Rregullimi i nivelit të sheqerit (glukozit) në gjak

Rregullimi i nivelit të sheqerit në gjak

Në një person normal, niveli i sheqerit (glukozit) në gjak kontrollohet në mënyrë të rreptë. Zakonisht mbahet në nivele prej 80-90 mg/100ml gjak, tek personi në agjërim, pra çdo ditë para ngrënies së mëngjezit.

Niveli i mësipërm i sheqerit në gjak, rritet dhe shkon tek 120-140 mg/100 ml gjatë orës së parë pas një vakti. Gjithsesi, sistemet e feedbackut reagojnë me shpejtësi dhe në harkun dy orëve rivendosin nivelin normal, pra atë të “kontrollit”.

Në të kundërt, gjatë zisë së bukës (agjërimit?), glukoneogjeneza, funksion i realizuar nga mëlçia, jep sheqerin (glukozin) e nevojshëm për të ruajtur nivelin e tij në gjak.

Ruajtja e një niveli të mirë-përcaktuar të sheqerit në gjak është e rëndësishme sepse truri në një pjesë të mirë të metabolizmit të vet është i varur nga glukozi që qarkullon në gjak. Ruajtja apo stabilizimi i nivelit të glukozit në gjak do të thotë stabilizim dhe ruajtje e funksioneve thelbësore, të kryera nga truri.

Funksioni i mëlçisë dhe pankreasit në rregullimin e nivelit hematik të sheqerit

Mëlçia funksionon si një organ amortizues, apo zbutës variacionit të nivelit të glukozit në gjak.

ishull i Langerhansit

ishull i Langerhansit

Kur rritet niveli i sheqerit në gjak, rritet edhe sekrecioni i hormonit insulinë nga qelizat beta pankreatike; këto të fundit të stimuluara direkt nga rritja e novelit të glukozit hematik. Insulina, përtej shumë efekteve të tjera, rrit edhe sasinë e glukozit të thithur nga mëlçia. Glukozi i thithur nga mëlçia shndërrohet në glikogjen – forma në të cilën rezervohet glukozi në organizëm.

Ndërsa gjatë orëve kur niveli i glukozit në gjak bie, së bashku me rënien e nivelit të insulinës, mëlçia luan një rol lëshues të sheqerit, duke e liruar glukozin nga glikogjeni.

Në këtë mënyrë mëlçia redukton flutuacionet e glukozit hematik, herë duke thithur sasinë e tepërt, të themi, dhe herë duke lëshuar sasi glukozi, në nivele fiziologjike, kur organizmi ka nevojë.

Si hormoni insulinë, ashtu edhe hormoni glukagon, kanë një rol të rëndësishëm në rregullimin e novelit hematik të glukozit.

Kur niveli hematik i glukozit rritet tepër sekretohet insulina; kur niveli hematik i glukozit bie stimulohet sekretimi i glukagonit. (Gjithsesi duhet thënë se sekretimi i glukagonit, në dallim nga ai i insulinës, ka një nivel më konstant. Efekti final, pra mbizotërimi i efekteve indore të njërit apo tjetrit varet nga raporti në të cilin gjenden këta dy hormone në gjak.)

Në rast hipoglicemie, niveli i ulët i glukozit në gjakun që mbërrin në tru, dhe më saktë në hipotalamus, stimulon aktivizimin e sistemit nervor (orto)simpatik. Kështu sekretohet epinefrina, apo thënë ndryshe adrenalina. Kjo, e tahitur nga gjëndrat mbiveshkore stimulon lëshimin e glukozit nga mëlçia në gjak.

Në fund, duhen kujtuar edhe efektet e kortizolit dhe hormonit të rritjes. Në një hark kohor orësh dhe ditësh, si përgjigjje ndaj hipoglicemisë së tejzgjaur, sekretohet GH dhe kortizol të cilët reduktojnë përdorimin  eglukozit nga pjesa më e madhe e qelizave të trupit, duke shkaktuar nga ana tjetër një përdorim më të madh të rezervave lyrore; njëfarë shiftimi metabolizmi.

© Rinstinkt 2013

Reklama

Polisakaride komplekse

Polisakraride komplekse

Celuloza

Glikogjeni

Amidoni

Insulina

INSULINA

Një mesazher molekular

Qelizat tona komunikojne duke perdorur një “sistem postal”: gjaku është sistemi postal ndërsa hormonet janë letrat qe transportohen. Insulina është një nga homonet me te rëndësishme, duke percjelle mesazhe mbi nivelin e sheqerit (glukozit) qe është i pranishem për momentin ne gjak. Insulina krijohet ne pankreas dhe derdhet ne gjak pas te ngrenti, kur nivelet e sheqerit ne gjak janë te larta. Pastaj sinjali perhapet ne të gjithë trupin, ne mëlçi, muskuj dhe qelizat dhjamore (adipocitet). Isnulina u thotë ketyre organeve qe te marrin, te thithin glukozin nga gjaku dhe ta stokojne (rezervojne), në formën e glikogjenit ose te dhjamit(lipideve).

Insulina është një proteine e vogel. Ajo leviz shpejt nëpër gjak dhe kapet me thjeshtesi nga receptoret e siperfaqes se qelizave te interesuara, duke u tejcuar mesazhin. Proteinat e vogla sfidojne qelizat, duke qene se është e veshtire qe besh një proteine te vogle qe te arrije ne një konformacion te qendrueshem, ne një strukture te qendrueshme. Qelizat tonë e zgjidhin këtë problem duke sintetizuar një varg proteinik (polipeptidik) me te gjatë, i cili paloset (perkulet) ne një strukture te vecante. Pastaj, pjesët e teperta keputen, largohen, duke lene dy vargje te vogla ne formen e maturuar te hormonit. Keto dy vargje paraqiten ne diagramin me blu dhe te gjelbër; insulina e derrit. Struktura stabilizohet edhe me tej prej tre lidhjesh disulfure, një perj te cilave tregohet me te verdhë ne çdo ilustrim.
 Diabeti melit

Kur insulina nuk e kryen me funksionin e vet, ose nga demtimi i pankreasit ose nga mosha… niveli i glukozi ne gjak rritet ne mënyrë te rrezikshme, duke shkaktuar diabetin(diabetes mellitus). Për njerezit teresisht te manget për insulinen, si për shembull femijet qe zhvillojne diabetin ne moshe te heret, ky mund te jetë vertet i rrezikshem. Nivele te larta te glukozit cojne ne: dehidratim, pasi trupi perpiqet qe te largoje, ekskretoje sasine e tepert te sheqerit nëpërmjet urines; ne ndryshime te rrezikshme te pH te gjakut, ndërsa trupi prodheon molekula acide për te shperndare energjine për organe qe kanë nevojë për ushqim. Diabeti melit ka edhe efekte afat-gjata te rëndësishme. Diebeti melit është një nga sëmundjet kronike me te perhapura te botes se industrializuar. Nivelet e uleta te insulines te cilat mund te ndodhin ndërsa ne moshohemi (plakemi), lejojne qe niveli i sheqerit ne gjak te jetë i lartë ne periudha te zgjatura kohe. Molekulat e sheqerit ngjiten me proteinat ne të gjithë trupin, duke ndikuar ne funksionin e tyre.

Terapia e insulines

Diabeti melit mund te trajtohet duke zevendesuar dorazi insulinen qe trupi nuk e prodhon dot. Sigurisht, duhet një burim i bollshem me insuline për këtë lloj trajtimi. Fatmirësisht, insulina e derrit ndryshon nga ajo e njeriut ne vetëm një aminoacid: një treonine ne fundin e vargut ne insulinen e njeriut aevendesohet me nga alanina me insulinen e derrit. Insulina e lopeve është gjithashtu mjaft e ngjashme, duke ndryshuar vetëm ne tre pozicione (aminoacide). Për shkak te ngjashmerive mes tyre keto tre forma te insulines njihen nga qelizat e trupit tonë dhe mund te perdoren për tjajtimin e diabetit. Sot, insulina e njeriut ndërtohet, krijohet, edhe me ane te bioteknologjise, duke perdorur baktere te modifikuara (te cilave u është shtuar gjeni i insulines njerezore) për te prodhuar një proteine identike me ate te trupit tonë.
 

Struktura

Insulina është një molekulë perfekte për ti studiuar strukturen. Ajo është mjaftueshëm e vogel për t’i paraqitur te gjitha atomet dhe akoma te kesh një pamje te plotë dhe te qarte të të tere molekulës. Insulina njerezore paraqitet ketu poshtë. Ne këtë strukture mund te shihen disa nga vecorite qe stabizojne strukturen e proteines. Vini re se siperfaqja është e mbuluar me aminoacide te ngarkuara si, lizina, argjinina dhe glutamati. Keto aminoacide nderveprojne ne mënyrë te favorshme me ujin rrethues. Vini re, gjithashtu, tre lidhjet disulfure midis aminoacideve cisteine, te cilet stabilizojne kete proteine te vogel.

ATP-ja

ATP-ja

Ne te gjitha qeniet e gjalla, energjia paketohet perkohesisht ne një përbërje kimike te quajtur adenozinë trefosfat (ATP).

Molekula e ATP-së është e përbërë nga adenozima dhe te grupe fosfatikë të renditura njeri pas tjetrit.

ATP-ja mund të mendohet si valuta energjitike e qelizës, pra si një mjet shkëmbimi dhe rezervimi të vlerës energjitike të prodhuar në mitokondri. Kur ju punoni për të fituar para, ju mund të thoni se energjia juaj magazinohet simbolikisht në paratë që keni fituar. Paratë përfaqësojnë, simbolizojnë, punën e kryer nga ju; është një konvencion, një marrëveshje mes mjerëzish. Përndryshe paraja parë jashtë simbolikës nuk është gjë tjetër veçse një copë letër me ngjyrë.
Energjia qe i duhet qelizës për përdorim të menjëhershëm, ruhet në molekulën e ATP-së, e cila është si “paratë cash”. Kur ju fitoni më shumë para, krahasuar me nevojat tuaja normale, atëhere ju mund të depozitoni disa në bankë; në të njëjtën mënyrë një qelizë e depoziton energjinë e tepërt (që nuk i nevojitet për momentin) në lidhjet kimike të lipideve, glikogjenit apo molekulave të tjera.

Formula kimike e ATP-së dhe ADP-së

Ashtu sikundër ju kujdeseni që të mos shpenzoni më shumë se sa fitoni, edhe qeliza duhet të shmangë falimentimin e saj energjitik, duke mos harxhuar më shumë molekula ATP-je nga sa mund të prodhojë. Përsëri, sikundër ju me shumë mundesi nuk e mbani shumë gjatë paranë e fituar, edhe qeliza e shpenzon vashdimisht ATP-në e saj, e cila duhet të zëvendesohet menjëherë.
ATP-ja është një nukleotid i përbërë nga tre pjesë: adenina, një baze organike që përmban nitrogjen (azot); riboza, një sheqer me pesë atome karboni; dhe tre grupe fosfati, të identifikueshme si atome fosfori të rrethuara nga atome oksigjeni. Duhet theksuar se tre grupet e fosfatit janë të lidhura në fund të molekulës së ATP-së në seri, pra njeri pas tjetrit, si vagonat e një treni, dhe kësisoj mund të lidhen dhe shkëputen njeri pas tjetrit, në varësi të nevojave.


Rinstinkt 2012

————————————————————————————–

Përbërësit kryesorë të ushqimeve

Përbërësit kryesorë të ushqimeve

Sheqernat

  • Burimi kryesor i energjise
  • Laktoza dhe Glikogjeni jane me origjine shtazore
  • Glukoza, Fruktoza, Sakaroza, Niseshteja dhe Maltoza jane me origjine bimore
  • Celuloza (fibra qelizore) eshte nje polisakarid i patretshemn per aparatin tretes te njeriut

Proteinat dhe Aminoacidet

  • Perbejne pjesen me te madhe te lendes organike te trupit tone
  • Aminoacidet e djetes ushqimire jane te domosdoshme per biosintezen e proteinave te reja
  • 11 aminoacide mund te sintetizohen nga trupi i njeriut
  • 9 aminoacide (te domosdoshem) duhet te merren nga racioni ushqimor

Lyrat

  • Japin dyfishin e energjise qe japin 1 gram proteine dhe 1 gram sheqer
  • Trigliceridet
  • Lyra te ngopura (te ngurta ne temperature ambjenti)
  • Lyra te pangopura (kane lidhje dyfishe karbon-karbon; te lengeta ne temperature ambjenti)

Vitaminat

  • Organizmi ka nevoje per sasi te vogla vitaminash
  • Marrin pjese ne ndertimin e kockes, ne mpiksjen ose koagulimin e gjkut dhe rregullojne funksionimin e qelizave
  • Vitamina te tretshme ne uje, si vitaminat B dhe C
  • Vitamina te tretshme ne lyra, si vitaminat A, D dhe E

Kripërat minerale dhe uji

  • Lende joorganike
  • Zinku dhe Hekurri marrin pjese ne proceset metabolike
  • Kalciumi dhe Fosfori marrin pjese ne ndertimin e kockave
  • Mungesa e Jodit => rritje e Tiroides
  • Mundesa e Kalciumit => osteoporozë.

Roli i ujit ne organizem

  • Merr pjese ne proceset metabolike
  • Funksion tretes
  • Funksion transportues
  • Ruajtje e qendrueshmerise se temperatures

Rinstinkt 2012

—————————————————————————————-