Përbërësit kryesorë të ushqimeve

Përbërësit kryesorë të ushqimeve

Sheqernat

  • Burimi kryesor i energjise
  • Laktoza dhe Glikogjeni jane me origjine shtazore
  • Glukoza, Fruktoza, Sakaroza, Niseshteja dhe Maltoza jane me origjine bimore
  • Celuloza (fibra qelizore) eshte nje polisakarid i patretshemn per aparatin tretes te njeriut

Proteinat dhe Aminoacidet

  • Perbejne pjesen me te madhe te lendes organike te trupit tone
  • Aminoacidet e djetes ushqimire jane te domosdoshme per biosintezen e proteinave te reja
  • 11 aminoacide mund te sintetizohen nga trupi i njeriut
  • 9 aminoacide (te domosdoshem) duhet te merren nga racioni ushqimor

Lyrat

  • Japin dyfishin e energjise qe japin 1 gram proteine dhe 1 gram sheqer
  • Trigliceridet
  • Lyra te ngopura (te ngurta ne temperature ambjenti)
  • Lyra te pangopura (kane lidhje dyfishe karbon-karbon; te lengeta ne temperature ambjenti)

Vitaminat

  • Organizmi ka nevoje per sasi te vogla vitaminash
  • Marrin pjese ne ndertimin e kockes, ne mpiksjen ose koagulimin e gjkut dhe rregullojne funksionimin e qelizave
  • Vitamina te tretshme ne uje, si vitaminat B dhe C
  • Vitamina te tretshme ne lyra, si vitaminat A, D dhe E

Kripërat minerale dhe uji

  • Lende joorganike
  • Zinku dhe Hekurri marrin pjese ne proceset metabolike
  • Kalciumi dhe Fosfori marrin pjese ne ndertimin e kockave
  • Mungesa e Jodit => rritje e Tiroides
  • Mundesa e Kalciumit => osteoporozë.

Roli i ujit ne organizem

  • Merr pjese ne proceset metabolike
  • Funksion tretes
  • Funksion transportues
  • Ruajtje e qendrueshmerise se temperatures

Rinstinkt 2012

—————————————————————————————-

Reklama

Gjëndra(t) paratiroide

Paratiroidet

Gjendrat paratiroide janë katër gjendra te vogla te vendosura pas gjendres tiroide. Paratiroidet janë te veshura nga një shtrese e holle indi lidhor – kapsula.

Parathyroid diagram

Skemë e vendndodhjes së gjëndrave paratiroide (Burimi i skemës)

Gjendrat paratiroide janë mjaft te vaskularizuara, dhe permbajne një rrjete te dendur kapilaresh. Gjendrat paratiroide janë te perbera nga tre lloje qelizash.

Gjendrat paratiroide sekretojne paratormonin ose hormonin paratiroid, ose PTH (parathyroid hormone). PTH-ja ka një rol te rëndësishëm ne regullimin e kalciumit dhe fosfatit.

Ne kushte fiziologjike PTH-ja  e mban nivelin e kalciumit rreth 2.5 mmol/l dhe nivelin e fosfatit rreth 1mmol/l. PTH-ja vepron mbi veshka, kocka dhe ne aparatin tretës (kryesisht ne zorren e holle).

Ne kocka, PTH-ja promovon mobilizimin e kalciumit dhe fosfatit fale stimulimit te osteoklasteve dhe formimit te osteoblasteve te rinj. Ky veprim ka si pasojne degradimin e kockes. Keshtu, kalciumi dhe fosfati leshohen dhe hyjne ne qarkullimin e gjakut.

Ne veshka, PTH-ja rrit thithjen e kalciumit ne tubujt e veshkes, gjithashtu rrit sekretimin tubular te fosfatit dhe ekskretimin e fosfatit ne urine.

Ne aparatin tretës, PTH-ja rrith thithjen e kalciumit dhe fosfatit te marre me ane te dietes. Gjithashtu, zvogelon humbjen e kalciumit me ane te feçeve.

Sekretimi i PTH-së, rregullohet me ane te feedback-ut negativ (negative feedback) < Homeostaza>. Keshtu, një zvogelim i nivelit te kalciumit ne gjak stimulon prodhimin e PTH-së. Ndersa, niveli i larte i kalciumit ne gjak zvogelon (frenon) leshimin e PTH-së. Pra, ne total efekti i PTH-së është, një rritje e nivelit te kalciumit ne gjak dhe një zvogelimi i joneve fosfat.

© mbi tekstin, Rinstinkt

———————————————————————————————————–

Mbi Skeletin

Skeleti i njeriut është i aftë të durojë “goditjet” e forta të jetës. Sistemi skeletik përbën kornizën e trupit të njeriut, mbron organet jetësore dhe me muskujt e legamentet e fiksuar, i lejon qeniet njerëzore që të lëvizin, të ngrënë pesha, të hidhen e të kërcejnë. Kafka mbron trurin tonë, kafazi i kraharorit mbron zemrën dhe organe të tjera të rendësishme dhe shtylla kurrizore mbron kordonin nervor.

Përgjatë historisë, ne kemi mësuar për ata që na kanë paraprirë, përfshirë njerëzit prehistorikë, duke studjuar, thjesht, mbetjet fizike të njerëzve të hershën; pra kockat e tyre.



(Skeleti i njeriut dhe specieve të tjera ka frymëzuar artistë të mëdhenj si Mikelanxhelo, Rodin etj, të cilët studjuan skeletin dhe muskujt duke i paraqiur me ilustrimet e tyre unike.)
 
 
Sistemi skeletor prodhon qeliza e gjakut: ruazat e kuqe, rruazat e bardha dhe pllakëzat e gjakut. Gjithashtu, kockat magazinojnë kripra inorganike. Kalciumi i kockave merr pjesë në koagulimin e gjakut, në tejçimin e impulseve nervore dhe në tkurrjen e qelizave muskulore.
 
Qelizat kockore(e/të kockave), të quajtura osteoklaste, shkatërrojnë indin kockor dhe bëjnë që kripërat e kalciumit të lirohen në gjak. Nëse niveli i kalciumit në gjak është tepër i lartë, atëherë qeliza të tjera, osteoblastet, nxiten që të formojnë/krijojnë ind të ri kockor duke zvogëluar kësisoj nivelin e kalciumit në gjak. 
 
Sistemi skeletik fillon që të formohet gjatë javëve të para të zhvillimit, para lindjes. 
 
Çdo person ka rreth 206 kocka, edhe pse disa kanë më shumë e disa më pak. Kafka e njeriut ka 22 kocka, shtylla kurrizore ka 26 kocka dhe, gjithashtu, ka një total prej 6 kockash të vogla të cilat përcjellin valët e zërit(tingujt) në veshët tanë. 
 
Për të patur kocka të shëndetshme nevojiten ushtrime, hormone dhe vitamina D, A dhe C. Vitamina D nevojitet për thithjen e kalciumit ne zorrën e hollë. Vitamina A është e nevojshme për modelimin e kockave, i cili ndodh gjatë zhvillimit normal. Dhe vitamina C është e nevojshme për sintetizimin e kolagjenit, i cili u jep kockave forcën dhe rezistencën që kanë. Ushtrmi fizik bën që indi kockor të trashet dhe të forcohet. Hormonet femërore dhe mashkullore, estrogjenët dhe androgjenët, promovojnë formimin e indit kockor, kjo është shkaku se pse eshtërimi fillon gjatë pubertetit dhe jo më parë ose më vonë. 
 
Herën tjetër që do të vraponi, përtypeni apo do të kërceni për të kapur diçka, kujtoni se si kockat dhe lidhjet e tyre ju japin mundësinë e lëvizjes, mbrojtjes dhe mbështetjes.