Semeiologji – Semeiotika e (rajonit të) qafës

Semeiotika e  (rajonit të) qafës

Ekzaminimi fizik i rajonit të qafës përfshin: Inspektimin, palpimin dhe auskultimin.

Inspektimi (kontrolli)

Qafa ndahet semeiologjikisht në disa rajone. Dallohen dy rajone mesore (të mesit), të klasifikuar në raport me kockën joid; ai mbi-joid dhe ai nën-joid apo laringo-trakeal.

Dallohen katër rajone anësore të cilët janë: nënmaksilar, parotid, karotid dhe mbiklavear. Ekziston edhe rajoni i pasëm i qafës.

Gjatë inspektimit (kontrollit) të qafës vlerësohen: konfromacioni, qëndrimi i mbajtur nga pacienti, dalje (spikatje) apo depresione strukturash, lëvizje të vetvetishme, mbufatje apo fryrje anormale, dëmtime të lëkurës etj.

Palpimi (prekja me dorë)

Gjatë palpimit (prekjes me dorë) duhet të vlerësohen kocka joide, kërci krikoid, gjëndra tiroide, arteria karotide, muskuli sternokleidomastoid.

Kërkohen edhe pulsacione të aortës dhe/apo të arteries suklavie. Hetohen linfonyjet dhe kryhet më me thellësi ekzaminimi i tiroides.
Vlerësohen mbufatje abnormale, të cilat mund të kenë shkaqe të ndryshme: linfiadenit akut, linfoadenti kronik jospecifik, linfoadenit kronik specifik, sëmundja e Hodgkin, leuçemi limfatike, limfosarkoma , metastaza tumorale, tumor i karotides, ciste anësore brankiale, ciste të mesme të qafës etj.

Palpimi i rajoinit mbijoid

Palpimi i rajoinit mbijoid

Shembull: cistet dhe fistulat e mesme të bashkëlindura të qafës. Lindin nga dukti tireogloss i Bochdalek-ut. Janë të mëdha sa një veë pëllumbi, me sipërfaqe të lëmuar dhe konsistencë elstike (të tendosur). Cistet janë të lëvizshëm në planet sipërfaqësorë, më pak të lëvizshëm në planet e thella duke qenë se janë solidar me kockën joid. Në rast se preken nga procese flogjistike shkaktojnë dhimbje gjatë palpimit.

Cist i mesëm i rajonit mbi-joid

Cist i mesëm i rajonit mbi-joid

Gjatë palpimit (prekjes me dorë) të qafës vlerësohen edhe limfonyjet çervikale. Vlerësohen linfonyjet çervikale sipërfaqësorë, të thellë, të pasëm, të përparmë, dhe linfonyjet nën-nofullorë.

Tek linfonyjet vlersohet: vëllimi, forma, dhembja gjatë palpimit, lëvizshmëria dhe konsistenca.

 

Auskultimit (dëgjimi)

Gjatë auskultimit të qafës duhet të vlerësohen zhurmat respiratore, zhurmat vaskulare etj.

Ekzaminimet instrumentale

Radiografia, ekografia, dopleri, TAC, angjiografia, endoskopia etj.

© mbi tekstin, Rinstinkt

Reklama

Semeiologjia e kraharorit – Semeiotika e gjëndrës së gjoksit (gjirit)

Semeiologjia e kraharorit – Semeiotika e gjëndrës së gjoksit (gjirit)

 

Anamneza e pacientes

Gjatë realizimit të anamnezës pacientes i drejtohen pyetje mbi moshën, moshën e menarkës dhe/ose të menopauzës, mbi karakteristikat e ciklit të vet menstrual (pra nëse ësthë i rregullt apo jo, nëse ka dhimbje, dizmenorrea etj.), mbi shtatëzaninë, mbi abortet që mund të ketë patur, mbi zakonet e saj seksuale, mbi përdorimin apo jo të kontracpeptivëve (oralë), mbi ushqyerjen me gji, mbi terapi të mundshme hormonale të ndjekura nga pacientja.
Së fundi i drejtohen pyetje për të hetuar ndonjë familjaritet të mundshëm për patologji neoplastike beninje ose malinje të gjëndrës së gjirit (për shembull:mamaja ka vdekur nga kanceri i gjirit në moshën X).

Ekzaminimi fizik

Inspektimi (kontrolli)

Çdo gji (gjoks) mund të ndahet semeiologjikisht në katë kuadrantë, si një orë në qendër të së cilës ndodhet areola dhe thitha. Kuadranti i sipërm-i jashtëm dhe zgjatimi sqetullor i gjëndrës janë vendi i 60% të patologjisë që prek gjirin.

kuadrantet ne te cilet ndahet gjendra e gjirit

Gjatë inspektimit (kontrollit të pacientes) kjo duhet të qëndrojë në ortostatizëm me duart afër hijeve dhe më vonë pas kokës, me një përthyerje të lehtë përpara të bustit.

Qëndrimi i pacientes gjatë hetimit

Qëndrimi i pacientes gjatë hetimit

Thitha (thumbi) është i përbër nga ind erektil (ngrehës) i mbuluar nga lëkurë e pigmentuar. Në majë apo një afërsi të saj mund të vihen re hapjet e dukteve galaktoforik (të qumshtit).

Areolat përreth thithës janë edhe këto të pigmentuara; intensiteti i pigmentimit ndryshon drejtëpërdrejtë në varësi të ngjyrës së errët të pacientes. Pigmentimi është më i vogël tek subjektet bionde, ndërsa rritet gjatë shtatzanisë dhe në rast pamjaftueshmërie të mbiveshkores.

Hetimi i kryer nga ekzaminatori realizohet duke proceduar në sens orar.

Gjatë kontrollit (inspektimit) vëzhgohet simetria e gjëndrave mamare, pamja sipërfaqësore, lëkura, pigmentimi, thitha dhe tërheqjet (rrudhjet) lëkurore.

  • Forma – është është diskoide apo konike (ndryshueshmëri fiziologjike).
  • Numri i gjinjve – përdoren termat: amasti, normomasti apo polimasti.
  • Numri i thithave – përdoren termat ateli, normoteli apo politeli.
  • Simetria (anizometria) – edhe pse shpesh simetria tregon apo “flet” për një jo-simetri fiziologjike të zhvillimit të gjinjve, rritja e vëllmit të një gjjiri mund t’i detyrohet një anomalie zhvillimi, pranisë së ndonjë cisti, mastitit apo ndonjë mase tumorale, të kufizuar apo të përhapur.
    Asimetria e gjinjve bëhet më e dukshme kur pacientja qëndron drejtë, në këmbë.
  • Vëllimi – përshkrimi i vëllimit realizohet duke përdorur termat: hipomasti, normomasti, hipermasti, gjigantomasti etj.
    Duhet të vëzhgohet nëse ka alteracione të profilit të gjëndrës; rilieve, mbufatje, tërheqje apo depresione.
  • Pamja sipërfaqësore – Duhet të vihet re dhe të sinjalizohet nëse ka rrjeta venoze të dukshme, eritema, ulçera, lëkurë si zhapë portokalli etj.
    Në rast mastiti, vihet re një skuqje e shpërhapur apo eritemë e lëkurës së gjirit. Një rrudhje (tërheqje) lëkurore lokale mund t’i detyrohet një tumori që prek ligamentet varës (mbajtës, pezullues) të gjëndrës.
Forma e gjinjve mund të jetë, ndër të tjera, diskoide apo konike.

Forma e gjinjve mund të jetë, ndër të tjera, diskoide apo konike.

Edema e gjoksit mund të jetë shprehi e një bllokimi të kanaleve limfatike të lëkurës, të cilat mund t’i detyrohen qelizave neoplastike.

  • Thithat – duhet vëzhguar vëllimi, forma, pigmentimi dhe simetria. Ndonjëherë në vend që të jenë të spikatura, të dala mund të jenë të tërhequra, të rrudhura. Mund të vëzhgohen ulçeracione bilaterale që zakonisht janë shprehje e një sëmundje dermatologjike beninje. Apo ulçeracione unilaterale që mund të jenë shprehi e një procesi malinj.
    Në inspektimin e thithave duket të vihet re dhe të referohet edhe mbi sekretimin e mundshëm dhe llojin e tij.
  • Tërheqja lëkurore – Për të dhënë një vlerësim të saktë mbi tërheqjen lëkurore të gjinjve duket mbajtur mend pak anatomi. Duhet mbajtur mend se gjëndra përshkohet nga ligamentet suspensorë (mbajtës) të Cooper-it. Kur këto ligamente tkurren si pasojë e pushtimit nga një masë tumorale, në sipërfaqe vihet re rrudhja e lëkurës.Ekzistojnë disa manovra për të bërë më evidente fenomenin e tërheqjes së lëkurës. Nëpërmjet tkurrjes së muskujve të kraharorit… njëra metodë kërkon që pacientja të shtypi pllëmbët e duarve përkundrejt njëra-tjetrës, në mënyrë që të forcohen dhe të tkurren muskujt e kraharorit. Metoda tjetër kërkon që pacientja të ushtrojë forcë në hijet e veta për të njëjtë arsye si më sipër. Këto manovra duhet të përsëriten më shumë herë për të eksploruar të katër kuadrantët e gjinjve.
Manovra për evidentimin e ndonjë tërheqjeje lëkurore

Manovra për evidentimin e ndonjë tërheqjeje lëkurore

Palpimi (prekja me dorë)

Palpimi, pra prekja me dorë e kraharorit, duhet të jetë sipërfaqësor dhe të kryhet me lkujdes të madh në mënyrë që ndonjë dëmtim të mos kaloj i pavëzhguar.

Palpimi (prekja me dorë) zakonisht realizohet “në spirale”, duke filluar nga thitha e mëpastaj duke kaluar nga kuadranti në kuadrant.

Në palpimin e thithës vlerësohet elasticiteti që, për shembull, në rast karçinomi subareolar humbet.

Gjatë palpimit (prekjes me dorë) të zonës areolare të gjinjve, vlerësohet duke ushtruar presion, sekrecioni eventual dhe natyra e tij.

Gjëndra mamare – Prekja me dorë e gjëndrës realizohet pra në spiral, në sens orar. Pacientja duhet të qëndrojë shtrirë me shpinë ose në këmbë, me gjymtyrët e dipërme fillimisht të lënë të lirë anash hijeve e pastaj të ngritur mbi kokë.

Në palpimn e gjirit duhen vlerësuar disa karakteristika:

  • Konsistenca dhe elasticiteti – rritja e konsistencës dhe humbja e elasticitetit sygjerojnë një infiltrim të natyrës neoplastike në indin nënlëkuror të gjirit.
  • Dhembshmëria (dhimbje në prekje) – zakonisht është shenjë e një procesi flogjistik apo e një mastopatie cistike. Gjatë periudhës që paraprin menstruacionet mund të ketë dhimbje në prekje, e cila bën pjesë në kuadrin e “tensionit premenstrual”. Ndërsa dëmtimet dhe proceset malinje janë zakonisht jo të dhembshme.

Nëse gjatë palpimit (prekjes me dorë) të gjirit vihen re masa, tek to duhen vlerësuar dhe përcaktuar këto karakteristika:

  • Vendi – lokalizimi kryhet sipas katër kuadrantëve në të cilët ndahet gjëndra e gjirit.
  • Vëllimi – preferohet të jepet një vlerësim sipas tre drejtimeve, gjatësi, gjerësi dhe trashësi. Kështu gjatë ekzaminimeve të ardhshme mund të gjykohet në evolucion vëllimor në sens progresiv apo regresiv.
  • Konturnet – nëse janë të rregullt, të lëmuar, apo jo të rregullt, në formë ylli (kjo e fundit haset zakonisht në rast tumori malinj).
  • Konsistenca – e butë, e fortë, “gëlqerore”, etj…
  • Dhembshmëria (dhimbja gjatë palpimit) – të shihet më sipër.
  • Lëvizshmëria – duhet vlerësuar lëvizshmëria e masës së prekur si në planin sipërfaqësor ashtu edhe në atë të thellë. Kujtoj se pjesa më e madhe e dëmtimeve beninje janë të lëvizshme, ndërsa proceset apo dëmtimet malinje mund të jenë të lëvizshme në fazat e para por bëhen gjithnjë e më statikë, më pak të lëvizshëm në stadet e mëpasshëm, meqnëse infiltrojnë (pushtojnë) indet rrethues.

Palpimit (prekjes me dorë) duhet t’i bashkëngjitet edhe eksplorimi i gropave të sqetullave dhe të rajoneve mbiklaveare dhe çervikale. Ky hetim bëhet për të vlerësuar gjendejen e gjëndrave limfatike; nëse janë të zmadhuar, të shkrirë me njëri tjetrin, nëse ndihet dhimbje gjatë palpimit etj. Po ashtu vlerësohet migrimi apo invazioni i këtyre gëndrave limfatike nga qelizat kanceroze metastazike.

Auskultimi (dëgjimi)

Gjatë auskultimit (dëgjimit) të gjirit mund të dëgjohen “zhurma” të prodhuara nga arteria mamare e brendshme gjatë fazave të avancuara të shtatëzanisë apo gjatë ushqimit të foshnjes me gji (për shkak të kërkesës së rritur për gjak).

 

Ekzaminimi diagnostik

Termografia apo Teletermografia – bazohen mbi vlerësimin e temperaturës sipërfaqësore, lëkurore të gjëndrës. Një rritje e temperaturës me 2 gradë Celsius është shenjë e një procesi patologjik.

Ekografia mamare – kryhet me sondë me frekuencë të lartë (7,5 MHz). Ekografia mamare është një metodikë instrumentale e patëkeq e cil mund të përsëritet pa limit, pa i shkaktuar dëme pacientit. Mundëson evidentimin e nyjeve cistike apo të tumorale. Për këto të fundit duhet të vlerësohen edhe kriteret e beninjitetit apo malinjitetit.

Mamografia – ekzaminim radiologjik që realizohet në tre projeksione me ekrane të posaçëm mbrojtës për të zvogëluar ekspozimin. Mamografia mundëson vlerësimin e modifikimeve të opacitetit të trupit gjëndëror. Po ashtu mund të vlerësohen fryrjet (mbufatjet) e mundshme dhe natyra e tyre, beninje apo malinje.

© Rinstinkt, mbi tekstin

—————————————————————————————–