimet që kanë të bëjnë me miopinë.

Mes këtyre gjeneve ka nga ata që rregullojnë transmetimin e impulseve nervore (GRIA4); nga ata që rregullojnë metabolizmin e acidit retinoik (RDH5); nga ata që rregullojnë rimodelimin e matriksit ndërqelizor (BMP2); dhe gjene që rregullojnë zhvillimin e syrit (SIX6 dhe PRSS56).

© Rinstinkt 2013

—————————————————

Sytë dhe shikimi

Sytë dhe shikimi

Sytë tuaj janë organet ndijimore më të ndërlikuara të trupit. Ata mbledhin dritën e reflektuar nga objeketet përreth jush dhe e transformojnë atë në sinjale elektrike për ta dërguar më pas në trurin tuaj. Çdo sekond, truri juaj analizon mijëra e mijëra sinjale që i vijnë nga sytë tuaj dhe i interpreton duke i kthyer në imazhe të dallueshme.

Kuriozitet: rreth 70% e receptorëve ndijimorë të trupit tonë gjenden në sytë tanë.

Si funksionon syri?

Rrezet e dritës nga një objekt hyjnë në sy nëpërmjet një vrime të quajtur bebeja (e syrit). Lentja fokuson dritën. Një pamje formohet e përmbysur në retinë (në rrjetëz). Cilindrat dhe konet (që janë qeliza të rrjetëzës) e dërgojnë sinjalin, përmes nervit optik, drejt trurit.

Hyrja e dritës

Kur ka shumë dritë bebeja juaj tkurret (bëhet më e vogël) për të futur më pak diritë brenda syrit. Ndërsa kur ka pak dritë, bebeja hapet (zmadhohet) për të lejuar futjen e më shumë drite.

 

———————————————————————————————–