Efekti Mozart dhe keqinterpretimi i studimeve shkencore

Me efektin Mozart i referohemi shpesh një teorie  shekencore, që mund të quhet mjaft kontroverse. Teoria lind në vitin 1993 si pasojë e keqinterpretimit të një eksperimenti të famshëm të realizuar nga fizikantët Gordon Shaw dhe Frances Rausher, dhe botuar në revistën shkencore Nature. Titulli i studimit shkencor ishte: “Music and spatial task performance”.

Në studim u futën 84 studentë të cilët u ndanë në tre grupe të  ndryshme që dëgjuan tre lloje të ndryshme muzike; një nga grupet dëgjoi muzikën e Mozartit, një grup tjetër muzikë minimaliste, ndërsa grupi i tretë, në heshtje.

Pas dëgjimit pjesëmarrësit plotësuan një pyetësor, nga ata për të përcaktuar nivelin e inteligjencës, pra një test inteligjece: studentët që kishin dëgjuar Mozartin, dhe në veçanti sonatën K448, tregonin një rritje të kuocientit intelektual me 8-9 pikë krahasuar me studentët e dy grupeve të tjera që nuk kishin pësuar asnjë përmirësim në ekzekutimin e provës, pra të testit të inteligjencës.

Rezultatet u dukën, minimalisht, të shkëlqyera, doli (dhe u përhap) ideja e gabuar se muzika e Mozartit mund të rriste inteligjencën e njeriut dhe siç mund të parashikohej, filloi edhe një biznes që nxirrte përfitime nga këto ide, të para, të papërpunuara. (Filloi shitja e CD-ve të trurit, për trurin…)

Kishte akoma grimca entuziazmi, saqë në vitin 1998, guvernatori i Georgia-s, Zell Miller, vendosi për shpërndarjen e një fondi prej 100,000 dollarësh për t’i garantuar çdo të porsalinduri një Cd me traga nga muzika klasike, për të rriturë kësisoj inteligjencën e populltës.

Studimi i vitit 1993 u keqkuptua – kështu deklarohet edhe Frances Raucher në një korrespondencë -, sepse, në fakt kishte patur një përmirësim të rezultateve të testit, por vetëm të atij që kishte të bënte me inteligjencën hapsinore-kohore (ekzistojnë nëntë lloje inteligjencash, të ndryshme) dhe me efekt të përkohshëm (kalimtar), për rreth 15 minuta pas dëgjimit.

Për më tepër që shumë ishin skeptikë sepse studimi, i kuptuar sipas keqinterpretimit (që nuk reflektonte rezultatet e vërteta), nuk mund të verifikohej nga kërkuesit të tjerë, në prova të mëpasshme. (Eksperimentet shkencore duhet të mund të jenë të përsërishtme edhe nga kërkues të tjerë shkencorë, bazuar mbi metodologjinë e ndjekur. Rezultatet që të quhen të ripërsëritura duhet të bienë në një gap (kufi) të caktuar statistikor.)

Në vitin 1998 një studim, mjaft i rëndësishëm, i realizuar në departamentin e Psikologjisë të Wisconsin-it, tregoi se, muzika e Mozartit rriste përkohësisht inteligjencën hapsinore-kohore.

Në këtë studim, një grup minjsh u ekspozuan për 60 ditë ndaj muzikës së Mozartit (sonata K448), një grup ndaj muzikës minimaliste e një tjetër grup ndaj heshtjes.

Pas ekspozimit, për pesë ditë iu nënshtruan një test në të cilin duhej të gjenin rrugën e daljes nga një labirint.
Prova ishte mjaft e lehtë për minjtë, grupin e minjve, që kishin dëgjuar Mozartin.

Sot mund të themi një gjë me siguri, atë se: të dëgjuarit e muzikës së Mozartit, dhe në veçanti i sonatave K448 dhe K488, rrit inteligjencën, por vetëm përkohësisht, dhe në veçanti vetëm inteligjencën hapsinore-kohore. Pra atë lloj inteligjence që ka të bëjë me analizën e formave, të pozicionit të objekteve në hapsirë dhe të zhvillimit të ndjenjës së orientimit.

Sipas disa studimeve të tjera, duket se, dëgjimi i zgjatur i kësaj llojë muzike, dhe jo llojeve “të tjera” të muzikës klasike – sepse muzika duhet të respektojë kritere të sakta të ritmicitetit, të melodisë dhe strukturës muzikore, që gjenden në dy simfonitë e cituara më sipër – mund të shkaktoj edhe një rritje definitive të IQ, por deri më tani nuk ka akord unanim në leteraturën e fushës.

Burimet:

  • Music and spatial task performance – Nature 365, 611 (14 October 1993) | doi:10.1038/365611a0
  • Sack, Kevin (1998-01-15). “Georgia’s Governor Seeks Musical Start for Babies”. The New York Times.
  • Prelude or requiem for the ‘Mozart effect’? – Nature 400, 827 (26 August 1999) | doi:10.1038/23611
  • Reply:  Prelude or requiem for the ‘Mozart effect’? – Nature 400, 827-828 (26 August 1999) | doi:10.1038/23614

 

– – –

Të pëlqeu postimi?
Vendos një “Like” tek Faqja e Blogut në Facebook

 

Reklama

Personat me IQ më të lartë, dinë të filtrojnë…

Zbulohet një lidhje mes kuocientint të inteligjencës dhe perceptimit të lëvizjes

Personat me IQ më të lartë, dinë të përqëndrohen – dinë të filtrojnë informacionin e panevojshëm

Pamja e shufrave/vijave

Pamja e shufrave/vijave – University of Rochester

Kërkuesit e Universitetit të Rochester-it kanë zbuluar se një detyrë e thjeshtë pamore mund të parashikojë kuocientin e inteligjencës – IQ. Në studim, personat që iu nënshtruan punës kërkimore, shikonin një video që tregon shufra/vija të bardha dhe të zeza në lëvizje e sipër. Detyra ishte që personat të dallonin drejtimin e lëvizjes; në të majtë apo në të djathtë?

Imazhet, pamjet u paraqitën në përmasa të ndryshme dhe kërkuesit matën se sa ishte koha e nevojshme derisa subjekti të dallonte qartësisht drejtimin e lëvizjes së shufrave.

Duke qenë se truri priret të filtrojë lëvizjen në sfond, për pjesën më të madhe të personave ishte e vështirë identifikimi i drejtimit të lëvizjes së pamjeve “të vogla”.

Studimi tregoi se personat me IQ (kuocient inteligjence) më të lartë kishin prestacione më të kqija në identifikimin e drejtimit të lëvizjes së pamjeve me përmasa të mëdha; ma fjalë të tjera, filtronin më mirë informacionin apo stimujt pamorë që vinin nga sfondi, pikërisht kjo ua bënte detyrën më të vështirë.

[Modifikuar]

Le të thellohemi pak në mënyrën se si është realizuar studimi në fjalë

Kërkuesit kanë ndërtuar një teks pamor rezultatet e të cilit tegojnë se në perceptimine objekteve në lëvizje truri i personave me kuocient inteligjence të lartë është më selektiv, duke arritur të shtyp, hesht automatikisht lëvizje pak domethënëse që eventualisht mund të gjenden përreth – në atë që është sfondi i qëndrës së vëmendjes.

Gjatë eksperimentit, grupit të subjekteve u është kërkuar të shikojnë disa video në të cilat shfaqeshin disa shufra, vija në lëvizje, drejtë të majtës apo drejtë të djathtës.

Duke analizuar kohën e nevojshme për çdo subjekt që të reagonte duke treguar se kishte arritur të perceptonte lëvizjen e vijave të bardha e të zeza, kërkuesit vunë re se kur objektet ishin në përmasa të vogla personat (subjektet) me IQ më të lartë arrinin rezultate më të mira.

Duke vazhduar studimin e rezultateve të testeve, vunë re, jo me pak surprizë, edhe se, kur vijat në lëvizje ishin të mëdha dhe zinin një pjesë domethënëse të fushëpamjes, ndodhte ekzaktësisht e kundërta: personat, subjektet me IQ më të ulët arrinin rezultate më të mira.

Pritej që të gjithë personat të dilnin më pak të aftë në përcaktimin e lëvizjes së pamjeve me përmasa të mëdha, por personat me IQ të lartë patën rezultate shumë, por shumë më të kqija – statistikisht shumë të kqija. 🙂

Në trurin e individëve me kuocient inteligjence të lartë, ka diçka që i pengon të “shohin” me shpejtësi pamje me përmasa të mëdha.

Vështirësia e personave me IQ të lartë për të perceptuar lëvizjen e pamjeve me të mëdha, shpjegojnë autorët e studimit në fjalë, duket se është e bashkëlidhur me tendencën për të heshtur lëvizjet që ndodhin në sfond, që në pjesën më të madhe të rasteve, gjendjeve, situatave janë më pak të rëndësishme se lëvizjet e objekteve më të vogla të ndodhur në plan të parë.

Lidhja mes IQ-së dhe kohës së nevojshme për të perceptuar lëvizjen e "objekteve" të vogla dhe të mëdha. (© University of Rochester)

Lidhja mes IQ-së dhe kohës së nevojshme për të perceptuar lëvizjen e “objekteve” të vogla dhe të mëdha. (© University of Rochester)

Rezultatet, edhe pse u përsëritën me një grup më të gjerë personash, ishin statistikisht të paekuivok.

Shkencëtarët shtojë se, truri bie në kontakt me një sasi të jashtëzakonshme informacionesh ndijore, dhe efiçenca e tij përcaktohet jo vetëm nga shpejtësia me të cilën rrjetet tona neurale i përpunojnë këto informacione, por edhe nga sa të aftë janë të heshtin, supromojnë informacionet më pak relevante, më pak domethënëse. Përpunimi i shpejtë i informacionit është i kotë nëse nuk kufizohet tek informaciont me domethënëse.

  • Michael D. Melnick, Bryan R. Harrison, Sohee Park, Loisa Bennetto, Duje Tadin – A Strong Interactive Link between Sensory Discriminations and Intelligence (Current Biology) http://dx.doi.org/10.1016/j.cub.2013.04.053

Rinstinkt 2013

———————————————————————-