Fagocitoza dhe agjentët infektues

Fagocitoza është një proces themelor në përgjigjen imunitare të lindur. Fagocitoza e baktereve shpie në pjesën më të madhe të rasteve në shkatërrimin e tyre (lizimi i baktereve). Gjithsesi, disa mikroorganizma patogjenë kanë mësuar (apo kanë evoluar) që ta përdorin këtë mekanizëm në avantazh të vet për t’u futur në qelizë dhe për t’u rritur kështu në një ambient të mbrojtur nga elementët e tjerë të sistemit imunitar (mbrojtës).

Për shembull, Mycobacetrium tuberculosis, agjenti patologjik përgjegjës për tuberkulozën, është i aftë të rritet dhe të ndahet në brendësi të makrofagëve. Disa patogjenë kanë zhvilluar mekanizma “të zgjuar” për të shmangur vdekjen dhe shkatërrimin në fagolizozome.

Listeria monocytogenes-i, një bakter patogjen, është e aftë që të shkrijë membranën e fagozomit dhe të penetrojë në citoplazmën e makrofagut.

Mycobacterium tuberculosis-i mund të parandalojë shkrirjen e fagozomit dhe lizozomit  dhe të jetojë dhe rritet në rehat në brendësi të fagozomit, fshikëzës ku makrofagu e ka gëlltitur.

Shumë viruse shfrytëzojnë mekanizmin e endocitozës me anë të receptorëve për të infektuar qelizat. Janë një shembull i mirë Poliovirusët dhe Adenovirusët; sapo hyjnë me endocitozë dhe mbërrijnë në ndarjen endozomale, këta viruse përdorin proteinat e veshjes së tyre (kapsidit) për të shpuar endozomin dhe futur në citoplazmë materialin e tyre gjenetik.

 

© Rinstinkt 2012

Reklama

Frymëmarrja qelizore

Frymëmarrja qelizore

Burimi kryesor i energjisë për qelizat përfaqësohet nga glukozi (C6H12O6) dhe thyerja e tij nëpërmjet një reaksioni oksidim që ndodh me dy faza të ndara: glikoliza dhe frymëmarrja qelizore ose fermentimi (pra, me apo pa prani oksigjeni). Frymëmarrja qelizore kërkon praninë e oksigjenit dhe shpie në thyerjen e sheqernave me prodhimin e dioksidit të karbonit dhe ujit.

Glikoliza

Glikoliza është një proces me 9 reaksione të njëpasnjëshme që ndodhin në citoplazmë. Çdo reaksion katalizohet nga një enzimë specifike. Gjatë glikolizës një molekulë glukozi transformohet në 2 molekula acidi piruvik, duke lëshuar energji. Energjia përdoret për të prodhuar 2 molekula ATP-je dhe 2 molekula NADH-je. Acidi piruvik është ende i pasur me energji dhe kështu ai vazhdon “të përpunohet” më tej.

Frymëmarrja qelizore

Frymëmarrja qelizore kërkon praninë e oksigjenit – aerobiozë. Gjatë frymëmarrjes qelizore acidi piruvik oksidohet dhe thyhet në dioksid karboni dhe ujë. Ky proces ndodh në mitokondri dhe ka si qëllim prodhimin e ATP-së.

Fermentimi

Fermentimi është procesi i përdorur nga disa qeliza, për të përftuar energji, kur nuk ka oksigjen – anaerobiozë. Gjatë fermentimit glukoza kthehet në molekula më të thjeshta duke çliruar energj. Fermentimi fillon me glokolizën dhe përfundon me prodhimin e acidit piruvik. Gjithsesi, acidi piruvik shndërrohet në substanca që janë të ndryshme në varësi të tipit të fermentimit. Gjatë fementimit alkolik, acidi piruvik transformohet në alkool etilik, ndërsa gjatë fermentimit laktik ai kthehet në acid laktik.

 

© Rinstinkt, 2012

————————————————————————————————————-

Organele qelizore: Ribozomet

Ribozomet aderojnë në membranën e rrjetit endoplazmatik të ashpër. Por ata mund edhe të gjenden të lirë në citoplazëm. Janë trupa të rrumbullakët që përbërë nga dy nënnjësi, çdonjëra prej të cilave formohet nga një molekulë ARN-je e lidhur me një proteinë. Ribozomet janë vendi i sintezës proteinike.