Bronkoskopia / Llojet e bronkoskopëve

Bronkoskopia / Llojët e bronkoskopëve

Bronkoskopia është një nga metodat me anë të cilave mund të hetohen bronket. Bronket janë, pas trakesë, rrugët kryesore nëpër të cilat kalon ajri për të shkuar në hojëzat e mushkërive. Hetimi/ekzaminimi realizohet me ndihmën e një endoskopi të njohur si bronkoskop.

Bronkoskop i përthyeshëm

Bronkoskop i përthyeshëm

Në bazë të karakteristikave fizike ekzistojnë dy lloje bronkoskopësh: bronkoskopë të ngurtë, të papërthyeshëm dhe bronkoskopë të përthyeshëm, pra fleksibël.
Bronkoskopët e papërthyeshëm janë tuba të zbrazët të cilët futen në gojë dhe duke kaluar nëpër rrugët e ajrit mbërrijnë në bronkun që kërkohet të hetohet. Natyrisht, një hetim i tillë kërkon me patjetër anestezi.
Bronkoskopi i përthyeshëm ka në përbërje të vet fibra optike, të cilat transmetojnë dritën (e kështu edhe imazhin); është më i hollë krahasuar me llojin e parë të bronkoskopit. Bronkoskopi i llojit të përthyeshëm, duke qenë i tillë dhe duke qenë edhe më i hollë mund të futet në rrugët e ajrit duke kaluar nga goja ose nga hunda. Për më tepër, mund të hetojë edhe degëzime më të largëta, e detyrimisht më të holla, të enëve që çojnë ajrin në hojëzat e mushkërive. Kjo lloj bronkoskopie kërkon një anestezi të lehtë, lokale.

 

Përse kryhet ekzaminim bronkoskopik?

Për të vëzhguar anomali të mundshme të bronkeve, ngushtime të lumenit të rrrugëve të ajrit, si për shembull në rastin e një tumori të mushkërive që ka infiltruar bronket apo në rastin e sëmundjes së tuberkulozit. Bronkoskopia mund të realizohet për të mbledhur mostra mukusi, si në rastin e infeksioneve që i rezistojnë terapisë antibiotike standard. Edhe më: mund të realizohet për të marrë një monstër bioptike e cila mëpastaj analizohet nën mikroskop.
Një përdorim tjetër interesant i bronkoskopisë është ai që ka të bëjë me nxjerrjen e trupave të huaj, apo edhe ai që ka të bëjë me ndalimin e gjakderdhjes nga një enë gjaku.

[Nëse postimi të pëlqeu, dhe do të qëndrosh i/e azhornuar, mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

————————————————————————————

Reklama

Enfizema kronike, baza fiziologjike e enfizemës

Enfizema kronike, baza fiziologjike e enfizemës

Termi enfizemë polmonare kronike do të thotë leteralisht tepri ajri në mushkëri. Enfizema mushkërore kronike është një gjendje patologjike komplekse e karakterizuar nga bllokimi i rrugëve të ajrit nga dëmtime destruktive të mureve të hojëzave. Në pjesën më të madhe të rasteve enfizema është pasojë e zakonit të dëmshëm të duhanpirjes.

Ngjarjet patologjike kryesore që provokojnë enfizemën janë tre:

1-   Infeksioni kronik, që lind pas thithjes së tymit apo substancave të tjera që irritojnë bronket dhe bronkiolet. Agjenti irritues ndryshon rëndshëm mekanizmat  mbrojtës normalë të rrugëve të ajrit, duke provokuar paralizë të pjesshme të cilieve, qerpikëve, të epitelit të rrugëve të ajrit për shkak të nikotinës. Në këtë mënyrë mukusi nuk mund të largohet, sepse lëvizjet e qerpikëve janë inhibuar, duke rezultuar në bllokimin apo ngushtimi e rugëkalimit të ajrit.

2-   Efektet e bashkëngjitura të infeksioneve, eksesi i mukusit dhe edemës infiamatore të epitelit bronkial që provokojnë një bllokim kronik të shumë prej rrugëve të vogla të ajrit.

3-   Bllokimi e bën frymënxjerrjen jashtëzakonisht të vështirë, duke shkaktuar ngecjen, stanjimin e ajrit nëpër hojëza dhe si pasojë një hiprezgjerim të këtyre të fundit. Të gjitha këto, shtuar dhe procesin infektiv provokojnë dëmtimin e 50-80% të mureve të hojëzave.

Bllokimi bronkiolar provokon një rritje të fortë të rezistencës së rrugëve të ajrit, dhe kjo sjell si pasojë rritje të punës së parenkimës mushkërore.

Pacientët përballen me vështirësi të mëdha me kalue ajrin nëpër bronkiola gjarë frymënxjerrjes, me qenë se forca e aplikuar me nxjerrë ajrin jashtë mushkërive bie jo vetëm mbi hojëzat por edhe mbi rrugët e ajrit si bronikolat, duke i ngushtuar dhe rritur më tej rezistencën.

Humbja e madhe e parenkimës mushkërore funksionale zvogëlon aftësinë e difuzionit, shpërhapjes së gazeve, kështu që reduktohet aftësia e mushkërive me oksigjenue gjakun dhe me eliminue dioksidin e karbonit.

Parenkimë mushkërore enfizematoze, në të majtë, ku mund të shihet qartësisht dëmtimi apo "mungesa" e mureve të hojëzave. Ndërsa në të djathtë një parenkimë mushkërore normale. (Wikipedia)

Parenkimë mushkërore enfizematoze, në të majtë, ku mund të shihet qartësisht dëmtimi apo “mungesa” e mureve të hojëzave. Ndërsa në të djathtë një parenkimë mushkërore normale.
(Wikipedia)

Humbja e zonave të mëdha të parenkimës mushkërore sjell edhe një zvogëlim të numrit të kapilarëve të gjakut nëpër të cilët ky i fundit mund të qarkullojë. Si pasojë, rritet fortësisht rezistenca e enëve mushkërore. Kjo nga ana e vet prodhon një mbingarkesë në zemrën e  djathtë, që pompon gjakun drejt mushkërove, duke shkaktuar shpesh pamajftueshmëri.

Rinstinkt 2013

—————————————————————–

Sekretimi dhe funksioni i surfaktantit në reduktimin e tensionit sipërfaqësor në hojëza

Sekretimi dhe funksioni i surfaktantit në reduktimin e tensionit sipërfaqësor në hojëza

Sekreteimi i surfaktantit nga pneumocitët e tipit të dytë.

Sekreteimi i surfaktantit nga pneumocitët e tipit të dytë.

Surfaktanti është një substancë e prodhuar nga disa qeliza të veçanta epiteliale të mushkërive (pneumocitët e llojit të dytë). Substanca derdhet në lëngun që lag hojëzat.

Surfaktanti, është një substancë tensioaktive, që do të thotë që redukton tensionin sipërfaqësor në hojëza. Në mushkëritë normale surfaktanti luan një rol të jashtëzakonshëm me qenë se parandalon kolapsimin e vet hojëzave.

Ekzistojnë disa gjendje në të cilat ndodh një hiposekretim i surfaktantit, si për shembull, në sindromën e vështirësisë respiratore, që shpesh prek të porsalindurit.
Si pasojë tensioni i lëngut të hojzave rritet si pasojë e mungesësë së surfaktantit që nëse është i pranishëm në sasi normale zvogëlon pikërsiht tensionin sipërfaqësor i cili tenton të ngushtojë zgavrën alveolare. Kështu tek këta të porsalindur ekziston një tendencë më e madhe e mushkërive për të kolapsuar.

Shumë nga këta të porsalindur vdesin nga mbytja, ndërsa ateletasia pak ng apak përfshin zona të mushkërisë gjithnjë e më të mëdha.

Rinstinkt, 2013

—————————————————————————————————

Sistemi i frymëshkëmbimit

Sistemi i frymëshkëmbimit

Të gjitha qeniet e gjalla janë të varura nga furnizmimi me oksigjen për të kryer aktivitetet e veta kimike. Mushkëritë punojnë si zona e shkëmbimit të gazeve. Oksigjeni kalon nga mushkëritë në gjak dhe në të njëjtën kohë dioksidi i karbonit kalon nga gjaku në mushkëri nga ku, mëpastaj, nxirret jashtë orgnizmit me anë të frymënxjerrjes. Frymëthithja dhe frymënxjerrja zakonisht kryhen me anë të hundës.

Qelizë epiteliale me cilie (qerpikë) nga zgavra e hundës – © 2007 Dennis Kunkel

Zgavra e hundës është e veshur me qime dhe me cilie (qerpikë). Nga rrugët e hundës ajri kalon në faring dhe nga aty në laring. Nga laringu ajri lëviz drejt trakesë. Trakeja është një tub i gjatë membranoz  me unaza indi kërcor për të parandaluar kolapsin (rënien, prishjes e strukturës tubulare) gjatë frymëthithjes. Trakeja çon në bronke, të cilët ndahen në bronkiole(a).

Shkëmbimi i gazeve, për të qenë më të saktë, ndodh në trasta të vogla ajri – hojëzat. Hojëzat janë të grupuara në degë përreth skajeve (fundeve) të bronkiolave më të vogla. Çdo hojëz është rreth 1 ose 2 mm e gjerë dhe është e rrethuar nga kapilarë gjaku. Muret e kapilarëve të gjakut dhe të hojëzave përbëhen nga një shtresë e vetme qelizash epiteliale të sheshta të ndara vetëm nga një cipë (membranë) e hollë. Barriera mes ajrit në hojëza dhe gjakut në kapilarë është 0.3 mm.

Mikroskopi elektronike e nje bronkiole dhe hojëzave që i qëndrojnë përreth – © 2007 Dennis Kunkel

Mushkëritë janë të vendosura në zgavrën e kraharorit. Mushkëritë kanë një strukturë kon-ngjashme dhe shtrihen nga çifti i parë i brinjëve e deri mbi diafragmë. Diafragma është muskuli më i madh i frymëmarrjes dhe është i pozicionuar në fundin e zgavrës së (kafazit të) kraharorit.

Mushkëria e djathtë është e ndarë në një lob të sipërm, një lob të mesëm dhe një lob të poshtëm. Mushkëria e majtë është e ndarë në dy lobe, një të sipërm dhe një të poshtëm. Të gjithë lobet, e të dyja mushkërive janë  më tej të ndarë në lobtha.

Një çift mushkërish njerëzore ka rreth 300 milion hojëza, të cilat sigurojnë, apo japin, rreth 70m2 sipërfaqe frymëshkëmbyese. Gjatë frymëshkëmbimit normal një person mesatar përdor vetëm 12-14% të kapacitetit të përgjithshëm të mushkërive. Volumi rezervë i mushkërive është mjaftueshëm i madh sa për të lejuar jetën me vetëm një mushkëri. Volumi i ajrit që gjendet në mushkëri ndryshon gjatë frymëshkëmbimit. Këto ndryshime mund të dalohen me anë të një spirometri.

Mushkëritë janë të veshura nga një membranë (cipë) e hollë – pleura. Pleura është e përbërë nga dy shtresa – një shtresë e brendshme (visherale) dhe një e jashtme (parietale apo murore). Dy shtresat krijojnë një zgavër të quajtur zgavra pleurale e cila la një presion negativ. Presioni negativ parandalon kolapsin e mushkërive. Pleura sekreton (tahit) një lëng që lubrifikon muhskëritë dhe i lejon që të zgjerohen dhe tkurren duke rrëshkitur njëra mbi tjetrën dhe mbi pleurën.

© mbi tekstin, Rinstinkt

——————————————————————————————

Kafazi i kraharorit

Kafazi i kraharorit

Kafazi i kraharorit është një strukturë e trupit të njeriut (dhe jo vetëm) e përbërë nga dërrasa e kraharorit apo thënë ndryshe edhe kriskulli (apo sternumi) dhe brinjët. Brinjët nga ana e tyre lidhen me segmentin e shtyllës kurrizore që i përket kraharorit.

Dërrasa e kraharorit është e përbërë nga dy pjesë kryesore, timoni dhe trupi. Timoni i dërrasës së kraharorit lidhet me klavikulën (e majtë dhe të djathtë). Trupi i dërrasës së kraharorit (kriskullit) lidhet me brinjët (çiftet e brinjëve). Trupi i dërrasës së kraharorit (kriskullit) përfundon me majë.

Në total janë 12 çifte brinjësh. Shtatë çiftet e para të brinjëve lidhen drejtëpërdrejtë (me anë të indit kërcor) me kriskullin (dërrasën e kraharorit). Këto quhen binjë të vërteta (brinjët e vërteta). Çifti i tetë, i nëntë dhe i dhjetë, lidhen me kriskullin (dërrasën e kraharorit)  me ndërmjetësimin e indit kërcor të çiftit të shtatë të brinjëve.Çifti i njëmbëdhjetë dhe i dëmbëdhjetë i brinjëve nuk lidhen me kriskullin, por qëndrojnë të lira duke u fiksuar vetëm në shtyllën kurrizore. Këto pesë çifte të brinjëve, nga çifti i tetë tek ai i fundit, i dymbëdhjeti, quhen binjë të pavërteta (brinjët e pavërteta).

Hapësira mes dy brinjëve të njëpasnjëshme quhet hapësira ndërbrinjore dhe është e zënë nga shtresa mushkujsh, enë gjaku (arterie dhe vena) dhe nerva (fije nervore). Muskujt ndërbrinjëre janë ndër muskujt që marrin pjesë në procesin e frymëshkëmbimit. Janë, pra, muskuj të frymëmarrjes dhe frymënxjerrjes, së bashku me diafragmën(që është muskuli kryesor).

Krafazi i kraharorit ka funksion mbrojtës ndaj organeve të brendshme që gjenden në zgavrën e kraharorit. Organet që mbrohen janë zemra, mushkëritë por dhe struktura të tjera nën diafragmatike.

 

————————————————————————————————-