Egzaminimi neurologjik: Sistemi motor

Egzaminimi neurologjik: hyrje

Egzaminimi neurologjik: Statusi mendor

Egzaminimi neurologjik: Nervat kranialë apo të kokës

 

Egzaminimi neurlogjik: Sistemi motor

Për të bërë një vlerësim sa më të plotë të sistemit motor, duhet të hetohen si grupet muskulare të pelviisit ashtu edhe ato të shpatullës. Duhet të inspektohen: atrofia, hipertrofia, zhvillimi asimetrik, fashikullacione, miotonia, dridhja (tremor), lëvizje të tjera të pavullnetshme ku përfshihen korea (lëvizje të shpejta dhe të pakontrolluara), atetoza (lëvizje të vazhdueshme kontorsioni) dhe miokloni (tkurrje muskulore të ngjashme me dridhje/shock).

Hetimi në flekso-ekstension i gjymtyrëve të pacientit të relaksuar jep informacione rreth tonit muskulor.

Atrofia duket nga një masë muskulore e reduktuar, por atrofitë e dyanëshme\bilterale apo ato që prekin muskuj të mëdhenjë apo të thellë mund të mos jenë të dukshme; kjo përveç rasteve kur janë në një stad të avancuar. Tek i moshuari humbja e një pjese së masës muskulore është një fenomen i përhapur.

Hipertrofia verifikohet kur një muskul është i detyruar që të punojë më shumë për të kompensuar pamjaftueshmërinë funksionale të një muskuli tjetër. Pseudo-hipertrofia verifikohet kur një ind muskulor zëvendësohet nga një ind lidhor në tepricë apo nga material jo funksional, si për shembull amiloide.

Fashikullacionet (tkurrje të shkurtra, të imëta, të shpejta dhe të parregullta të muskulit, të dukshme nën lëkurë) janë mjaftë të shpeshta. Pavarësisht se mund të verifikohen në muskulaturën normale, mbi të gjitha tek të moshuarit, fashikullacionet shpesh indikojnë një dëmtim tek motoneuroni i dytë, si për shembull një degjenerim nervoz apo dëmtim dhe rigjenerim.

Miotonia (relaksim i reduktuar i një muskuli pas një tkurrje të zgjatur apo pas një perkusioni të drejtëpërdrejtë mbi të) tregon një distrofi miotonike dhe mund të demonstrohet nga paaftësia për të hapur me shpejtësi dorën e mbyllur.
Një rritje e rezistencës e ndjekur nga një lëshim i menjëhershëm dhe spasticiteti, tregojnë një dëmtim të motoneuronit të parë.

Ngurtësia\rigjiditeti uniformë në të gjithë gamën e lëvizjes shpesh i bashkëlidhur me fenomenin e rrotës së dhëmbëzuar, sugjeron një patologji të ganglioneve të bazës trunore. (Shih Parkinsonin.)

 

Egzaminimi neurologjik (hyrje)

Egzaminimi neurologjik fillon me një vëzhgim të pacientit që prej momentit që ai futet në dhomë dhe vazhdon gjatë mbledhjes së anamnezës. Pacienti duhet të ndihmohet sa më pak të jetë e mundur, në mënyrë që çdo vështirësi apo probem të mund të bëhet evidente. Shpejtësia e pacientit, simetria dhe koordinimi ndërsa i afrohet tavolinës së egzaminatorit duhet të vezhgohen të gjitha. Sikundër edhe (drejtë)qëndrimi, ecja (deambulacioni), sjellja, veshja dhe reagimet e pacientit ndaj stimujve të ndryshëm japin njohuri mbi humorin e pacientit dhe mbi përshtatjen e vet sociale. Ligjërata, përdorimi i gjuhës, agnosia hapësinore, qëndrime jotipike, çrregullime të tjera të lëvizjes, etj mund të dalin të gjitha në pah që përpara fillimit të ekzaminimit obiektiv.

Kur të kemi marrë të gjitha informacionet, egzaminatori i vëmendshëm mund të vlerësojë disa aspekte të egzaminimit obiektiv dhe të përjashtojë disa të tjera mbi bazën e hiipotezave preliminare rreth anatomisë dhe fiziopatologjisë së problemit. Nëse egzaminatori është më pak ekspert, realizohet egzaminimi neurologjik i plotë dhe nuk lihet pa kaluar asnjë hap.

Egzaminimi neurologjik përfshinë disa faza: Statusi mendor, Nervat kranialë apo të kokës, Sistemi motor, Forca muskulore, Deambulacioni (të ecurit), qëndrimi drejtë dhe koordinimi, Ndjeshmëria (sensibiliteti), Reflekset, Sistemi nervor autonom.

Edhe pse një egzaminim i detajuar neurologjik mund të kërkojë shumë kohë, aspektet themelore mund të hetohen në rreth 4 minuta dhe na mundësojnë të gjejmë një defiçit (mangësi) në cilindo nga përbërësit themelorë. Rezultatet anormale në një nga përbërësit\komponentët duhet me patjetër që të nxisin një ekgzaminim më të detajuar të asaj pjese.

 

Baza patogjenetike e sëmundjeve prionike

Sëmundjet prionike

Baza patogjenetike e sëmundjeve prionike

Të gjitha sëmundjet prionike karakterizohen nga prania e formave të tjetërsuara të një proteine specifike (qelizore) e quajtur pikërisht PrP (proteinë prionike) që ka natyrë të trashëgueshme por edhe infektive.

Pra prionët janë forma anomale të një proteine qelizore që është në gjendje të shkaktojë, me grumbullimin e saj, çrregullime neurodegjenerative, nga ku rezulton edhe sëmundja.

Kryesisht sëmundjet nga prionët karakterizohen nga dëmtime sfungjer-ngjashme që shkaktuara nga vakuolat brendaqelizore në neurone dhe në qelizat gliale. Pjesa më e madhe e pacientëve, në terma klinikë, zhvillon një demencë progresive.

Patogjeneza & Gjenetika

Forma normale dhe ajo e tjetërsuar.

Forma normale dhe ajo e tjetërsuar.

PrP-ja është një proteinë qelizore që është normalisht e pranishme tek neuronet. Sëmundja shfaqet kur kjo proteinë pëson disa transformime konformacionale, duke kaluar nga forma (izoforma) normale me alfa-helikë në një izoformë anomale beta-të përthyer.

Si pasojë e këti transformimi në konformacionin e proteinës, kjo e fundit fiton rezistencë ndaj tretjes ptoteazike. Ndodh një akumulim (grumbullim) i proteinës anomale në indin nervor… që mendohet se qëndron edhe në thelp të mekanizmit patogjenetik të këtyre sëmundjeve.

Tjetërsimi konformacional që shpie në PrPsc (proteina prionike scrapie) mund të verifikohet në mënyrë të vetvetishme me një frekuencë jashtëzakonisht të vogël, raste sporadike, apo me një frekuencë të lartë nëse PrPc ka mutacione të ndryshme.

Sidosi, PrPsc (proteina pronike scrapie – e tjetërsuar) pavarësisht origjinës, favorizon në mënyrë koperative transformime analoge të proteinave të tjera prionike PrP (normale, qelizore).

Është pikërisht ky aktiviteti i fundit që i jep sëmundjeve nga proteinat prionike një natyrë infektive.

Skemë që ilustron procesin patogjenetik që sëmundjeve prionike.

Skemë që ilustron procesin patogjenetik që sëmundjeve prionike.

Gjeni që kodifikon për PrP-në quhet PRNP dhe shfaq një grad të lartë konservimi në llojet e ndryshme të gjallesave.

Megjithatë, ekzistojnë mutacione të shumta të gjenit PRNP, sidomos në format e sëmundjeve prionike me natyrë familjare.

Është zbuluar se një polimorfizëm i kodonit 129, që kodifikon për Metioninën ose/dhe Valinën, është i aftë që të infulencojë patologjinë nga proteinat prionike. Kështu, individët që janë homozigotë për kodonin 129, për Met apo Val, përfaqësohen në një shkallë tepër të lartë mes rasteve me CJD (një formë sëmundje prionike), krahasuar me popullatën e përgjithshme.

Ky fakt sugjeron se heterozigoziteti në kodonin 129 është mbrojtës përkundrejt zhvillimit të sëmundjes nga prionët.

Është sugjeruar se aminoacidi në këtë polimorfizëm është i aftë të ndryshojë/ndikojë në kinetikën e agregimit dhe të përftimit të formës së proteinave prionike qelizore (normale).

[Nëse postimi të pëlqeu, dhe do të qëndrosh i/e azhornuar, mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

———————————————————————–

Prekja që të lë pa ndërgjegjje

Prekja që të lë pa ndërgjegjje

Një rast klinik na paraqet një diçka të veçantë mbi ndërgjegjjen dhe substratin e saj fiziko-trunor. Bëhet fjalë për disa neurokirurgë që duke stimuluar një rajon të caktuar të trurit të pacientit të vet e kanë parë këtë të fundit të humbasi papritur vetëdije.

Siç e thashtë rasti klinik është i veçantë, meqënëse neurkokirurgët shumë rrallë kanë mundësi të stimulojnë drejtëpërdrejtë koren trunore të pacientëve me anë të impulseve elektrike. Kjo jo sepse do t’i shkaktonte ndonjë dhimbje pacientit  – truri nuk ka receptorë ndijorë të dhimbjes – por për arsye kyesisht etike.

Pacienti tek i cili është vëzhguar dukuria në fjalë, pra e të humburi të vetdijes pas stimulimit elektrik të një zone të caktuar të kores së trurit, gjendej në shtratin e sallës operatore meqë duhej të operohej nga një tumor (glioma).

Rutina e punës së neurokirurgëve kërkon që fillimisht të realizohet një hetim funksional i zonës përqark indit tumoral që do të pritet nga bisturi i neurkirurgut. Përse bëhet kjo?, do të pyes ndodkush. Kjo bëhet sepse, duke i dhënë kores trunore të pacientit impulse të vogla elektrike shihet edhe reagimi i pjesëve përkatëse të trupit, të cilat i kanë neuronet përgjegjës në atë zonë të caktuar trunore (të kores trunore).

Pacienti qëndron i ulur, nën anestezi rajonale, ndërsa pas tij neurokirurgu pickon me impulse elektrike sipërfaqen e trurit; mëpastaj kirurgu pret se si do të reagojë pacienti, duke kërkuar nga ky i fundit informacione të mëtejshme, kur është e nevojshme.

Në rastin klinik pacienti “dha” një përgjigje të veçantë. Gjatë ndërhyrjes eksploruese  (awake surgery) kur neurokirurgët stimuluan lëndën e bardhë nën zonën PCC (Posterior Cingulate Cortex) në krahun e majtë të trurit, ndërgjegjja (vetdija) e pacientit u shkëput nga bota e jashtme.

Ilustrim nga rasti klinik - PCC, Posterior Cingulate Cortex -  (shiko bibliografinë)

Ilustrim nga rasti klinik – PCC, Posterior Cingulate Cortex – (shiko bibliografinë)

Mësojmë se, fenomeni është koherent me vëzhgime të mëparshme të rasteve të ngjashme, që tregojnë një humbje të plotë të ndërgjegjjes të lidhur me çaktivizimin funksional të zonës së kores trunore të emërtuar PCC – në pacientë në koma, në gjendje vegjetative, epilepsie apo anestezie.

Pacienti, më pas, e përshkroi gjendjen e vet si atë të gjumit. Ky pohim i pacientit, thonë autorët, sugjeron se nuk ka patur një shkëputje të plotë të vetdijes, por vetëm një tëhuajëzim nga bota e jashtme dhe ruajtje e një gjendjeje minimale. Megjithatë, shtojnë sërisht autorët, ky pohim i pacinetit duhet pranuar dhe interpretuar me rezerva meqë mund të jetë edhe rezultat i një krijimi të pavullnetshëm.

Studime të ndryshme neurofiziologjike dhe të neuroimazherisë tregojnë se korja trunore mediale posteroparietale luan një rol parësor në proceset e lidhura me ndërgjegjen, si tek pacientët me çrregullime të vetdijes si tek subjektet e shëndetshëm.

© Rinstinkt 2014

Bibliografia:

  • Herbet G, Lafargue G, de Champfleur NM, Moritz-Gasser S, le Bars E, Bonnetblanc F, & Duffau H (2014). Disrupting posterior cingulate connectivity disconnects consciousness from the external environment. Neuropsychologia, 56C, 239-244 PMID: 24508051

 ——————————————————————————–

Sindroma e dridhjes fantazmë

Sindroma e Dridhjes Fantazmë

E quajnë “Phantom Vibration Syndrome“, pra Sindroma e Dridhjes Fantazmë dhe ka të bëjë me përshtypjen se celulari apo një tjetër pajisje elektonike po dridhet (vibron), edhe kur nuk është e vërtetë. Pra ndjesia jonë rezulton në këtë rast e pabazë, edhe pse është mjaft e përhapur mes njerëzve.

Pothuaj të gjithë, gjatë ditës, jemi në kontakt me pajisje elektronike, dhe shumë pqeli-fonirej nesh duhet ta “heshtin” herë pas here telefonin e vet, duke e vendosur në modalitetin “vibracion”. Vibracioni kështu kthehet në një sinjal alarmi. Por ka raste kur dridhjen e perceptojmë edhe kur nuk ka dridhje – të gjithëve u ka ndodhur mendoj.

Shkencëtarët thonë se kjo përshtypje e dridhjes së një aparati elektronik është mjaft e përhapur, dhe prek rreth 70% të njerëzve (që kanë kontakt me këto) të paktën një herë në javë.

Ekzistojnë disa “shkolla mendimi” mbi arsyen e një perceptimi të tillë të gabuar. Disa mendojnë se kjo i detyrohet valëve elektromagnetike të lëshuara nga pajisja e cila është vazhdimisht në kontakt me rrjetin (kur rrjeti është i dobët pajisja sforcohet më shumë, për të mos humbur sinjalin). Valët elektromagnetike duket se ndrëveprojnë me terminacionet nervore të zonës që gjendet në afërsi të pajisjes elektronike – e cila në pjesën më të madhe të rasteve është një telefon celular – duke prodhuar këtë perceptim të shtrembëruar.

Një tjetër “shkollë mendimi” thotë se perceptimi i dridhjeve vjen ngase pajisja duke qenë në kontakt me trupin, fërkohet pas këtij, e kështu meqnënse sistemi ynë nervor qëndron gajtë ditës është i ekspozuar ndaj një numri të madh stimujs ndijorë, duhet medoemos ta filtrojë një pjesë të tyre për të seleksionuar ato më domethënësit. Mbi këtë bazë, truri ynë, i interpreton këto lëvizje minimale si një dridhje të pajisjes, duke e amplifikuar…

Perceptimi i dridhjeve të këtilla, edhe pse në dukje i patëkeq, mund të rezultoj një problem shëndetësor i rëndësishëm. Kërkuesit shkencorë thonë se impakti është relevant, meqënëse rreth 2/3 e njerzve që kanë kontakt me pajisje elektonike si telefoni celular peceptojnë dridhje fantazmë të pajisjes. Kështu, do të duhen më shumë kërkime për të përkufizuar më mirë në terma sasiorë dhe cilësorë këtë fenomen, por edhe për të saktësuar etiologjinë e sindromës së dridhjeve fantazmë.

Bibliografi:

———————————————————————-