Uji ndervepron me substancat hidrofilike

Molekulat e ujit nderveprojne me substancat hidrofilike me ane te lidhjeve hidrogjenore

Për shkak së molekulat e ujit janë polare, uji është një tretës i shkelqyer, njëleng i afte qe te tresi shumë lloje substancash, vecanerisht përbërje polar edhe jonike. Për shkak te vetive tretese dhe tendences së atomeve  te disa substancave për te formuar jone ne tretesire, uji luan një rol te rëndësishëm ne lehtesimin e reaksioneve kimike. Substancat qe nderveprojne me molekulat e ujit janë hidrofilike (që e duan ujin). Për shembull: sheqeri i tavolines (sakarozi – një përbërje polare) dhe kripa e tavolines (NaCl – një përbërje jonike), te cilat treten lehtesisht (pa pengesa) ne ujë.

Gjithsesi jo te gjitha substancat qe gjenden ne një organizëm janë hidrofilike. Ka shumë substanca te tjera hidrofobe, te cilat janë vecanerisht te rëndësishme për vetite e tyre për te formuar strukutura qe janë te organizuara (jo te crregullta).

Nderveprimet hidrofobike zhvillohen ndermjet grupeve, atomeve te molekulave jopolare. Keto molekula janë te pa tretshme ne ujë dhe grumbullohen së bashku. Ky grumbullim nuk ndodh për shkak te lidhjeve midis molekulave jopolare por për shkak së molekulat e ujit qe nderveprojne me ane lidhjeve hidrogjenore i perjashtojne ato, dhe ne njefare menyre “i drejtojne afer njera-tjetres”. Nderveprimet hidrofobike shpjegojne pse vaji formon pika qe nuk treten ne ujë.


© Rinstinkt
————————————————————————————————-

Midis molekulave te ujit formohen lidhje hidrogjenore

Midis molekulave te ujit formohen lidhje hidrogjenore

Molekulat e ujit janë polare, qe do te thotë së një skaj i molekules së ujit mbart një ngarkese te pjesshme pozitive dhe skaji tjeter një ngarkese te pjesshme negative; pra ngarkesat elektrike në këtë rast nuk janë të plota. Molekulat e ujit ne gjendjen e lengshme dhe ate te ngurte (akull) nderveprojne njëra me tjetrën me ane te lidhjve hidrogjenore.

Atomi i hidrogjenit i një molekule uji, i cili ka një ngarkese pozitive, terhiqet nga një atom oksigjeni i një molekule tjetër uji, i cili natyrisht ka një ngarkese negative dhe formojnë një lidhje hidrogjenore.

Atomi i oksigjenit ne molekulen e ujit ka dy rajone me ngarkese te pjesshme negative, dhe cdonjeri prej dy atomeve te hidrogjenit ka një ngarkese te pjesshme pozitive.
Keshtu, çdo molekule uji mund te formoje lidhje hidrogjenore me një maksimum prej katër molekulash e te tjera uji. Molekulat e uji kanë një tendence te forte për te qendruar së bashku (për te qendruar te “ngjitura” –ngjitur njera-tjetres), veti e njohur si kohezion.Vetia e kohezionit i detyrohet lidhjeve hidrogjenore qe formohen ndermjet molekulave. Fale vetise së kohezionit qe kanë molekulat e ujit, çdo force e ushtruar ne ne një pjese te një kollone uji transmetohet ne te tere kollonen,si një trup i tere.

Mekanizmi kryesor i levizjes së ujittek bimet varet nga kohezioni midis molekulave te ujit. Molekulat e ujitshfaqin edhe një karakteristike tjeter: adezionin, aftesine për “t’u ngjitur” tek shumë substanca te tjera, kryesisht ato me grupe apo atome te ngarkuara ne siperfaqe.

Shembull i aksionit kapilar

Kombinimi i aftesise ngjitese(adezive) dhe asaj te kohezionit ndikojne (shume) ne aksionin kapilar, qe është tedenca e ujit për te levizur ne gypa(tuba) te holle, edhe kundër forces së rendeses.Për shembull, uji leviz neper hapesirat mikroskopike midis therrmijave te tokes (dheut) dhe rrenjeve te bimeve fale aksionit kapilar.  

Uji ka një shkalle te larte tensioni siperfaqesor, për shkak te kohezionit te molekulave te veta, te cilat kanë terheqje me te madhe për njera-tjetren sesa për molekulat e ajrit (apo qe gjenden ne ajer). Kësisoj, molekulat e ujit grumbullohen se bashku duke prodhuar një shtrese te forte ndersa shtyhen/drejtohen poshte nga terheqja e molekulave te tjera te ujit qe gjënden nen to.

[Të pëlqeu postimi? Nëse po, atëhere mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

———————————————————————————