Bronkoskopia / Llojet e bronkoskopëve

Bronkoskopia / Llojët e bronkoskopëve

Bronkoskopia është një nga metodat me anë të cilave mund të hetohen bronket. Bronket janë, pas trakesë, rrugët kryesore nëpër të cilat kalon ajri për të shkuar në hojëzat e mushkërive. Hetimi/ekzaminimi realizohet me ndihmën e një endoskopi të njohur si bronkoskop.

Bronkoskop i përthyeshëm

Bronkoskop i përthyeshëm

Në bazë të karakteristikave fizike ekzistojnë dy lloje bronkoskopësh: bronkoskopë të ngurtë, të papërthyeshëm dhe bronkoskopë të përthyeshëm, pra fleksibël.
Bronkoskopët e papërthyeshëm janë tuba të zbrazët të cilët futen në gojë dhe duke kaluar nëpër rrugët e ajrit mbërrijnë në bronkun që kërkohet të hetohet. Natyrisht, një hetim i tillë kërkon me patjetër anestezi.
Bronkoskopi i përthyeshëm ka në përbërje të vet fibra optike, të cilat transmetojnë dritën (e kështu edhe imazhin); është më i hollë krahasuar me llojin e parë të bronkoskopit. Bronkoskopi i llojit të përthyeshëm, duke qenë i tillë dhe duke qenë edhe më i hollë mund të futet në rrugët e ajrit duke kaluar nga goja ose nga hunda. Për më tepër, mund të hetojë edhe degëzime më të largëta, e detyrimisht më të holla, të enëve që çojnë ajrin në hojëzat e mushkërive. Kjo lloj bronkoskopie kërkon një anestezi të lehtë, lokale.

 

Përse kryhet ekzaminim bronkoskopik?

Për të vëzhguar anomali të mundshme të bronkeve, ngushtime të lumenit të rrrugëve të ajrit, si për shembull në rastin e një tumori të mushkërive që ka infiltruar bronket apo në rastin e sëmundjes së tuberkulozit. Bronkoskopia mund të realizohet për të mbledhur mostra mukusi, si në rastin e infeksioneve që i rezistojnë terapisë antibiotike standard. Edhe më: mund të realizohet për të marrë një monstër bioptike e cila mëpastaj analizohet nën mikroskop.
Një përdorim tjetër interesant i bronkoskopisë është ai që ka të bëjë me nxjerrjen e trupave të huaj, apo edhe ai që ka të bëjë me ndalimin e gjakderdhjes nga një enë gjaku.

[Nëse postimi të pëlqeu, dhe do të qëndrosh i/e azhornuar, mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

————————————————————————————

Sekretimi dhe funksioni i surfaktantit në reduktimin e tensionit sipërfaqësor në hojëza

Sekretimi dhe funksioni i surfaktantit në reduktimin e tensionit sipërfaqësor në hojëza

Sekreteimi i surfaktantit nga pneumocitët e tipit të dytë.

Sekreteimi i surfaktantit nga pneumocitët e tipit të dytë.

Surfaktanti është një substancë e prodhuar nga disa qeliza të veçanta epiteliale të mushkërive (pneumocitët e llojit të dytë). Substanca derdhet në lëngun që lag hojëzat.

Surfaktanti, është një substancë tensioaktive, që do të thotë që redukton tensionin sipërfaqësor në hojëza. Në mushkëritë normale surfaktanti luan një rol të jashtëzakonshëm me qenë se parandalon kolapsimin e vet hojëzave.

Ekzistojnë disa gjendje në të cilat ndodh një hiposekretim i surfaktantit, si për shembull, në sindromën e vështirësisë respiratore, që shpesh prek të porsalindurit.
Si pasojë tensioni i lëngut të hojzave rritet si pasojë e mungesësë së surfaktantit që nëse është i pranishëm në sasi normale zvogëlon pikërsiht tensionin sipërfaqësor i cili tenton të ngushtojë zgavrën alveolare. Kështu tek këta të porsalindur ekziston një tendencë më e madhe e mushkërive për të kolapsuar.

Shumë nga këta të porsalindur vdesin nga mbytja, ndërsa ateletasia pak ng apak përfshin zona të mushkërisë gjithnjë e më të mëdha.

Rinstinkt, 2013

—————————————————————————————————

Dioksidi i karbonit, jonet bikarbonat

Dioksidi i karbonit transportohet kryesisht si jone bikarbonat

Gjaku e transporton dioksidin e karbonit ne tre menyra. Rreth 10% e dioksidit te karbonit tretet ne plazmën e gjakut. 30% futet brenda rruazave te kuqe te gjakut dhe kombinohet (lidhet) me hemoglobinën. Për shak se lidhja midis hemoglobines dhe dioksidit te karbonit është shumë e dobet, reaksioni është pothuajse i kthyeshëm. Shumica e dioksidit te karbonit (rreth 60%) leviz neper plazmë (ose me ane te plazmes) si jone bikarbonat (HCO3).
Ne plazmen e gjakut, dioksidi i karbonit lidhet (ngadalë) me ujin për te formuar acidin karbonik. Ky reaksion zhvillohet shumë me shpejte brenda rruazave te kuqe te gjakut sepse ndihmohet nga një enzimë (carbonic anhydrase). Acidi karbonik ndahet duke formuar jone hidrogjen dhe jone bikarbonat.
CO2+ H2O–> H2CO3  –> H+ + HCO3
Shumica e joneve hidrogjen qe çlirohen nga acidi karbonik, kombinohen (lidhen) me hemoglobinën, e cila është një ruajtes i mire i pehashit (pH-së). Një sasi jonesh bikarbonat shperhapen ne plazmë. Aksioni i enzimes “carbonic anhydrase” (anhidraza karbonike) brenda rruazave te kuqe te gjakut ruan një (shkallë) gradient shperhapjeje për dioksidin e karbonit, për levizjen e tij jashtë-brenda dhe brenda-jashtë eritrociteve.

Ndersa jonet (e ngarkuara elektrikisht) bikarbonat dalin jashtë eritrociteve, jonet klorur (Cl) qe gjenden ne plazmen e gjakut futen brenda rruazave te kuqe te gjakut, për te zevendesuar jonet bikarbonat – “chloride shift”. 

Ne kapilaret qe rrethojne hojëzat, CO2 -shi shperhapet nga plazma drejt hojezave (nga zona me perqendrim me te larte tek zona me perqendrim me te vogel).

Çdo gjendje (siç është enfizema) qe nderhyn me procesin e eliminimit te dioksidot te karbonit nga mushkëritë mund te çoje drejt acidozës respiratore. Ne kete gjandje, dioksidi i karbonit prodhohet me një ritem me te larte se ai me te cilin ekskretohet nga mushkëritë. Si pasoje, perqendrimi idioksidit te karbonit ne gjak rritet. Kur pH (pehashi) i gjakut bie nen 7, sistemi nervor qendror “bie ne depresion” dhe individi çorientohet. Acidoza respiratore e patrajtuar mund te shkaktoje komën dhe vdekjen.

© Rinstinkt, shkurt 2013

———————————————-

Shkëmbimi i gazeve në mushkëri dhe inde

Shkëmbimi i gazeve ndodh ne hojëza

Sistemi i frymemarrjes e percjell ajrin deri ne mushkëri, por nese ajri do te qendronte vetëm ne mushkëri, qelizat e tjera te trupit do te vdisnin shpejt. Lidhja jetike midis hojezave dhe qelizave te trupit është sistemi qarkullues. Çdo hojëz sherben si një depo e vogel, nga e cila oksigjeni shperhapet ne gjakun qe gjendet ne kapilaret qe rrethojne hojëzat.

Molekulat e oksigjenit kalojne ne menyre efikase me ane te difuzionit te thjeshte nga hojëzat, ku janë me te perqendruara, ne gjakun e kapilarëve mushkerore, ku molekulat e oksigjenit janë me pak te perqendruara. Ne te njejten kohe, molekulat e dioksidit te karbonit kalojne nga gjaku, ku janë me te perqendruara, ne hojëza, ku dioksidi i karbonit është me pak i perqendruar.

Çdo gaz shperhapet (depërton) nepermjet shtreses (se vetme) te qelizave qe veshin hojëzat dhe shtreses (se vetme) te qelizave qe veshin kapilaret.

Frymëmarrja qelizore, ka te beje, praktikisht, me perdorimin e vazhdueshem te oksigjenit dhe prodhimin e dioksidit te karbonit.

Ajri (i thithur) atmosferik permban rreth 20% oksigjen, por ajri i nxjerre (nga hojezat) permban  vetëm 14% oksigjen.

Perqendrimi i oksigjenit ne qeliza është me i ulet se ne kapilaret qe futen neper inde, dhe perqendrimi i dioksidit te karbonit është me i larte ne qeliza sesa ne kapilarë.

Ndersa gjaku qerkullon neper kapilaret e një indi si truri apo muskuli, oksigjeni kalon me ane te shperhapjes se thjeshte nga gjaku ne qeliza, dhe dioksidi i karbonit kalon nga qelizat ne gjakun e kapilarëve.

Faktori qe percakton drejtimin dhe shkallen e shperhapjes (difuzionit) është presioni (apo tensioni) i një gazi te caktuar. Sipas ligjit te Daltonit mbi presionet e pjesshme, ne një perzierje gazesh, presioni total i perzierjes se gazeve është i barabarte me shumen e presioneve individuale te gazeve (te marra veç e veç). Pra, çdo gaz ushtron, pavaresisht gazeve të tjera të pranishme,  një presion te pjesshem – te njejtin presion qe do te ushtronte nese do te ishte i vetëm.

Ne nivelin e detit, presioni barometrik (presioni i atmosferës së Tokës) zakonisht mbeshtet një kollonë mërkuri, 760 mm te lartë. Duke qene se oksigjeni perben vetëm 21% te ajrit amosferes, presioni qe ai ushtron është 0.21*760=160mm Hg. Keshtu, presioni i pjesshem i oksigjenit atmosferik është 160 mm Hg (mërkur) – P o2. Ndersa presioni i pjesshem i dioksidit te karbonit është 0.3 mm Hg – Pco2.

Sasia e oksigjenit dhe dioksidit te karbonit qe shperhapet (depërton) nëpermjet membranes  se hojezave varet nga (1) diferenca e presioneve te pjesshme ne dy anet e membranes dhe (2) nga siperfaqja e membranes ku kryhet shkembimi. Gazi shperhapet me shpejte nese rritet diferenca e presionit ose siperfaqja e membranes.

 

Shkëmbimi i gazeve ndodh (edhe) ne inde

Presioni i pjesshem i oksigjenit ne gjakun arterioz është rreth 100 mm Hg. PO2 ne inde është edhe me i vogel, duke u luhatur nga 0 deri ne 40 mm Hg. Si pasoje oksigjeni shperhapet (kalon) nga kapilarët ne indet perreth.

Gjithsesi, jo i gjithe oksigjeni largohet nga gjaku (duke kaluar ne inde). Gjaku kalon neper kalipare shumë shpejt dhe keshtu nuk mund te arrihet (totalisht) ekuilibri midis perqendrimit ne qeliza apo inde dhe atij ne gjak.

Si pasoje, presioni i pjesshem i oksigjenit ne gjakun venoz qe drejtohet për ne zemer dhe me pas ne mushkëri është rreth 40 mm Hg. Keshtu, ajri i nxjerre nga mushkëritë ka humbur vetëm një pjese te oksigjenit te vet – një gje e mire për ata qe kanë nevoje për frymemarrjen gojë më gojë.

—–
© Rinstinkt blog