Mikrobiologji: Treponema pallidum dhe Sifilizi

Treponema pallidum dhe sëmundja e sifilizit

Morfologjia mikroskopike

I hollë, me trup të valëzuar, gram negativ.

Identifikimi i bakterit të sifilizit

Trupi me natyrë të hajthme i Treponema pallidum-it bën që  shpesh të jetë i padukshëm në ngjyrosjen e Gram-it. Materialet e nxjerra nga plagët që mendohet se janë sifilitike mund të ekzaminohen në mikroskopi me fushë të errët për të parë për praninë e bakterit. Për zbulimin e patogjenit mund të përdoren edhe sondat e ADN-së. Infeksioni mund të përcaktohet (apo konfirmohet) duke përdorur teste serumologjike për të detektuar kundërtrupa kundër Treponema pallidum-it.

Treponema pallidum

Habitati i bakterit të sifilizit

Njerëzit janë pritësit e vetëm të T. pallidum-it.

Faktorët e virulencës të bakterit të sifilizit

Aftësia e patogjenit për tu fiksuar tek qelizat epitetliale. Proteinat në membranën e jashtme të Treponema pallidum-it induktojnë një përgjigje inflmatore tek pritësi, duke shpënë në dëmtimin e indit.

Sëmundja e sifilizit

Infektimi me Treponema pallidum shkakton sifilizin, që është një sëmundje seksualisht e transmetueshme. Sëmundja ka tre stade të veçuara, të ndara nga periudha të heshtura. Sililizi primar ndodh brenda 3 muajsh nga infeksioni dhe shënjohet nga fomimi i një ulçere (skërfitjeje) në vendin e infektimit. Sifilizi dytësor shfaqet nga pak javë deri në disa muaj më vonë dhe shënjohet nga temperatura, dhimbje koke, dhimbje fyti, limfoadenopati dhe një ekzantemë e kuqe apo kafe që shfaqet në të gjithë sipërfaqen lëkurore. Sikundër ulçera (sifilomi), edhe lëndimet e tjera zhduken vetvetiu brenda pak javësh. Ndërlikime të sifilizit dytësor mund të shfaqen në kocka, në folikulat e flokëve, nyje, sy, mëlçi dhe tru dhe mund të qëndrojë me vite të tëra. Sifilizi i tretë ndodh apo shfaqet në 30% të rasteve të sifilizit të patrajtuar – shpesh disa vite më vonë – dhe shënjohet nfa tumore të fryrë të quajtur guma, sëbashku me ndërlikime nervore dhe kardiovaskulare. Sifilizi i trashëguar ndodh kur Treponema pallidum-i kalon nga qarkullimi i femrës shtatzënë në placentë, duke infektuar kështu fetusin dhe duke shkaktuar një varietet të gjerë simptomash.

Kontrolli dhe trajtimi i sifilizit

Trajtimi kryesor bëhet me anë të penicilinës G. Kontrolli i sëmundjes bëhet gjithashtu duke detektuar dhe trajtuar kontaktet seksuale të pacientëve sifilitikë. Përdorimi i kondomëve e zvogëlon por nuk e zhduk problemin (e infektimit) duke qenë se Treponema pallidum mund të infektojë vende që normalisht nuk mbrohen nga kondomi.

© Rinstinkt 2012, mbi tekstin

Reklama

Transformimi bakteror

Transformimi bakteror

 
Marrja/thithjanga ambienti rrethues (nga ana e qelizave bakterore “kompetente”), e fragmenteve te ADN-së së tretshme. (Bacillus, Haemophilus, Neisseria, Pneumococcus)
 
Mekanizem transferimi gjenetik qe ka evoluar nga një nevoje primitive për te siguruar ushqimin.
 
Transformimi bakteror varet nga:
  • Permasat e ADN-së
  • Ndjeshmeria e ADN-së ndajnukleazave
  • “Kompetenca” (natyrore ose e perftuar artificialisht)e qelizes pranuese/marrese.

Zbulimi i transformimit bakteror (Griffith 1928) – Streptococcus pneumoniae

 

Zbulimi i transformimit bakteror (Griffith 1928)

 
 

Avery, McCarty e McLeod idenifikojne ADN-ne si “substanca transformuese”

 
 
 

Transformimi bakteror

 Vdekje dhe degradim i bakterit “donator” (dhenes).
 
Një fragment ADN-je dyvargësh (ds – double stranded) ndervepron me disa proteina specifike (DNA binding protein) ne siperfaqen e qelizes “kompetente”. Fragmenti i ADN-së perpunohet  nga një nukleazë dhe shnderrohet ne njevargesh (ss – single stranded).
 
Proteina Rec A, lehteson/promovon rikombinimit homolog midis ADN-së njevargeshe te donatorit dhe asaj njevargeshe te vet qelizes “kompetente”.
 
Shkembimi perfundon. Formohet heterodupleksi: vetëm një nga qelizat bija do te jetë e “transformuar”.
 
 

Transformimi bakteror: KOMPETENCA

Qeliza akseptore (marrese), qe te mund te transformohet,duhet te jetë ne një gjendje te vecante qe quhet kompetence.
 
Kompetenca është aftesia qelizore për te “kapur” ADN-në. Arritja e dendesise qelizore ne një nivel kufi, aktivizon sintezen dhe leshimin e një “faktori kompetence” (Gram +) qe duke vepruar ne nivel membrane, ndikon:
  • Ne modifikimin e muritqelizor (autolizina)
  • Ne sintezen/aktivizimin eproteinave (DNA binding protein,nukleaza, sistemi Rec A)
Kompetenca mund te jetë:
  • Natyrore (Bacillus,Streptococcus, Neisseria, Haemophilus)
  • E perftuar artificialisht (P.aeruginosa, E. coli, S. typhimurium), nepermjet trajtimit “ne te ftohte” me CaCl2 (efikasiteti ulet, perdoret zakonisht ne klonimin e ADN-së së E. Coli-t) ose elektroporizim.

Transformimi bakteror ne Gram-

Mungesa e një faktori kompetence, i zevendesuar nga kushte te vecanta ne mjetin e kulturës; për shembull 100% kompetence për Haemophilus spp. ne kushte te mjaftueshme për sintezen proteinike por jo për rritjen e plotë.

Domethenia e transformimit bakteror

  • Domethenie bioteknologjike: klonimi i gjeneve qe na duhen (“te nevojshem”).
  • Domethenie evolucionistike: mekanizem evolutiv/pershtates i baktereve (bakteror). 

 

© mbi tekstin, Rinstinkt

———————————————————————————————————————