Efekti Mozart dhe keqinterpretimi i studimeve shkencore

Me efektin Mozart i referohemi shpesh një teorie  shekencore, që mund të quhet mjaft kontroverse. Teoria lind në vitin 1993 si pasojë e keqinterpretimit të një eksperimenti të famshëm të realizuar nga fizikantët Gordon Shaw dhe Frances Rausher, dhe botuar në revistën shkencore Nature. Titulli i studimit shkencor ishte: “Music and spatial task performance”.

Në studim u futën 84 studentë të cilët u ndanë në tre grupe të  ndryshme që dëgjuan tre lloje të ndryshme muzike; një nga grupet dëgjoi muzikën e Mozartit, një grup tjetër muzikë minimaliste, ndërsa grupi i tretë, në heshtje.

Pas dëgjimit pjesëmarrësit plotësuan një pyetësor, nga ata për të përcaktuar nivelin e inteligjencës, pra një test inteligjece: studentët që kishin dëgjuar Mozartin, dhe në veçanti sonatën K448, tregonin një rritje të kuocientit intelektual me 8-9 pikë krahasuar me studentët e dy grupeve të tjera që nuk kishin pësuar asnjë përmirësim në ekzekutimin e provës, pra të testit të inteligjencës.

Rezultatet u dukën, minimalisht, të shkëlqyera, doli (dhe u përhap) ideja e gabuar se muzika e Mozartit mund të rriste inteligjencën e njeriut dhe siç mund të parashikohej, filloi edhe një biznes që nxirrte përfitime nga këto ide, të para, të papërpunuara. (Filloi shitja e CD-ve të trurit, për trurin…)

Kishte akoma grimca entuziazmi, saqë në vitin 1998, guvernatori i Georgia-s, Zell Miller, vendosi për shpërndarjen e një fondi prej 100,000 dollarësh për t’i garantuar çdo të porsalinduri një Cd me traga nga muzika klasike, për të rriturë kësisoj inteligjencën e populltës.

Studimi i vitit 1993 u keqkuptua – kështu deklarohet edhe Frances Raucher në një korrespondencë -, sepse, në fakt kishte patur një përmirësim të rezultateve të testit, por vetëm të atij që kishte të bënte me inteligjencën hapsinore-kohore (ekzistojnë nëntë lloje inteligjencash, të ndryshme) dhe me efekt të përkohshëm (kalimtar), për rreth 15 minuta pas dëgjimit.

Për më tepër që shumë ishin skeptikë sepse studimi, i kuptuar sipas keqinterpretimit (që nuk reflektonte rezultatet e vërteta), nuk mund të verifikohej nga kërkuesit të tjerë, në prova të mëpasshme. (Eksperimentet shkencore duhet të mund të jenë të përsërishtme edhe nga kërkues të tjerë shkencorë, bazuar mbi metodologjinë e ndjekur. Rezultatet që të quhen të ripërsëritura duhet të bienë në një gap (kufi) të caktuar statistikor.)

Në vitin 1998 një studim, mjaft i rëndësishëm, i realizuar në departamentin e Psikologjisë të Wisconsin-it, tregoi se, muzika e Mozartit rriste përkohësisht inteligjencën hapsinore-kohore.

Në këtë studim, një grup minjsh u ekspozuan për 60 ditë ndaj muzikës së Mozartit (sonata K448), një grup ndaj muzikës minimaliste e një tjetër grup ndaj heshtjes.

Pas ekspozimit, për pesë ditë iu nënshtruan një test në të cilin duhej të gjenin rrugën e daljes nga një labirint.
Prova ishte mjaft e lehtë për minjtë, grupin e minjve, që kishin dëgjuar Mozartin.

Sot mund të themi një gjë me siguri, atë se: të dëgjuarit e muzikës së Mozartit, dhe në veçanti i sonatave K448 dhe K488, rrit inteligjencën, por vetëm përkohësisht, dhe në veçanti vetëm inteligjencën hapsinore-kohore. Pra atë lloj inteligjence që ka të bëjë me analizën e formave, të pozicionit të objekteve në hapsirë dhe të zhvillimit të ndjenjës së orientimit.

Sipas disa studimeve të tjera, duket se, dëgjimi i zgjatur i kësaj llojë muzike, dhe jo llojeve “të tjera” të muzikës klasike – sepse muzika duhet të respektojë kritere të sakta të ritmicitetit, të melodisë dhe strukturës muzikore, që gjenden në dy simfonitë e cituara më sipër – mund të shkaktoj edhe një rritje definitive të IQ, por deri më tani nuk ka akord unanim në leteraturën e fushës.

Burimet:

  • Music and spatial task performance – Nature 365, 611 (14 October 1993) | doi:10.1038/365611a0
  • Sack, Kevin (1998-01-15). “Georgia’s Governor Seeks Musical Start for Babies”. The New York Times.
  • Prelude or requiem for the ‘Mozart effect’? – Nature 400, 827 (26 August 1999) | doi:10.1038/23611
  • Reply:  Prelude or requiem for the ‘Mozart effect’? – Nature 400, 827-828 (26 August 1999) | doi:10.1038/23614

 

– – –

Të pëlqeu postimi?
Vendos një “Like” tek Faqja e Blogut në Facebook

 

Reklama

A vuajnë kafshët, a ka rreziqe për jetën e tyre gjatë eksperimentimit?

A vuajnë kafshët, a ka rreziqe për jetën e tyre gjatë eksperimentimit?

Ka disa lloje eksperimentesh të cilat me të vërtetë janë të patëkeq ose pothuasje të patëkeq për kafshën. S’ka fare hipokrizi këtu, kjo është e vërteta. Në një pjesë të eksperimenteve ka njëfarë rreziku dhe stesi për kafshën. Ky risk dhe stres bën që eksperimenti të zhvillohet pikërsisht mbi kafshën dhe jo njeriun.

Nuk thuhet asgjëkundi se kafshët nëpër laboratore jetojnë si në parajsë. Ajo që thuhet, dhe nga ata që janë të informuar dihet mirë, është që, kafshët jetojnë në kushte më se të mira, dhe se merret çdo masë për të shmangur vuajtje të panevojshme. Ky është realiteti i gjërave.

Prioriteti është jeta njerëzore dhe progresi shkencor. Kjo qëndron përpara nivelit të vogël të stresit që disa kafshë duhet të pësojnë. Bëhet fjalë për një çmim që njerëzimit i duket më se i arsyeshëm. Në të kundërt, do të ishte mjaft amorale dhe e parespekt, kundrejtë të ngjashëve tanë që kanë qenë apo janë me më pak fat se, refuzimi për të paguar këtë çmim të vogël për progresin bio-mjekësor.

Virusi i imunodefiçencës humane (HIV)

(HIV-1 dhe HIV-2)

Morfologjia e virusit të HIV-it


Virusi i HIV-it
Virus i veshur me gjenom të përbërë prej ARN-je. Veshja e virusit përmban 72 glikoproteina që ndërmjetësojnë thithjen e virusit nga qeliza bujtëse.

Identifikimi i  HIV-it

Teste serumologjike dy-fazëshe. Screening-u fillestar bëhet duke përdorur testin ELISA apo teste të ngjashëm që detektojnë praninë e kundërtrupave anti-HIV, të cilët mund të japin edhe disa rezultate fals-pozitivë. Të gjitha rezultatet pozitive rishikohen duke përdorur një test mjaft specifik të Western blot-it, i cili bazohet mbi kundërtrupa të ndryshëm anti-HIV dhe përjashton fals-pozitivët.

Habitati i HIV-it

Virusi i imunodefiçencës humane qëndron në gjakun, në qumështin e gjirit, në spermën dhe sekrecionet vaginale të personave të infektuar nga HIV-i.

Faktorët e virulencës së HIV-it

Kunjat (majat, spicat – spikes) që ndërmjetësojnë kapjen tek qelizat bujtëse, transkriptaza e kundërt, mutacinet e shpejta, dhe shkrirja e citoplazmave të qelizave të infektuara (mes tyre).

Infeksioni parësor/Sëmundja e shkaktuar nga HIV-i

HIV-i është agjenti shkrehës i sindromës së imunodefiçencës të fituar (AIDS). Infeksioni fillestar me HIV shenjohet nga simptoma të vagullta të ngjashme me ato të mononukleozës që largohen me shpejtësi.

Kjo ndiqet nga faza asimptomatike që mund të zgjasë nga 2 deri në 15 vite dhe që përket me një zbehje/shkatërrim/zvogëlim gradual të qelizave T CD4 në gjak. Kur përqëndrimi i këtyre qelizave bie nën 200 qeliza për mm3 gjak, atëherë shfaqen sëmundjen nga agjentët oportunistë që janë karakteristike për AIDS-in. Këto sëmundje janë edhe shkaku i vdekjes së shumicës së pacientëve të infektuar me virusin që shkakton AIDS-in.

Kontrolli dhe trajtimi 

Kontrolli bazohet në parandalimin e ekspozimit ndaj virusit HIV, që në shumicën e njerëzve do të thotë: praktika seksuale të sigurta, abstenim, përkorje, monogami etj. të gjitha për të kufizuar infektimin.

Ata që injektojnë drogëra të jashtëligjshme duhet të përdorin gilpëra (age) të pastra, sterile, të pandotura duke qenë se aget e ndotura janë rëndom të përfshira në raste infeksionesh.

Nuk ekziston vaksinë për virusin e HIV-it.

Trajtimi i HIV-it mbështetet mbi terapinë antiretrovirale fortësisht aktive (HAART), në të cilën, për të ndalur virusin në fazat e ndryshme të ciklit replikues, përdoret një kombinim i dy inhibitorëve të transkriptazës së kundërt. Ky trajtim zakonisht shoqërohet me një bllokues të receptorëve dhe një inhibitor të integrazës. Është e rëndësishme të theksohet se infeksioni nga HIV është i pakurueshëm, dhe trajtimi shërben vetëm për të ngadalësuar apo parandaluar progresionin e infeksionit të HIV-it drejt AIDS-it.

© Rinstinkt 2012

———————————————

Reflekset

Reflekset

Një refleks është një aksion i trupit që ndodh vetvetiu (automatikisht). Sinjalet kalojnë përmes neuroneve dhe palcës kurrizore duke u treguar pjesëve të ndryshme që të lëvizin, pa e përfshirë trurin. Disa reflekse janë aksione që ndodhin në çdo kohë, sikundër rrahja (të rrahurat) e zemrës (tkurja e muskulit të zemrës). Të tjera reflekse janë aksione urgjence për të mbrojtur trupin nga dëmtimet.

Si punojnë reflekset? (një shembull)

Një receptor i dhimbjes në dorën tuaj ndjen një objekt të mprehtë. Sinjali kalon përmes neuronit ndjior (ndijimor) dhe shkon në palcën kurrizore. Një neuron lidhës (apo bashkues) i palcës kurrizore (apo në palcën kurrizore) e kalon sinjalin tek një neuron motor. Motoneuroni (neuroni motor) e transporton sinjalin deri në muskul, në rastin tonë në një muskul në gjymtyrën e sipërme, duke bërë që ai të tkurret, si pasojë krahu juaj do të tërhiqet pas. Mëpastaj një sinjal shkon në tru dhe ju ndjeni dhimbjen pasi refleksi ka ndodhur.