Aspekti i bërthamës, karakteristikë e tipologjisë dhe gjendjes qelizore

Aspekti i bërthamës, karakteristikë e tipologjisë dhe gjendjes qelizore

Në përgjithësi, forma dhe aspekti i bërthamës janë tipike të çdo tipi qelizor. Për shemull, qelizat muskulore të lëmuara kanë bërthama në formë vezake të zgjatur, shpesh të përkufizuara si “bërthama cigare”; qelizat epiteliale kanë bërthama të rrumbullakëta, ndërsa qelizat nervore kanë bërthama të mëdha, me fshikëza dhe me bërthamëza të dukshme.

Pamja e bërthamës mund të modifikohet në bazë të rrethanave në të cilat gjendet qeliza. Për shembull, qelizat epiteliale që ndahen për të riparuar një plagë kanë bërthama më të mëdha, me bërthamëza më të dukshme krahasuar me ato të një qelize të zakonshme në gjendje qetësie, kusht shpesh i përkufizuar si “rigjenerues” apo “reaktiv”, duke qenë se reflekton rritjen e sintezës së proteinave dhe ADN-së, të domosdoshme për ndarjen qelizore.

Bërthamat e qelizave neoplastike shfaqen, edhe ato, të ndryshme nga blrthamat normale të indit që i përkasin. Këto qeliza malinje (të kqija) kanë bërthama më të mëdha dhe më të ngjyrosshëm krahasuar me bërthamat e qelizave të shëndetshme, kjo për shkak të sasisë më të madhe të kromatinës: qelizat “e kqija” (malinje) kanë ekstrakromozome apo edhe një numër të dyfishuar kromozomesh krahasuar me qelizat e shëndetshme. Këto karakteristika janë të nevojshme për diagnozën histopatologjike të kancerit.

Rinstinkt

———————————————————————————————————–

Organele qelizore: Lizozomet

Lizozomet janë fshikëza që përmbajnë një përqëndrim të lartë enzimash tretëse. Këto organele (organthe) prodhohen nga aparati i Golxhit. Ato shkëputen nga cisternat dhe luajnë dy role kryesore: tretjen e materialeve që vijnë nga jashtë qelizës – heterofagi (heterongrënie) dhe tretjen e pjesëve të vet qelizës – autofagi (autongrënie). Autongrënia i lejon qelizat që të heqin qafe substancat toksike (ndotëse) që mund t’i dëmtojnë.

Organele qelizore: Aparati i Golxhit

Aparati i Golxhit është vendi ku tranzitojnë dhe procesohen shumë substanca të qelizës. Aparati i Golxhit është i ndërtuar nga cisterna të mbështjella nga një membranë dhe sëbashku formojnë një strukturë që ngjan me një pirg pjatash.

Organele qelizore: Ribozomet

Ribozomet aderojnë në membranën e rrjetit endoplazmatik të ashpër. Por ata mund edhe të gjenden të lirë në citoplazëm. Janë trupa të rrumbullakët që përbërë nga dy nënnjësi, çdonjëra prej të cilave formohet nga një molekulë ARN-je e lidhur me një proteinë. Ribozomet janë vendi i sintezës proteinike.

Organele qelizore: Rrjeti endoplazmatik

Rrjeti endoplazmatik është një rrejt mjaft kompleks cisternash dhe tubujsh ku pothuajse të gjitha makromolekulat qelizore ndërtohen apo modifikohen. Rrjeti endoplazmatik mund të ndahet në dy pjesë: rrjeti endoplazmatik i lëmuar dhe rrjeti endoplazmatik i ashpër. Ky i fundit përmban, në sipërfaqen e tij të jashtme, ribozome.