Mallkimi i Ondinës: Hipoventilacioni alveolar primitiv

Hipoventilacioni alveolar primitiv, apo mallkimi i Ondinës, është një çrregullim i rrallë i veprimit automatik të frymëshkëmbimit. Individëve të prekur nga kjo sëmundje u mungon komponenti autonom vegjetativ i stimulimit të procesit të frymëshkëmbimit.

Një difekt i tillë, pra mungesa e kontrollit të pavetdijshëm të procesit stimulues të diafragmës dhe muskujve ndërbrinjorë të jashtëm, me qëllim krijimin e një presioni negativ në hapsirën pleurike dhe mëpastaj në hojëza për të thithur ajrin, shkakton ndalimin e frymëshkëmbimit gjatë gjumit.

Emërrtimi “mallkimi i Ondinës” vjen nga  mitologjia greko-romake dhe mëpastaj edhe nga folklori europian, kryesisht ai nordik.

Ondine – Lithograph by William Greve of the ‘Entrance of Ondine’ -London -1843 (Wikipedia)

Ondinat përshkruhen si nimfa, gjysmë-perëndesha pothuaj, shumë të bukura, të cilat popullonin ujëvarat apo lumenjtë dhe që ishin të pavdekshme.

Sipas historisë gjarmanike, të njohur si Gjumi i Ondinës, kjo e fundit ishte një nimfë ujore. Pra e bukur, dhe si gjithë nimfat e tjera të folklorit dhe mitologjisë, e pavdekshme. Gjithsesi, si ndëshkim, nëse nimfa dashurohej me një individ të vdekshëm dhe gjeneronte, me të, një fëmijë, fillonte të plakej, duke shpënë, detyrimisht, në vdekjen e saj.

Ondina e legjendës në fjalë, u dashurua me Laurencin, një kalorës i cili gjatë martesës i premtoi se do ta donte përgjithnjë. Pas martesës lindi djali dhe Ondina filloi t’i nështrohej procesit të plakjes. Kalorësi Laurenc filloi të humbiste interes ndaj Ondinës, kjo ngase ajo nuk kishte më bukurinë e mëparshme.

Një ditë, Ondina, e gjen bashkëshortin e vet duke gërrhitur në një stallë kuajsh, në krahët e një femre tjetër. E tërbuar, e mallkon duke deklaruar: “Ti më the se do të më doje në çdo frymëmarrje tënden, dhe unë pranova. Kështu qoftë! Derisa të jesh zgjuar, mund ta kesh frymën tënde, por kurrë nuk duhet të biesh në gjumë, sepse at’herë do të humbasësh frymëmarrjen dhe do të vdesësh!”

Pra, sëmundja e mallimit të Ondinës shkakton humbjen e kontrollit automatik të frymëmarrjes, që do me thënë se, çdo akt frymëmarrjeje duket të nxitet në mënyrë të ndërgjegjshme. Nëse pacientët në fjalë nuk diagnostikohen mund të vdesin, siç u ndodh shpesh disa fëmijëve të porsalindur, me qënë se sapo bien në gjumë, me humbjen e ndërgjegjes, nuk mund të kontrollojnë më aktet e frymëmarrjes (meqë frymënxjerrja është kryesisht pasive dhe nuk kërkon medoemos tkurrje aktive të muskujve, të paktën jo gjatë frymënshkëmbimit normal).

Rinstinkt 2013

————————————————————————————————

Reklama

Frymëmarrja

Frymëmarrja

Trupi i njeriut nuk mund të rezervojë oksigjen për më shumë se disa sekonda. Kështu, njeriu duhet të marr frymë vazhdimisht. Ju frymëthithni dhe frymënxirrni ajër rreth 20,000 herë në ditë, dhe është interesante se e vini re këtë fenomen vetëm kur frëmëshkëmbimi ngacmohet, apo nëse duhet të merrni më shumë ajër (oksigjen) për nevojat e trupit.

Kuriozitet: kur tështini, ju e lëshoni rrymën e ajrit nëpërmjet hundës me një shpejtësi prej 160 km/h. Një shpejtësi e tille nxjerr jashtë çdo papastërti që mund të gjendet apo ngacmojë rrugët e ajrit, si pluhuri, mukusi etj.

Astma

Astma është bllokimi i rrugëve të ajrit, i shkaktuar nga ngacmues të ndryshëm dhe karakterizohet nga ënjtje në mukozë, sekrecion i lartë dhe ngushtim të muskulit të butë bronkial. Astma mund të prapësohet vetë ose me ndihmën e bronkozgjeruesve.

Ekzistojnë dy lloje astme: e jashtme dhe e brendshme. Tek fëmijët mbizotëron e para, përmes së cilës faktorë të caktuar rrisin ndjeshmërinë e qelizave mastocite të muskulit të butë bronkial. Kjo rezulton në çlirimin e ndërmjetësve kimikë që veprojnë drejtpërsëdrejti në bronk, në mënyrë që ai të tkurret.

Anatomia normale e sistemit të frymëshkëmbimit

Nëse për shkak të një çrregullimi bronkial apo bronkiolar shkatërrohe qeste alveolare, zona për shkëmbimin e gazeve do të bëhet më e vogël dhe si rezultat do të zhvillohet dispnea (vështirësi në frymëmarrje). E njëjta pasojë do të paraqitej nëse do të kishte një pengsë ne hyrjen e ajrit.

Shkallë të ndryshme të dispnesë, takipnesë, gulcimit dhe shenjave vijnë si rezultat i crregullimeve në frymëmarrje (hundë e skuqur , tërheqje e brinjëve). Në rastin e bebeve me gji dhe foshnjave, bllokimi karakterizohet nga kollë kronike, që shpreh aktivitetin e tepërt bronkial.

Shkëmbimi i gazit në hojëza

Pacientët me krizë astmatike e kanë më të vështirë të nxjerrin ajrin se sa ta thithin. Forca e muskujve që veprojnë në frymëmarrje është më e madhe se ajo e muskujve që veprojnë në frymënxjerrje, prandaj ajri mbahet në alveolat e mushkërive.

Mund të zhvillohet nga një numër ngacmuesish si; Alergjenë: pjalm bari, morra, dermatofagoide, kërpudha, pluhur, qime kafshësh etj.
Ilaçe: acid acetilsalicilik (aspirina), përbërje squfuri.
Infeksione: këto janë ngacmuesit që e përkeqësojnë më shpesh astmën. Mund të theksohet virusi Sincitial i frymëmarrjes, virusi i gripit, virusi i rrufës. Irritues: tymi i duhanit, tymi i oxhaqeve, gazet e demshme.
Të tjerë: ushtrimet fizike në mot të ftohtë, ventilimi dhe elementë psiko-socialë si tensioni emocional.

Reagimi i qelizave imunitare

Reagimi i menjëhershëm jepet nga imunoglobulina E që lidh receptorët e saj në mastocitet e rrugëve të rymëmarrjes. Qeliza të tilla çlirojnë ndërmjetësit që hapin lidhjet mes qelizave epiteliale, gjë që aftëson antigjenin të futet në mukozë dhe të aktivizojë mastocitet dhe eozinofilet në mukozë, e cila nga ana e saj çliron ndërmjetës shtesë. Mbërritja e eozinofilit, bazofilit dhe leukociteve neutrofile si dhe limfociteve dhe monociteve nxisin reagimin e vonshëm së bashku me një clirim të ri ndërmjetësish.

Faktorë të ndryshëm të cliruar spcifikisht nga eozinofolet mund ta dëmtojnë epitelin. Ky reagim i vonshëm ndodh 4 deri 8 orë pas reagimit të menjëhershëm dhe mund të zgjasë për 12 deri 24 orë më vonë.

Rinstinkt 2012

—————————————————————————————–