Pankreatiti/ Pankreatiti akut

Pankreatiti/ Pankreatiti akut

Pankreatiti është një infiamacion i pankreasit i bashkëlidhur me dëmtime të parenkimës së organit në fjalë. Pankreatiti klasiifikohet në dy kategori kryesore: në pankreatitin akut dhe atë kronik. Në pankreatititn akut gjëndra e pankreasit (ndokrine dhe ekzokrine) mund të kthehet në normalitet nëse largohet shkaku që shkakton infiamacionin. Në të kundërt në rastin e pankreatitit kronik procesi karakterizohet nga humbja e pakthyeshme e parenkimës së organit, të paktën në pjesën e vet ekzokrine.

Pankreatiti akut

Pankreasi dhe strukturat që e rrethojnë.

Pankreasi dhe strukturat që e rrethojnë.

Siç e përmendëm, pankreatiti akut është një dëmtim i kthyeshëm i parenkimës së pankreasit i b ashkëlidhur me skuqje (infiamacion) të organit. Është relativisht i shpeshtë me 10-20 raste në 100.000 banorë. Shkaqe që japin një kontrbut në zhvillimin e pankreatitit akut janë sëmundjet e traktit biliar dhe etilizmi. Më tej gurët në fshkiëzën e tëmblit, bllokimi i sistemit duktal pankreatik, disa ilaçe, infeksione si parotiti, çrregullime metabolike, dëmtike të tipit iskemik, trauma abdominale dhe çrregullime të trashëguara të disa gjeneve që kodifikojnë për enzimat pankreatike dhe inhibitorët e tyre.

Rreth 10-20% e rasteve me pankreatit akut nuk paraqesin ndonjë bashkëlidhje me patologji të njohura, çka sugjeron se këto raste mund të kenë një bazë gjenetike. Kështu, pankreatiti i trashëgueshëm karakterizohet nga goditje të herë pas herëshme, që fillojnë e shfaqen që nga mosha e re.
Gjatë një goditje pankreatiti akut realizohet një vet-tretje e parenkimës së organit të pankreasit që shkaktohet nga një aktivizim jo i duhur i enzimave të prodhuar nga vet organi dhe që normalisht duhet të aktivizohen vetëm kur mbërrijnë në duodenum, ku edhe tresin materialin ushqimor. Enzimat e prodhuar nga pankreasi, përfshirë tripsinën, sintetizohen në formë proenzimat jo aktivë. Kur, për shkaqe të ndryshme, tripsina aktivizohet në momentin e gabuar në vendin e gabuar dhe aktivizon edhe enzima të tjera si profosfolipaza dhe proelestaza që nga ana e vet degradojnë dhe shkatërrojnë qelizat adipoze dhe fibrat elastike të enëve të gjakut të parenkimës rrethuese.

Më parë përmendëm gurët në fshkiëzën e tëmblit si një faktor që mund të ndikonë në zhvillimin e pankreatitit akut. Këto agregate kolesteroli dhe/ose pigmentesh dhe kalciumi, mund të ngecn në ampulën eVaterit dhe si pasojë të rrisin presionin në duktet brendapankreatikë çka shpie në grumbullimin e lëngjeve të sekretuara nga pankreasi… dhe si pasojë edhe dëmtimet të parenkimës.

Karakteristikat klinike të pankreatitit akut: dhimbja abddominale është një shenjë kryesore. Dhimbja zakonisht është konstante e fortë dhe shpesh duket sikur vjen nga pjesa e sipërme e shpinës, e ndonjëherë nga shpatulla e majtë. Dhimbja shoqërohet me anoreksi, dhe të vjella. Dyshimi për pankreatit akut konfirmohet nga prania e niveleve të larta të plazmatike të amilazës, lipazës dhe nga përjashtimi i shkaqevet të tjera të mundshme të dhimbjes abdominale.

Rinstinkt blog 2015

[Nëse postimi të pëlqeu, dhe do të qëndrosh i/e azhornuar, mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]
Reklama

Mbi aparatin tretës

Aparati tretës te njeriu fillon me gojën dhe përfundon te anusi.

Procesi i të ushqyerit:

  • marrja e ushqimit
  • tretje
  • thithje
  • veçim mbeturinash

Tretja brendaqelizore

  • lloji më i thjeshtë i tretjes
  • Fagocitozë ose Pinocitozë
  • Vakuola që përmbajnë ushqimin dhe Lizozome, fshikëza me enzima

Tretja jashtëqelizore

  • Qeliza sekretuese që sekretojnë enzima dhe i derdhin në zgavrën tretëse.
Goja – Dhëmbët
  • Dhëmbët prerës(coptojnë ushqimin)
  • Dhëmballët(bluajnë ushqimin)

Pështyma (99% ujë + MUCINË + AMILAZË)

  • Njom masën ushqimore dhe fillon tretjen, pjesërisht.

Gjëndrat e pështymës

  • Gjëndra e nëngjuhës
  • Gjëndra e nënnofullës
  • Gjëndra parotide


FaringuGlota dhe Epiglota ndajnë rrugët e frymëmarrjes(Laringu) nga aparati tretës(Ezofagu).
Ezofagu (Kapërcyelli) – Sfinkter + lëvizje peristaltike.

Pamje e një pjese të aparatit tretës

Stomaku

  • Zgjerim i aparatit tretës
  • Sfinkter hyrës
  • në pjesën fundore = DUODENUM
  • Stomaku sekreton HCl (acid klorhidrik) dhe PEPSINË (pH<7)
  • Stomaku grumbullon masën ushqimore bën përzierjen e ushqimit dhe fillon tretjen e tij.

Zorra e hollë

  • organi kryesor ku realizohet thithja dhe tretja e plotë e përbërësve molekularë të ushqimeve
  • Vile + Vilozitete (enë gjaku, qnë limfatike, nerva)
Mëlçia
  • gjëndër e aparatit tretës
  • sekreton lëngun e tëmblit i cili grumbullohet në fshikëzën e tëmblit dhe derdhet në DUODENUM Lëngu i tëmblit asnjëanëson aciditetin e masës ushqimore dhe krijon kushtet për veprimin e enzimës LIPAZË.
Pankreasi

  • gjëndër e aparatit tretës
  • ka funksion (sekretues) të dyfishtë:  Endokrin (formon LIPAZËN, që vepron mbi lyrat), Ekzokrine (prodhon lëngun pankreatik)

Tretja përfundimtare

  • PROTEINAT => AMINOACIDE të lirë
  • LYRAT => GLICEROL + AC. LYRORE
  • ACIDET NUKLEIKE =>NUKLEOTIDE të lira
  • SHEQERNAT => GLUKOZ
—–

© mbi tekstin, Rinstinkt