Infeksionet spitalore

Infeksionet spitalore

Janë infeksione që nuk janë të pranishme (as në inkubacion) në momentin kur i sëmuri hyn në spital (shtrohet) por që merren gjatë periudhës së shtrimit.

Këto infeksione mund të verifikohen pas 3 ditësh nga shtrimi, por edhe pas largimit të pacientit nga spitali.

Pak histori mbi infeksionet spitalore

Në mesin e 1800-ës, I. Semmelweiss dhe J. Simpson ishin pionerët e mbledhjes sistematike të të dhënave mbi infeksionet spitalore:

Semmelweiss demonstroi se, spitali mund të përbënte një rrezik për pacientët (gratë që nuk lindnin në spital kishin një risk për sepsi lehonor dhe vdekshmëri më të vogël se ato që lindnin në spital), se ky risk kishte origjinë infektive (agjentët patogjenë transmetoheshin nga mjekë dhe nga studentë që përpara se të asistonin femrat që po lindnin kishin kryer autopsi), dhe se një ngjarje e tillë mund të parandalohej (duke larë duart me klorur kalciumi).

Infeksione spitalore

Në vitin 1955, Colebrook propozoi gjetjen apo evidencimin e infeksioneve në çdo spital të madh.

Në  vitin 1959, Moore ngriti figurën profesionale të infermieres që merret me kontrollin e infeksioneve në spitalin e vet; shembulli u ndoq nga të tjerë.

Në vitin 1970, përcaktohet (përkufizohet) një popullatë pacientësh me rrezik të lartë për infeksionet spitalore.

Shtetet e Bashkuara ngritën CDC-në (Center for Disease Control and Prevention) dhe një sistem vëzhgimi, National Nosocomial Infections Surveillance System (NNIS), që funksionon edhe sot.

Viti 1980, në Itali, Istituto Superiore di Sanita (ISS) përpunon programin italian për kontrollin e infeksioneve spitalore.

Subjektet e ekspozuara janë:

  • Të sëmurët e shtruar
  • Subjekte që shkojnë në day hospital (dializa, ekzaminime strumentale, ambulatorët)
  • Stafi shëndetsor (mjekët, infermierët, ndihmësit)
  • Të afërmit, miqtë, vizitorët (që përfaqësojnë një burim infektimi për të shtruarit)

Çdo vit në Itali verifikohen 450,000-700,000 infeksione që janë drejtëpërdrejtë përgjegjëse për 4500-7000 vdekje (nuk ka të dhëna të besueshme mbi vdekjet).

Shkalla e infeksioneve spitalore është prej 6,8%.

Nëse mendojmë se 30% e infeksioneve janë të parandalueshme: çdo vit mund të parandalohen, potencialisht,  1350-2100 vdekje.

Rritje e shpenzimeve shëndetsore me 500 milion euro.

Epidemiologjia e infeksioneve spitalore: burimi i infeksionit mund të jetë ekzogjen ose endogjen.

Burimi endogjen, përbëhet nga flora rezidente e vet pacientit. Kjo mun të kolonizojë (pushtojë) rajone trupore të ndryshme nga ato ku qëndron zakonisht.

Burimi ekzogjen, përbëhet nga mikroorganizmat e transmetuar nga personat (mjekë dhe infermierë, vizitues, të sëmurë të tjerë).

Objekte (pajisje sanitare, ushqime, ujë, ajër, ilaçe, gjak).

Ambienti i pajetë është një serbator për mikrobet patogjenë.

Ambienti i pajetë dhe infeksionet

Përdorimi i përsëritur i antibiotikëve në një ambient të mbyllur, si në një repart spitalor, krijon një presion selektiv në favor të tipeve rezistentë.

Faktorë që japin predispozitë për infeksione spitalore:

  • Mosha (fëmijë, të moshuar)
  • Imunitet specifik (pamjaftueshmëri Ab)
  • Sëmundje (diabeti, kanceri, hepatiti, djegie etj.)
  • Infeksione të tjera (HIV, gripi, herpesi)
  • Medikamente specifikë (terapi antiinflamatore, antibiotikë)
  • Tauma aksidentale (djegie, incidente rrugore)
  • Trauma të qëllimshme (kirurgjike)

Agjentë patogjen tradicionalë, si për shembull virusi i gripit, virusi i hepatitit, Salmonellat etj. që veç pacientëve godasin edhe personalin që i asiston.

Agjentë oportunistë; që do të thotë të gjithë ato organizma që sulmojnë pritësin kur krijohen disa kushte të tilla që të lejojnë fiksimin e tyre në rajone që normalisht janë sterile ose kur ndodh një ulje e nivelit të imunitetit të pritësit.

Etiologjia e infeksioneve spitalore:

Bakteret gram pozitivë janë:

  • S. aureus
  • Stafilokokët koagulazë negativë,
  • S. Epidermidis
  • Difteroidët
  • C. Difficile
  • Listeria monocytogenes

Infeksionet spitalore më të shpeshta janë:

  • Infeksione të traktit urinar (42%)
  • Infeksione të prerjeve kirurgjikale (24%)
  • Infeksione të traktit të frymëmarrjes (11%)
  • Bakterihemi (5%)
  • Të tjera (18%)

Masa parandaluese të infeksioneve spitalore

  • Dizinfektimi i duarve
  • Përdorimi i dorashkave, maskave, syzave mbrojtëse, këmishave etj.
  • Dizinfektimi i sipërfaqeve dhe materialeve

© mbi tekstin, Rinstinkt, nëntor 2012

————————————————————————————————-

Reklama

Endosporet bakterore

Endosporet bakterore

Sporet bakterore: Karakteristika të përgjithshme

  • Spore: strukturë rezistence, brendaqelizore (formohet nga qeliza mëmë apo sporangu), metabolikisht inerte (pa aktivitet).
  • Përthyese (e dritës) në mikroskopin optik, sepse nuk penetrohet nga njgjyruesit.
  • Prodhohet nga bakteret sporigjene (Gram-pozitive) me interes mjekësor:
    • Aerobë, Bacillus anthracis, Bacillus cereus.
    • Anaerobë, Clostridium botulinum, Clostridium tetani, Clostridium perfringens.

 

Patogjenë spore-prodhues

Kjo paraqitje diapozitivash lyp JavaScript.

Sporet bakterore: Morfologjia

  • Forma: sferike (Clostridium); Eliptike (Bacillus)
  • Përmasat (diametër vs sporang): diametri i sipërm (C. tetani); diametri i poshtëm (B. anthracis)
  • Pozicioni: terminal apo sub-terminal (Clostridium); qëndror apo para-qëndror (Bacillus).

Sporet bakterore: Ultrastruktura

  • Pjesa qëndrore:
    • Citoplazma e rrethuar nga membrana plazmatike në faqen e brendshme të së cilës mbështetet kromonemi (mat. gjenetik).
    • Mur qelizor rudimental (i hollë, acid muramik i çhidratuar)
    • Mbështjellat e sporeve
      • Korja (korteksi): dipikolinat kalciumi, peptidoglikan kompakt (i brendshmi) dhe i “shkrifët” (i jashtmi).
      • Veshjet, coats (e brendshme dhe e jashtme): proteina keratinë-ngjashme, lipide 1-2%.
      • Ekzospori: fosfolipoproteinë.

Sporet bakterore: Sporogjeneza

  • Proces dimorfogjenetik që karakterizohet nga tranzicioni: formë vegjetative -> spore.
  • Proces gjenetikisht i kontrolluar (diferencim).
  • Nisje e fazës së pandryshueshme të rritjes, e nxitur nga kushtet mjedisore “të disfavorshme” për metabolizmin bakteror: tharja; ndryshimi i pH-së; ndryshueshmëria e raportit O2, CO2; radiacionet jonizuese.
  • Sekrecion toksinash dhe antibiotikësh (polimixina B)
  • Zgjatja: 6-8 orë.

Sporet bakterore: Sporogjeneza

  • Ngjeshje e materialit gjenetik
  • Dyfishimi i ADN-së
  • Ndarja e e nukleoideve
  • Formimi i pre-sporës
  • Mbivendosja e memb të reja
  • Lirimi i spores me anë të autolizës së sporangut

Sporogjeneza është një proces shumë i ndërlikuar që kërkon, për tu zhvilluar, një qelizë veçanërisht efikase.

“…sporet janë qeliza të shëndetshme të kërcënuara nga uria…”

Sporet bakterore: Fiziologjia dhe karakteristikat

  • Mungesë totale e biosintezave makromolekulare
  • Përmbajtje e pakët uji, H2O
  • Mungesë aktiviteti enzimatik
  • Mungesë apo konsum tejet i zvogëluar oksigjeni O2
  • Rezistencë kimiko-fizike e lartë:
    • ndaj nxehtësisë, 100 grad C për disa orë
    • tharjes
    • enzimave
    • rrezatimeve
    • karakteret antigjenike të njëjtë me ata të formës vegjetative, + disa antigjene specifikë.

Mbirja (mugullimi) i sporeve

Proces dimorfogjenetik: spore -> forma vegjetatve

Proces i nitur nga rivendosja e kushteve mjedisore “të favorshme” për rritjen (lëndë ushqyese, në veçanti alanina).

Proces që artikulohet në tre faza të njëpasnjëshme (90 minuta):

  • Aktivizimi (stimul kimik, dinamik, termik): dëmtim dhe depërtueshmëri e mbështjellave sporale, me eliminimin e dipikolinatit dhe joneve kalcium.
  • Fillimi: hyrja e metabolitëve që aktivizojnë enzimat litikë të murit qelizor të sporës, shkatërrimi i kores (korteksit).
  • Rritja: thithja e ujit dhe joneve; rifillimi i funksioneve metabolike kryesore; dalja e qelizës së re vegjetative (ekzorritje).

Sporet bakterore: Implikime praktike

Sporet e klostridit qëndrojnë “të gjalla” deri në 500 vite: spore të aktinomicetëve të zbuluara në baltë në një distancë kohore 7500 vjeçare.

Rëndësi të veçantë në ambientin:

  • Mjekësor: rezistencë ndaj dizinfektantëve dhe nxehjes, ndotje e plagëve dhe materialeve kirurgjikale
  • Industriale: përgatitja e konservave ushqimore.
  • Shoqërore: përdorimi i sporeve të Bacillus anthracis për qëllime bioterrorizmi.
  • Laboratorike: spore të B. Stearothermophilus-it përdoren për kontrollin e cilësisë së autoklavës.

© mbi tekstin, Rinstinkt, shtator 2012