Emërimet e reja të Ramës

Emërimet e reja – nga Xhabyni

Xhabyni shkruan dhe analizon diletantizmin e dy emerimeve te Kryeministrit Rama dhe konstaton dicka vertete interesante:

Një temë tjetër shqetësuese që vërej është metoda e ulët që po përdoret në këto çaste. Nuk më duket rastësore fakti që z. Rama ka vendosur vajza të reja në krye  të dikastereve. Duke ditur që shqiptarët nga natyra janë pak mizogjenë dhe e lirojnë shumë penën në disa momente atëherë ai tenton të përfitojë nga redaktimi i ashpër që mund t’i bëhet kritikave të këtyre vajzave si zj. Shehaj. Duke u futur nën ombrellën e sulmeve seksore, duke i përdorur ato si tualet dhe make up të qeverisë së tij z. Rama po mundohet t’i japë një formë (të pagoditur dhe pa shije kësaj rradhe) por pa brendësinë e duhur një qeverie që duket se në ç’do hap përpiqet të imitojë të parin e saj.

 

 

Reklama

Saramago, ngrehina propagandistike dhe vota me kryq – Grid Rroji

Grid Rroji: Saramago, ngrehina propagandistike dhe vota me kryq 

Siç e kisha parashikuar në një shkrim të mëparshëm në këto ditë të fundit të fushatës zgjedhore kemi hyrë në fazën e tretë të reagimit të palëve të parisë së Tiranës ndaj nismës së votës me kryq. Vetëm në dy tre ditët e fundit ka patur reagime në pothuaj të gjitha mediat nga Piro Misha, Çapajev Gjokutaj, Denar Biba, Edison Ypi, Skënder Demalia, Pëllumb Kulla, etj. pa përmendur faktin që kryebashkiaku “përherë i qeshur” demokrat i Tiranës ka bërë spot televiziv kundër bojkotit. Disa nga argumentat kanë qenë qesharakë, si për shembull “këta janë spiunët e Berishës”. Por, disa të tjerë janë rrekur t’a justifikojnë kundërshtinë e tyre me nismën, edhe pse shprehen dakort me premisat e saj. Nga të gjitha anët ndjehet një lloj frustracioni me suksesin e kësaj nisme, e cila me sa duket e ka goditur shumë më tepër se numerikisht parinë.  Thënë thjesht, vota me kryq përveç të tjerave, rrëzon ngrehinën ideologjike me të cilën paria i ka rrethuar shqiptarët. Duke i vënë kryqin votës,  shqiptarët dalin nga mendësia e burgut në të cilën preferon ti mbajë paria e Tiranës.

Argumentat për të votuar nderin dhe për t’i vënë kryq votës janë shtjelluar gjerë e gjatë në Rrethin e Ferrit dhe nuk dua t’i përsëris rishtaz. Por, duke marrë shkas nga një përsiatje e z. Gjokutaj mbi nobelistin Zhuze De Souza Saramago, në këtë shkrim dëshiroj të ndalem tek aspekti propagandistik i projektit sundues të parisë, për shkak se ai përbën një shtyllë qendrore të tij. Është pikërisht lëkundja e një pike qendrore si modeli ideologjik, i cili mendohej si i pathyeshëm duke marrë parasysh kontrollin e plotë mbi mjetet e shpërndarjes së informacionit,  që e ka shqetësuar parinë.

Në veçanti, argumenti kundër votës me kryq i z. Gjokutaj, një njeri i letrave dhe ish drejtor i Fondacionit të Shoqërisë së Hapur të Xhorxh Sorosit, mbështetej në refuzimin e paralelit të bërë nga Fatos Lubonja midis Esesë mbi Kthjelltësinë e Saramagos dhe realitetit shqiptar.

Ndonëse nuk jam kritik letrar por vetëm dashamirës i letërsisë, e njoh veprën e Saramagos si dhe veprimtarinë e tij politike aq sa për të patur një tablo të qartë të botës së tij alegorike. Së pari, argumenti se realiteti i Saramagos është alegori letrare dhe si e tillë nuk mund të jetë i krahasueshëm me jetën reale është i dobët logjikisht. Është e ditur se shkrimtarët që kanë jetuar në sisteme autoritare e diktatoriale, si Saramago i cili u lind dhe u rrit nën një diktaturë fashiste, janë tejet të prirur t’a gjejnë shkrehjen e tyre shpirtërore tek alegoritë dhe mitologjia e të shkuarës apo bota fantastike e të ardhmes. Nuk besoj se z. Gjokutaj ka dashur të nënkuptojë se tek Kështjella e Kadaresë për shembull nuk gjinden elemente thelbësore të një Shqipërie ku “punohej, jetohej dhe mësohej si në rrethim”. Nga ky pikëvështrim, “Verbëria” dhe “Kthjelltësia” e Saramagos janë prototipe të një shoqërie e cila  sundohet jo vetëm nga forca e autokracisë, por edhe nga fuqia e propagandës shoqëruese. Propaganda ka rol kryesor në krijimin e mendësisë së burgut, e cila më pas garanton pranimin e realitetit si të pandryshueshëm. Këtu lind krahasimi me gjendjen aktuale të shqiptarëve të cilët jetojnë në një botë pa shtet të mirëfilltë, ku sundon krimi, ku i aftë është xhambazi dhe matrapazi dhe ku propaganda e parisë të thotë se ky është realiteti i pandryshueshëm. Pra, realiteti shqiptar thjesht ka shumë ngjashmëri me “alegorinë” e Saramagos.

Së dyti, “Eseja mbi Kthjelltësinë” i përket periudhës së “ekzilit” kur Saramagoja me vullnetin e vet ishte zhvendosur në ishujt Kanarie. Vetëekzili nga 92-shi deri në vdekjen e autorit, ishte një mënyrë proteste ndaj qeverisë për shkak të refuzimit të përfshirjes së veprës së tij “Bibla sipas Jezu Krishtit” në një konkurs letrar. Sipas burimeve mediatike të kohës, pas trysnisë së Vatikanit qeveria portugeze (asokohe e zgjedhur demokratikisht) e kishte hequr librin nga lista e kandidatëve duke e  konsideruar si blasfemi.

Pra, “Kthjelltësia” është e shkruar jo më nga një revolucionar Stalinist siç konsiderohej Saramagoja i viteve 70të, por nga një mendimtar tejet skeptik për kontrollin e hekurt të lirisë njerëzore në demokraci me anë të mjeteve propagandistike. Së bashku me Esenë mbi Verbërinë kjo vepër ngjan më tepër me një pozicionim filozofik që shkon përtej vlerave letrare. Sipas biografit dhe mikut të tij Antonio Zhoze Borges “qëllimi i Saramagos në këto romane është krijimi i një debati mirëfilli intelektual dhe racional mbi disa ideologji të cilat shoqëria i ka pranuar verbërisht” (Jose` Saramago: Da Cegueira a Lucidez, Zefiro 2010). Pra, Saramago nuk mjaftohet me kritikën ndaj diktatorit Salazar, i cili sundonte me dorë të hekurt Portugalinë fashiste, dhe as mjaftohet me kritikën ndaj fashizmit si sistem. Ai shkon edhe më thellë duke kritikuar mekanizmat që mundësojnë autoritarizmin dhe në veçanti rolin kyç të makinës propagandistike. Edhe këtu nuk është e vështirë të identifikohet paralelizmi me parinë e Tiranës, e cila ndjek një vijë të qartë e të përbashkët ideologjike që përshkohet nga urrejtja për shqiptarët dhe mitizimi i materiales deri në absurditet. Ashtu si në absurdin alegorik të Saramagos, paria e Tiranës kontrollon me shumë zell dhe përpikmëri mullirin ideologjik dhe prodhimet që dalin nga ai. Sigurisht që për hir të “pluralizmit të mendimit” herëpashere lejohen edhe opinione jashtë kornizës ideologjike, por këto etiketohen menjëherë si “naive”, “të parealizueshme” dhe “të dëmshme për zhvillimin demokratik”. Ironikisht këto janë pikërisht argumentet që po përdoren kundër votës me kryq. Ndaj edhe mendoj se në tërësi premisat që përcjell z. Gjokutaj nuk vlejnë për të zhvlerësuar votën me kryq.

Nisma e votës me kryq rrjedh nga një analizë shoqërore që identifikon një mur ideologjik shtrëngues të ndërtuar prej parisë. Muri shtrëngues jo vetëm i garanton asaj sundimin, por edhe po jam merr frymën qytetarit shqiptar duke i mohuar lirinë reale të shprehjes. Ky instrument bllokues ka garantuar që zgjidhjet e vetme të ofruara apo të konsideruara si të pranueshme të dalin nga zyrat përpunuese të propagandës së parisë apo hijet që i kontrollojnë ato. Në këtë këndvështrim, kanë ndryshuar ngjyrat e kostumeve të pushtetit por sistemi i kontrollit ka mbetur i njejtë. Ndaj edhe rotacioni i propaganduar me aq forcë nga pala e parisë që është në opozitë sot është thellësisht i pamjaftueshëm. Siç shprehej Shenasi Rama, rolet do të ndryshojnë pas zgjedhjeve dhe pushtetarët e kthyer në opozitarë do të flasin për autokraci, mungesë lirie dhe nevojë për rotacion, ndërsa Rilindësit vjollcë do të zgjohen befas ithtarë të vazhdimësisë së pushtetit.

Me anë të murit bllokues ideologjik, të cilin disa e quajnë “integrimi euro-atlantik” e disa të tjerë “zhvillim me faza i kapitalizmit”, paria i ka mbyllur të gjitha shtigjet e lirisë të cilat favorizojnë qarkullimin e elitave por edhe ndërtimin e një shteti në shërbim të kombit dhe qytetarëve. Shteti i konsoliduar nuk i shërben asnjërës palë sepse do t’i detyronte të modifikonin thellësisht sjelljen. Mirëpo, duke qenë se arsyeja e vetme pse ata kërkojnë pushtet është pasurimi në kurriz të shqiptarëve, me ndërtimin e shtetit atyre nuk u del llogaria. Ndaj edhe premtimet zgjedhore janë tashmë objekt barsaletash dhe kanë humbur çdo besueshmëri.

Për t’a thënë thjesht, sundimi dhjetëra vjeçar i parisë së Tiranës e ka themelin tek ngrehina e mbyllur ideologjike të cilën nuk kanë patur guximin t’a sfidojnë as intelektualët e dalë nga regjimi hoxhian, as media dhe as shoqëria civile. Me anë të këtij burgu ideologjik, paria ja ka dalë derimësot të kontrollojë të gjitha hullitë e shoqërisë duke e drejtuar atë drejt zvetënimit moral, cubërisë politike dhe kriminalizimit të tejskajshëm. Paria ja ka arritur të krijojë mendësinë e burgut nga i cili askush nuk pret që të dalë. Kjo është arsyeja pse krahasimi me botën oruelliane të Saramagos jo vetëm që është i përpiktë por edhe shumë aktual.

Mesazhi i parisë kundër votës me kryq me gjasë do të intensifikohet ndjeshëm në dyzet e tetë orët e ardhshme. Arsyeja është e thjeshtë. Vota me kryq mund të duket në planin e cekët si një nismë utopike dhe e parealizueshme. E vërteta që dëshmojnë reagimet e ethta të kanakarëve të parisë është se ajo rrezikon monopolin e tyre propagandistik, pa të cilin ngrehina e tyre sunduese nuk qëndron dot në këmbë. Ndaj edhe duhet votuar nderi, i duhet vënë kryq votës. Duhet një fillim i ri.

 

[Marrë nga blogu “Rrethi i Ferrit”: GRID RROJI: SARAMAGO, NGREHINA PROPAGANDISTIKE DHE VOTA ME KRYQ]

(nënvizimet e mia, Rinstinkt)

Pa Asnjë Dyzim – Grid Rroji

Pa Asnjë Dyzim: Në vend të argumentit të përmbylljes

Në një postim në internet këto ditë një mik, megjithëse kishte shprehur më parë mbështetje për shkrimet pro votës me kryq, shprehte disa dyshime mbi pragmaticitetin e nismës, ose thënë popullorshe sa “me këmbë në tokë” mund të jetë një nismë e tillë në Shqipëri.

Është normale që me përfundimin e fushatës shumëkush ndjehet i pasigurtë në përzgjedhjet e veta, sidomos po të marrim parasysh sa e koklavitur është skena politike shqiptare dhe sa është munduar politika t’i ngatërrojë njerëzit e ndershëm si miku im. Unë mbetem i bindur se ndarja nga e keqja është një rrugë e cila kalon nga shkëputja nga të dyja palët e saj sido që mund t’a perceptojmë për arsye sentimentale ndonjërën prej tyre.

Disa nga kritikat miqësore të mikut tim përfshinin “arrogancën” e votëkryqtarëve e cila i vendos të gjithë pro ose kundër parisë, mungesën e realizmit politik të shëndoshë (duke bërë një diferencim me atë kriminal të Metës), si dhe mosvërtetësinë e barazimit midis Berishës dhe Ramës. Ky i fundit dukej se ishte argumenti bosht i shkrimit sepse pyetjeve nëse Berisha dhe Rama janë sjellë njëlloj në të dhjeta rastet e paraqitura miku im u përgjigjej se kishte diferencë, dhe në rastin e korrupsionit për Ramën thuhej “nuk e dimë”. Me pak fjalë, në mënyrë të tërthortë argumenti kërkonte që njerëzit të mbyllnin hundën dhe të votojnë “të paprovuarin”.

Duke qenë se kësaj fushate bombastike por edhe të turpshme po i vjen fundi, mendoj se është koha për të bërë një bilanc të fundit parazgjedhor të situatës. Sigurisht që argumentat që do përdor përfaqësojnë vetëm mendimin tim personal dhe jo domosdoshmërisht të të gjithë atyre që me aq pasion e mbështetën nismën “voto nderin, veri kryqin votës”. Për t’a thënë thjesht unë nuk besoj se opozita propozon një projekt ndryshimi apo ndërgjegjësimi, por thënë me fjalët e një mbështetësi të saj blogist “na ofron ndërrim fytyrash”. Ky ndërrim nuk premton asgjë të përkorë sidomos po të marrim parasysh se shumica e atyre që do qeverisin nuk e kanë për herë të parë pushtetin. Meqenëse pushteti i Berishës është tashmë i pavotueshëm nga të gjithë aspektet zgjedhja e vetme për të ruajtur nderin është vota me kryq.

Së pari, nuk ka arrogancë tek asnjëri nga propozuesit e votës me kryq. Këtë e tregon fakti që disa herë, ne kemi bërë thirrje që njerëzit e pakapur nga paria të shikojnë vërdallë e të gjejnë një forcë që mund t’i përfaqësojë, e vetëm nëse nuk e gjejnë ti venë kryqin votës.

Unë personalisht pata shpresë se ajo forcë do të ishte AK-ja. Shumëkush cektësisht e intepretoi këtë si dëshirë time për t’u kandiduar me këtë forcë, të shtyrë edhe nga qarqe të lidhura me qeverinë në Tiranë. E vërteta është ndryshe.

Aleanca Kuqezi përfaqësoi për një periudhë jo të shkurtër kohe shpresën se më në fund Shqipëria do t’i bashkohej kombeve të tjera të zhvilluara dhe do të kishte një parti e cila do të krijonte një sistem ndryshe, të bazuar në shtetin komb dhe ku të gjitha forcat të punonin brenda kufijve të përcaktuar nga shteti, për t’I shërbyer interesit kombëtar. Ndërsa një ide e tillë ishte utopi për shumëkënd, AK-ja arriti që t’a bëjë këtë jo vetëm të pranueshme por gjeti një entuziazëm të papritur. Në vazhdën e këtij entuziazmi, Forumi Shqiptaro Amerikan për Demokraci që unë drejtoj i bëri ftesë Kreshnik Spahiut për të shpalosur idetë e veta në NY.  Ky vendim, i shqyrtuar së bashku me të gjithë miqtë e tjerë drejtues të Forumit, u mor për të krijuar hapësirën e nevojshme që këto ide të përhapeshin. Së bashku me Universitetin NYU ku unë punoj, dhe drejtorin e programit të masterit Prof. Shenasi Rama, u mundësua që z.Spahiu të kryente një takim akademik.  Kjo ishte mundësia e artë e Spahiut për t’u faktorizuar si njeri e peshë në hapësirën ideologjike shqiptare. Mirëpo nga shumë anë, daljet e Spahiut në Nju Jork u kritikuan si të cekta, apo demagogji dylekëshe, ndërsa qershia mbi tortë ishte abuzimi me përkthimin e çertifikatës së nderit që mori nga lagjia e Manhatanit, gjë me të cilën ne si Forum nuk kishim asnjë lidhje. Më tej, vazhdimësia e veprimit politik të AK-së nuk le shije të mirë, edhe pse mbetet për t’u provuar vlera e saj reale në elektorat. Gjithsesi, unë nuk mund të gjej mjaft arsye për të votuar AK-në këtë herë. Në mungesë të një alternative tjetër, vota me kryq është e vetmja që shpreh protestën duke ruajtur nderin.

Së dyti, nisma duket si jo realiste nga pikëpamja e atyre të cilët si miku im “i kanë mbi shpinë përditë xhelatët e qeverisë aktuale”. Në fillim, nuk mendoj se zgjedha nën të cilën janë shqiptarët i përket vetëm qeverisë aktuale, por është një fenomen shumë më i zgjeruar në kohë. Një qeverisje të ngjashme ja kanë varur shqiptarëve socialistët nga 1997-2005. Ashtu si sot kapja e shtetit ishte totale. Në 2000-ën PS-ja kishte 85 deputetë(shumë nga të cilët kandidatë të sigurtë sot), kishte ligjëruar Dushkun, kishte kryetar të KQZ-së Celibashin (sot kandidat deputet i Rilindjes), terrorizonte opozitën si fizikisht me anë të Pjerin Ndreut(një tjetër kandidat rilindas) por edhe ideologjikisht duke financuar FDR-në e Genc Pollos(ky i fundit i rikthyer në vathën e Saliut).  Unë për vete shoh shumë analogji me tetë vjetët e kaluar dhe me rrugën e përshkuar nga palët e parisë. Në qoftë se Nano kishte Otranton dhe trafikun e femrave me gomone, Saliu ka Gërdecin dhe 21 Janarin. Lazaratin e kanë bashkë sepse asnjëri nuk ndërhyri në republikën autonome të Cannabis Sativas. Mirëpo Rama nuk ishte në Hënë gjatë këtyre viteve. Si aleat i ngushtë i Ilir Metës ai nuk u shpreh për cënimin e dhunshëm të zgjedhjeve të 2001 dhe 2003 ashtu siç bënë vëzhguesit ndërkombëtarë. Ai nuk u shpreh as për cënimin e standartit të zgjedhjeve të 2005-ës (kur formalisht kishte lënë Metën dhe ishte me Nanon) sepse përfitoi kryetarllëkun e Partisë Socialiste. Më tej, modeli i tij në Bashkinë e Tiranës ishte modeli i krimit ekonomik por edhe më tej. Të gjithë e njohin Tan Lepurin i cili sot ka ndërruar këmishë dhe është bërë blu. Sot Edi Rama ka në lista të paktën dhjetë njerëz me precedentë penalë që nuk marrin dot viza (për ironi një numër të ngjashëm ka edhe Saliu). Berisha ndan bashkëautorësinë me Ramën për degjenerimin e sistemit në autokraci oligarko hajnore pas ndryshimeve kushtetuese të 2008-ës, gjë që u kërkua për të defaktorizuar Metën. Kjo dëshmon se Rama nuk kërkon standarte demokratike e zhvillim kombëtar, por kërkon të fitojë e t’a shfrytëzojë vetë pushtetin autokratik që i jep sistemi. Po ashtu, gjatë kësaj fushate, pa folur për Metëkoalicionin, Rama nuk ka propozuar asnjë ndryshim rrënjësor të sistemit po na ka sjellë të përkthyera broshurat e Toni Blerit me ngjyrë vjollcë.  Dhe duhet të mos harrojmë se Gërdecin e ka bashkë me Saliun, siç dëshmon rrahja e shpatullave në spital në krah të Erion Braçes në ditën e tragjedisë dhe tabulatet e telefonatave, të cilat shumë militantë i kanë fshirë tashmë nga kujtesa e tyre selektive. Kësisoj, argumenti i “të paprovuarit” nuk pi ujë.

Mirëpo, ka një argument të vlefshëm i cili na thotë se heqja e Saliut është e mira që mund të përftohet nga këto zgjedhje dhe të paktën në këtë këndvështrim rotacioni është një gjë e mirë. Kjo është në rastin më të mirë naivitet, dhe në rastin më të keq propagandë. Saliu vetëm se forcohet nga fitorja e ngushtë e Rametës që po përvijohet. Në rastin më të keq për të ai del në opozitë i fortë, duke sulmuar iksin e ypsilonin që “ja morrën zgjedhjet me hile” dhe vazhdon i qetë aktivitetin e vet si mbret i partisë së tij familjare. Dhe një fitore e PS-së me Tom Doshin, Paulin Sterkajn, Fidel Yllin dhe Anastas Angjelin nuk më jep shumë shpresë për ndryshim kursi. Raportet e korrupsionit të viteve 2001-05 dhe 2009-13 ngajsojnë si pika uji.

Sipas meje, paria është produkt i ndarjes së munguar me të kaluarën dhe mungesës së ideologjie kombëtare në politikën shqiptare gjatë këtyre 23 viteve, dhe jo pasojë vetëm e pranisë së Sali Berishës në politikë. Pa Saliun ka pari, pa parinë nuk ka Salizëm. Ndaj dhe mendoj se teoria e “heqjes së të keqes më të madhe” është pseudo-teori.

Së treti, krahasimi midis Ramës dhe Berishës nuk mund të bëhet në boshësi. Është e vërtetë që Berisha e ka dominuar sistemin këto 23 vjet duke kapur institucionet e kryer shumë veprime të tjera të dënueshme, por edhe Rama nuk ka qenë pa pushtet. Madje, Rama ka qenë ministër në pushtet kur Berisha sillej rrugëve të Europës me kaseta dhe nxirrte dyqind vetë në shesh për të mbajtur gjallë frymën e partisë. Sjellja e ardhshme e një politikani nuk mund të paragjykohet, por mund të gjykojmë nga ato që ka bërë në të kaluarën. Ndërsa nuk mund të ketë më dyshime mbi pushtetin kriminal të Berishës, Rama nuk ka lënë pas ndonjë gjurmë të mirë, e kësisoj nuk ka arsye t’i besojmë se do ndryshojë këtë herë. Koalicioni me Ilir Metën, listat me oligarkë dhe fushata e dobët që kreu nuk lenë vend për shumë shpresë. Megjithatë, e mirëkuptoj mikun tim që e kërkon me ngulm shpresën tek Edi Rama, çdokush e ka një mundësi teorike të ndërrojë rrugë. Unë mbetem i bindur për votën me kryq.

Në vend të përfundimit, dëshiroj të përmbledh përshtypjet e mia mbi këto zgjedhje. Fushata që po mbaron nuk i ka shtuar ndonjë vlerë përzgjedhjes zgjedhore të 23 Qershorit. Palët janë sjellë ashtu si pritej. Unë nuk ndjehem aspak i dyzuar në zgjedhjen time për t’i vënë kryqin votës. Përkundrazi jam më i bindur se kurrë se kjo është e vetmja mënyrë për të ruajtur nderin.  Sali Berisha dhe Edi Rama, por edhe  kontrolluesit e tyre në hije nuk meritojnë në gjykimin tim asnjë gram besim. Ky sistem është vdekjeprurës për të ardhmen e shqiptarëve dhe duhen gjetur mënyra sa më demokratike për t’a zhbërë nga rrënjët dhe për të rivendosur vullnetin e popullit. Ndoshta kjo do të duhet të bëhemi më keq përpara se të bëhemi më mirë, po mua nuk më interesojnë shumë lojërat e brendshme të parisë. Ata në fund merren vesh me njëri tjetrin, faturën na e lenë ne. Përplasja që po përvijohet do të jetë fatura për shqiptarët edhe këtë herë.

Ndryshimi që kërkohet nuk është rotacion mes hajnash, por ndërgjegjësim kombëtar. Në lojë janë jo vetëm fatet e mbështetësve të disa partive dhe pasiguritë e atyre që urrejnë Saliun, por e ardhmja e shqiptarëve si popull. Ndaj edhe nuk kam asnjë dyshim se efekti i votës me kryq do ndjehet, në mos ditën e votimeve në javët dhe muajt në vazhdim. Paria e ndjen humbjen e legjitimitetit, na mbetet vetëm t’ja faktojmë atë me veprimin tonë. Shpresoj shumë që përplasja që po vjen të mbetet brenda kornizës demokratike.

Në fund, unë ndjehem i lirë dhe nuk kam qëllime personale përtej thënies të së vërtetës sipas gjykimit tim. Deri sa të më jepet mundësia do vazhdoj t’i shpreh mendimet e mia qartë dhe pa frikë, cilatdo qofshin pasojat. Politika ështe profesioni dhe pasioni im si studjues i saj, por nuk e kam aspak të nevojshme të merrem me politikë me çdo kusht. Unë do të mbështes çdo forcë politike që mund të lindë nga vota me kryq me kusht që të ketë për synim bazë dhe të patjetërsueshëm vendosjen e demokracisë, ndërtimin e shtetit komb, zgjidhjen e çështjes kombëtare dhe ndarjen nga sistemi i parisë. Sepse unë nuk kam dyzime, do të votoj nderin dhe do t’i vendos kryq votës.

[Shkrimi është botuar së pari tek blogu “Rrethi i Ferrit“.]

Standardizimi i gjuhës – Read Me

Gjuha si një konstrukt, produkt shoqëror, ka pasur si shoqërues të kahershëm debatin mbi normimin dhe standardizimin e saj. Gjuha ka një arsye – raison d’être – për të ekzistuar siç është nën ndikimin e normave e standardeve sociale të cilat përherë ndryshojnë.

Siç dëshmohet, edhe ajo “më e latuara, e skalitur në gur”, gjuhës të Virgjilit dhe Ciceronit, i erdhi koha që të arkivohej, një ditë të mirë, humbi pushtetin për të imponuar rregullat e veta. Ndryshimet në strukturën e gjuhës janë pasoja të kontributit kulturor e gjuhësor të mbartësve, folësve të gjuhës. Nën shtysën e rrethanave të reja, lind nevoja për forma e mënyra të reja për të thënë të njëjtën gjë, apo për të evoluar mendimin.

Konstruksioni social i gjuhës, i komplikon edhe më shumë debatet në linguistikë. Gjuhëtarët janë ndarë në dy kampe: ata që mendojnë se njehsimi, standardizimi duhet imponuar si një hap i menjëhershëm e njëherazi, dhe pjesa tjetër që e konsideron të padrejtë e të pamundur këtë mënyrë të imponuari. Mungesa e një mendimi të përbashkët, lidhet me pamundësinë e dhënies të një përgjigje, që shterueshëm hedh dritë mbi vetë standardin: Çfarë është standardi? Përgjigja mund të jetë e ndryshme. Kjo pyetje të qet telashe të tjera: Si duhet të jetë pra, standardi?

Përderisa sjelljet, normat dhe standardet sociale evoluojnë, folësit e gjuhës vazhdimisht krijojnë, japin e marrin fjalë dhe struktura të reja, të tjera, duke negociuar vazhdimisht përdorimin, paraqitjen dhe aspektet kuptimore në marrëdhëniet e tyre të përditshme.

[…]

Gjuha, si konstruksion social, si mjeti më efikas i zhvillimit të inteligjencës njerëzore (shqiptare në rastin tonë), rrit natyrshëm entropinë e vet nëpërmjet kombinacioneve, dhënie-marrjen gjuhësore midis individëve, grupimeve dhe komuniteteve shoqërore. Vazhdimisht midis tyre krijohen dhe negociohen fjalë, shprehje, norma e standarde të reja të paplanifikuara gjuhësore. Në ndryshim nga standardi i planifikuar – si proces – gjuha (shqipe) në tërësi, nuk ka ndonjë objektiv, ndonjë paraqitje të përkryer të fundme. Asnjëherë nuk mund të arrihet në një produkt përfundimtar, përderisa përditë, gjuha vazhdimisht ndryshon, në formë dhe në përmbajtje, prej vetë përdoruesve të saj.

[…]

Dobishmëria e përvetësimit të standardit lidhet me aspekteve utilitare të kontekstit politik dhe arsimor-edukativ të vetë shtetit. Por për ta bërë pjesë të kulturës të sistemit kompleks politik, arsimor, juridik për të promovuar kohezionin shoqëror duhet të shihet si një proces që nuk arrin kurrë fundin. A duhet menduar se ka apo do të ketë një gjuhë shqipe standarde si produkt i fundmë? Pavarësisht përpjekjeve, gjuha e planifikuar standarde, standardizimi i gjuhës, kurrsesi nuk mund të universalizohet, qoftë edhe brenda kufijve të një shteti të fuqishëm apo totalitar. Gjuha standarde do të bashkëjetojë, do të zhvillohet përkrah universit të varianteve te folura jostandarde dhe nuk do të mund t’i mbivendoset atyre.

Gjuha standarde si produkt i përfundimtar, është vetëm një gjuhë e vdekur, pa përdorues e mbartës të saj, si gjuha standarde e Virgjilit dhe Ciceronit, përdoruesit e fundit te cilës kanë vdekur kohë më parë e sot nuk ka kush tjetër gjallë që ta flasë, ta zhvillojë dhe ta evoluojë si gjuhë.

Shënim: Inteligjenca si mënyrë sjelljeje e komunikimi(qoftë edhe tek njeriu) përparon cilësisht kur një sistemi i mban të gjitha opsionet hapur për të përzgjedhur midis tyre. Kjo ndodh kur entropia e sistemit është e lartë. Sa më i organizuar sistemi, aq me e vogël entropia. Ka shkencëtarë që punojnë me modele e formulime matematike për të ilustruar e lidhur entropinë me teorinë evolucioniste, zhvillimin e gjuhës, etj. pavarësisht se lidhja mund të tingëllojë fillimisht si ide paradoksale.

[Standardizimi i gjuhës – nga Read Me]

(nënvizimet janë të miat)

Korrupsioni, paria keqqeverisëse dhe marria kolektive – Grid Rroji

Një sondazh ndërkombëtar i organizatës amerikane Pju Risërç (Pew Research) tregon se 90 % të shqiptarëve ndjehen shumë apo mjaftueshmërisht të shqetësuar nga korrupsioni në vend. Shifra është alarmante dhe kjo duhet të ishte një nga temat më të nxehta të fushatës zgjedhore e cila ka hyrë në fazën e vet më intensive. Por klanet e parisë së Tiranës e kanë injoruar krejtësisht këtë sondazh dhe e kanë dënuar me heshtje. As qeveria e as opozita nuk e kanë përmendur sondazhin dhe gjasat janë që edhe po e përdorën në të ardhmen e afërt do t’a instrumentalizojnë për qëllime të ngushta përfitimi politik.

Sakaq, në një vend normal demokratik, të injorosh një problem që shqetëson fort shumicën dërrmuese të qytetarëve është e pakonceptueshme. Në një vend normal demokratik shqetësimet e qytetarëve kanë përparësi tërësore për politikën. Mirëpo në oligarkinë hajnore të Shqipërisë, paria nuk dëshiron qeverisjen e mirë për shkak se kërkon të shfrytëzojë me çdo kusht pushtetin për pasurim personal. Përplasja zgjedhore edhe në këtë fushatë i shërben luftës së tyre për zotërimin e të mirave publike që garanton kontrolli i shtetit, por nuk synon arritjen e së mirës publike. Ndaj, dhe palët do të vazhdojnë t’a injorojnë shqetësimin e qytetarëve të vet.

Qeveria ka kohë që e ka gjetur armën retorike kundër  sondazheve të perceptimit të korrupsionit. Propagandistët e saj përsërisin ad nauseam se “kjo është çështje perceptimi dhe nuk përfaqëson realitetin”. Mirëpo një perceptim i 90% të shqiptarëve është statistikisht i rëndësishëm sepse shpreh ndjesitë dhe eksperiencat e shumicës së stërmadhe të shqiptarëve. Gjithashtu,  Shqipëria është vend i vogël dhe në shumicën e rasteve populli e di se sa dhe si vjedhin qeveritarët. Askush nuk ka nevojë për sondazhe perceptimi për të parë se si dhe ku vjedhin qeveritarët e sotëm dhe familjarët e tyre, si dhe cilat klane kriminale i mbështesin apo sa vila kanë ndërtuar gjatë viteve në pushtet. Siç jam shprehur më parë, qeveria e “duarve të pastra” u shndërrua në “kopenë me putra të mëdha”. Pra qeveria nuk mundet t’a bëjë kauzë korrupsionin përveçse kur akuzon qeveritarët socialistë se ata vidhnin më shumë.

Nga ana tjetër, opozita nuk e ka bërë kauzë korrupsionin për dy arsye. E para sepse një pjesë e madhe e funksionarëve të lartë të saj janë të akuzuar për korrupsion si gjatë qeverisjes Nano ashtu edhe gjatë drejtimit të Bashkisë së Tiranës nga Rama. Ata e dinë se kundërshtarët e tyre politikë do t’jua përmendin bëmat dhe loja shndërrohet kush është më pak i pistë se tjetri. Sikurse, ithtarët e Ramës kanë pritur me durim pushtetin tetë vjet në opozitë. Tani ata nuk dëshirojnë që të kenë kalë beteje korrupsionin kur mezi po presin të zëvendësojnë të korruptuarit e PD-së në poste ku mund të sigurohet jeta e stërnipërve. Ndaj, në vend që opozita të merret seriozisht me fenomenin, lufta kundër korrupsionit reduktohet qëllimisht në luftë personale kundër Berishës dhe familjes së tij. Ndonëse ka shumë fakte mbi lidhjet e tyre  ekonomike dhe kriminale, fenomeni i korrupsionit përfshin shumë më tepër se sa fëmijët e Berishës. Po ashtu, shqiptarët e kanë të vështirë të besojnë se kryebashkiaku Rama “kursen” vetëm treqind dollarë në vit. Kësisoj, opozita bën sikur denoncon, sa për sy e faqe por në realitet kërkon rotacionin për të qenë ajo në krye të aferave.

[…]

Pasojat e sjelljes së parisë janë tepër të rënda për qytetarët. Për shkak të vullnetit të parisë për të sunduar e jo për t’i shërbyer qytetarit kemi sot një sistem politik oligarkik. Në këtë sistem vidhet dhe tjetërsohet vota, mbahet populli në një perde të trashë propagande, keqpërdorohen dhe vidhen burimet natyrore të vendit dhe ç’është më e rëndësishmja mohohen dhe shpërfillen vlerat morale. Më tej, kjo pari e kriminalizuar  kërkon t’ja imponojë të gjithë shqiptarëve kulturën kriminale si rruga e vetme drejt kapitalizmit. Pra, siç ka thënë Shinasi Rama, paria është gjarpri që po i kafshon një e nga një shqiptarët për t’i bërë si vetja. Mirëpo në fund të kësaj helmatisje sistematike përfundojmë në një botë gjarpërinjsh ku jo vetëm pjesëtarët e shoqërisë por edhe mjedisi është i helmatisur. E në këtë mjedis mund të jetojë vetëm një bashkësi e marrosur kolektivisht.

Fatmirësisht, sondazhi i perceptimit të korrupsionit tregon se puna sistematike e parisë për të na helmatisur nuk ja ka dalë të na deformojë si popull. Nëntëdhjetë përqind e shqiptarëve e kanë shprehur qartë neverinë e tyre për keqqeverisjen, korrupsionin, hajninë dhe mungesën e vlerave të parisë. Mirëpo të qenit i ndërgjegjshëm për situatën e rënduar nuk mjafton. Duhet vepruar për t’a ndalur sundimin e parisë e për të dalë nga qerthulli helmatisës ku po mundohen të na fusin. Siç ka thënë shkrimtari amerikan Dejvid Ignatius “historia është e pamëshirshme me popujt pasivë”. Sado fort të mundohemi t’a shmangim zvetënimin dhe deformimin që na ka taksur paria e Tiranës, mosveprimi i shërben asaj. Sa më në heshtje të rrimë aq më shumë ja rrisim shanset parisë që t’ja dalë në këtë ndërmarrje djallëzore.

Këtë herë duhet të mos sillemi sikur na ka kapluar marria kolektive. Në këto zgjedhje, ka ardhur koha që populli t’i verë kryqin parisë dhe veglave të saj e të gjithë bashkë të fillojmë ndërtimin e një të ardhmeje të re. E ardhmja e shqiptarëve duhet të mbështetet mbi baza të shëndetshme morale dhe demokratike dhe tek ndërtimi i shtetit komb. Askush nuk do na e ketë fajin nëse e lejojmë parinë e Tiranës të na shtyje përsëri drejt marrisë kolektive.  Zgjedhja është e jona.

[Shkrimi gjendet tek Rrethi i FerritKorrupsioni, paria keqqeverisëse dhe marria kolektive – Grid Rroji]

————————————————————————————————–