Detektimi i hershëm i kancerit (1): Pap Testi

Detektimi i hershëm i kancerit (1): Pap Testi

Testi i Papanikolaut dhe kanceri i qafës së mitrës

Kanceri… le ta përkufizojmë këtë si një entitet biologjik, si një qelizë e mëpastaj një grup qelizash që rriten pa ndonjë kontroll mbi ciklin qelizor.

Kanceri në rastet më të mira rezulton në rritjen e një mase qelizore të kufizuar, pra të ashtuquajturit tumore beninj. Ndonjëherë tjetër këto qeliza pa kontroll mbi ciklin e vet qelizor mund edhe të përftojnë karakteristika si invaziviteti apo metastazizimi, e në këto raste flitet substancialisht për tumore malinj apo kancere.

Kur kanceri, pra tumori malinj, kapet në fazat e hershme të zhvillimit të vet, pra përpara se të migrojë nëpër rajone të tjera të trupit, masat kurative priren të jenë relativisht më të larta krahasuar me rastet kur kanceri kapet në fazë të vonë.

testi i Papanikolaut - Në të majtë një Pap Test normal, ku shihen qeliza relativisht uniforme në masë dhe formë, me bërthama sferike normale. Në të djathtë një Pap Test jo-normal, me qeliza që shfaqin një ndryshueshmëri të lartë në madhësi dhe në formë, me bërthama relativisht të zmadhuara në krahasim me përmasën e vet qelizave.

Testi i Papanikolaut – Në të majtë një Pap Test normal, ku shihen qeliza relativisht uniforme në masë dhe formë, me bërthama sferike normale. Në të djathtë një Pap Test jo-normal, me qeliza që shfaqin një ndryshueshmëri të lartë në madhësi dhe në formë, me bërthama relativisht të zmadhuara në krahasim me përmasën e vet qelizave.

Kështu, mbi këto të dhëna, prej kohësh janë bërë e bëhen akoma tentativa për gjetjen e teknikave të hetimit (screening-ut) të cilat mund ta detektojnë kancerin në një stad të hershëm.

Një nga këto teknika apo procedura hetimi të popullatës (screening) është Pap Testi, që përdoret për detektimin e hershëm të kancerit të qafës së mitrës. Pap Testi u zhvillua në fillim-vitet 1930-të nga George Papanicolau, nga i cili ka marrë edhe emrin.

Arsyeja logjike që qëndron pas kësaj procedure, për të cilën do të them diçka më poshtë, është se pamja mikroskopike e qelizave kanceroze është mjaft e ndryshme nga ajo e qelizave normale e kështu mund të realizohet përdallimi mes këtyre dy “tipologjive” fenotipike.

Kështu nëpërmjet Pap Testit, pra vetëm falë ekzaminimit të një numri të vogël qelizash, mund të bëjmë një diagnozë kanceri.

Pap testi realizohet duke marrë disa mostra nga sekrecionet vagjinale të femrës dhe ekzaminimi i tyre nën mikroskop.

Nëse qelizat e vëzhguara nën mikroskop shfaqin karakteristika të pazakonta – si për shembull bërthama të mëdha dhe të çrregullta apo ndryshueshmëri të theksuar në përmasat dhe format qelizore – kjo është një shenjë se kanceri mund të jetë i pranishëm, dhe lind nevoja për kryerjen e testimeve të mëtejshme, për ta konfirmuar apo refuzuar këtë përfundim apo më mirë të themi tezë paraprake.

Meqnënse Pap testi mundëson detektimin e kancerit të qafës së mitrës në stadet e veta më të hershëm, kjo procedurë edhe pse mjaft e thjeshtë, ka dhënë një kontribut të rëndësishëm në shpëtimin e jetës së shumë pacienteve.

[]

 

[Nëse postimi të pëlqeu, mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

——————————————————————————–

Doktorët dhe farmacitë pro-homeopatisë

Homeopatia: mit dhe legjendë (2)

Homeopatia: metoda Korsakov

Doktorët dhe farmacitë pro-homeopatisë 

Fatkeqësisht nuk ka farmaci që nuk e ka në vitrinë të shkruarën “Homeopati”, ndërsa janë të tepërt mjekët që japin rregullisht receta me “ilaçe” farmaceutike. Kjo u sjell disa firmave homeopatike fitime prej miliona e miliona eurosh në vit, duke shitur flakonë me ujë. Në Itali shpenzimi vjetor për “ilaçet” homeopatike vërtitet rreth 300 milion euro (të paktën në 2007-ën), shpenzime të bëra nga rreth 8 milion italianë që mbështeten mbi homeopatinë edhe për  sëmundjet e rënda, sikur të mos mjaftonte gripi.

Ngelesh me gojë hapur kur dëgjon apo lexon doktorë të diplomuar që deklarojnë se “sa më i madh është numri i hollimeve aq më i madh është fuqia e produktit homeopatik” etj. të këtij lloji.

Duke patur parasysh se pas hollimit së 12-të të tipit 1:100, në tretësirën e stërholluar nuk ka molekula të tjera përveçse atyre të ujit (apo tretësit), mund ta imagjinoni se çfarë dreq eksperti është i nevojshëm për të dhënë receta për produktet homeopatike. Ekspertë leshi! Ekspertë që japin receta mbi ujin e holluar me tjetër ujë!

Përse këto produkte përdoren nga kaq shumë njerëz?

Fatkeqësisht shëndetësia “konvencionale” është larg të qenit perfekte.

Shpesh mjekët nuk u japin të drejtë pacientëve, janë arrogantë dhe të përgatitur jo mirë, dhe shpesh këshillojnë mjekime të papërshtatshme për sëmundje të rëndomta që në fakt duan vetëm pak durim dhe disa ditë pushim.

Kohët e fundit po rritet gjithnjë e më shumë numri i njerëzve që marrin mjekime në çdo minutë për dhimbje koke apo për një të ftohur, duke u bërë imunë ndaj ilaçit dhe në këtë mënyrë duke bërë të pavlefshëm një sërë ilaçesh të tjerë që bazohen mbi të njëjtin mekanizëm veprimi (mbi të njëjtin princip aktiv).

Nëse këtyre u shtojmë strategjitë e marketingut që vënë në dritë të keqe shoqëritë “e këqija” si Big Pharma (apo të tjera firma farmaceutike shumëkombëshe) kundër shoqërive “të mira” homeopatike si Boiron-i; shtojmë edhe dëshirën popullore për “kura natyrore” kundër “kimisë” së ilaçeve të zakonshme…dhe ja ku del një produkt me sukses të garantuar: një “ilaç” pa asnjë efekt anësor që funksionon sa duhet për të kënaqur pacientin! Efekti i vetëm që kanë mjekimet homeopatike është efekti placebo apo sugjestionues!

Firmat shumëkombëshe të produkteve homeopatike përfitojnë duke shitur një produkt që përftohet praktikisht me kosto zero, dhe duke fituar një mal me para në kurriz të pacientëve dhe ndonjëherë edhe të mjekëve, të cilët shohin “rezultate” dhe bëhen mbështetës të këtyre metodave kundërshkencore, në mënyrë jokritike dhe aspak profesionale.

Homeopatia nuk ka asnjë kosto shkencore: në homeopati nuk ekziston kërkimi shkencor (kurat janë të njëjtat prej vitesh), nuk ka progres, qëndron statike e palëvizzhme (edhe pse ata që i shesin e dinë shumë mirë se shesin vetëm ujë, nuk ka kuptim të kërkosh diçka tjetër!).

Industria më e madhe botërore në prodhimin e produkteve homeopatike, Boironi, e mbylli vitin 2009-të me një fitim prej 526 milion eurosh dhe regjistroi një rritje marramendëse shitjesh gjatë periudhës së përhapjes së gripit A. Pra, ka vërtetë nga ata që mendojnë se uji mund të mbojë nga gripi!

Cili është qëndrimi që duhet të mbajë një vend i civilizuar ndaj homeopatisë?

Duhet të dijë të dallojë shkencën nga paragjykimet dhe besëtytnitë. Të njohë atë që është mjekësi nga jo që nuk është e tillë.

Homeopatia: mit dhe legjendë (3)

Infeksionet spitalore

Infeksionet spitalore

Janë infeksione që nuk janë të pranishme (as në inkubacion) në momentin kur i sëmuri hyn në spital (shtrohet) por që merren gjatë periudhës së shtrimit.

Këto infeksione mund të verifikohen pas 3 ditësh nga shtrimi, por edhe pas largimit të pacientit nga spitali.

Pak histori mbi infeksionet spitalore

Në mesin e 1800-ës, I. Semmelweiss dhe J. Simpson ishin pionerët e mbledhjes sistematike të të dhënave mbi infeksionet spitalore:

Semmelweiss demonstroi se, spitali mund të përbënte një rrezik për pacientët (gratë që nuk lindnin në spital kishin një risk për sepsi lehonor dhe vdekshmëri më të vogël se ato që lindnin në spital), se ky risk kishte origjinë infektive (agjentët patogjenë transmetoheshin nga mjekë dhe nga studentë që përpara se të asistonin femrat që po lindnin kishin kryer autopsi), dhe se një ngjarje e tillë mund të parandalohej (duke larë duart me klorur kalciumi).

Infeksione spitalore

Në vitin 1955, Colebrook propozoi gjetjen apo evidencimin e infeksioneve në çdo spital të madh.

Në  vitin 1959, Moore ngriti figurën profesionale të infermieres që merret me kontrollin e infeksioneve në spitalin e vet; shembulli u ndoq nga të tjerë.

Në vitin 1970, përcaktohet (përkufizohet) një popullatë pacientësh me rrezik të lartë për infeksionet spitalore.

Shtetet e Bashkuara ngritën CDC-në (Center for Disease Control and Prevention) dhe një sistem vëzhgimi, National Nosocomial Infections Surveillance System (NNIS), që funksionon edhe sot.

Viti 1980, në Itali, Istituto Superiore di Sanita (ISS) përpunon programin italian për kontrollin e infeksioneve spitalore.

Subjektet e ekspozuara janë:

  • Të sëmurët e shtruar
  • Subjekte që shkojnë në day hospital (dializa, ekzaminime strumentale, ambulatorët)
  • Stafi shëndetsor (mjekët, infermierët, ndihmësit)
  • Të afërmit, miqtë, vizitorët (që përfaqësojnë një burim infektimi për të shtruarit)

Çdo vit në Itali verifikohen 450,000-700,000 infeksione që janë drejtëpërdrejtë përgjegjëse për 4500-7000 vdekje (nuk ka të dhëna të besueshme mbi vdekjet).

Shkalla e infeksioneve spitalore është prej 6,8%.

Nëse mendojmë se 30% e infeksioneve janë të parandalueshme: çdo vit mund të parandalohen, potencialisht,  1350-2100 vdekje.

Rritje e shpenzimeve shëndetsore me 500 milion euro.

Epidemiologjia e infeksioneve spitalore: burimi i infeksionit mund të jetë ekzogjen ose endogjen.

Burimi endogjen, përbëhet nga flora rezidente e vet pacientit. Kjo mun të kolonizojë (pushtojë) rajone trupore të ndryshme nga ato ku qëndron zakonisht.

Burimi ekzogjen, përbëhet nga mikroorganizmat e transmetuar nga personat (mjekë dhe infermierë, vizitues, të sëmurë të tjerë).

Objekte (pajisje sanitare, ushqime, ujë, ajër, ilaçe, gjak).

Ambienti i pajetë është një serbator për mikrobet patogjenë.

Ambienti i pajetë dhe infeksionet

Përdorimi i përsëritur i antibiotikëve në një ambient të mbyllur, si në një repart spitalor, krijon një presion selektiv në favor të tipeve rezistentë.

Faktorë që japin predispozitë për infeksione spitalore:

  • Mosha (fëmijë, të moshuar)
  • Imunitet specifik (pamjaftueshmëri Ab)
  • Sëmundje (diabeti, kanceri, hepatiti, djegie etj.)
  • Infeksione të tjera (HIV, gripi, herpesi)
  • Medikamente specifikë (terapi antiinflamatore, antibiotikë)
  • Tauma aksidentale (djegie, incidente rrugore)
  • Trauma të qëllimshme (kirurgjike)

Agjentë patogjen tradicionalë, si për shembull virusi i gripit, virusi i hepatitit, Salmonellat etj. që veç pacientëve godasin edhe personalin që i asiston.

Agjentë oportunistë; që do të thotë të gjithë ato organizma që sulmojnë pritësin kur krijohen disa kushte të tilla që të lejojnë fiksimin e tyre në rajone që normalisht janë sterile ose kur ndodh një ulje e nivelit të imunitetit të pritësit.

Etiologjia e infeksioneve spitalore:

Bakteret gram pozitivë janë:

  • S. aureus
  • Stafilokokët koagulazë negativë,
  • S. Epidermidis
  • Difteroidët
  • C. Difficile
  • Listeria monocytogenes

Infeksionet spitalore më të shpeshta janë:

  • Infeksione të traktit urinar (42%)
  • Infeksione të prerjeve kirurgjikale (24%)
  • Infeksione të traktit të frymëmarrjes (11%)
  • Bakterihemi (5%)
  • Të tjera (18%)

Masa parandaluese të infeksioneve spitalore

  • Dizinfektimi i duarve
  • Përdorimi i dorashkave, maskave, syzave mbrojtëse, këmishave etj.
  • Dizinfektimi i sipërfaqeve dhe materialeve

© mbi tekstin, Rinstinkt, nëntor 2012

————————————————————————————————-