Mikrobiologji: Bacillus anthracis dhe sëmundja e Plasjes

Bacillus anthracis

Morfologjia mikroskopike

Bacil i gjerë, gram-pozitiv, shpesh i pranishëm në vargje të gjatë. Qelizat  kanë formë blloku me endospore që zhvillohen në qendër të qelizës bakterore.

Bacillus anthracis – morfologji e Bacillus anthracisit, mikrobit të plasjes

Identifikimi i Bacillus anthracis

Me anë të reaksionit të Gramit dhe formimit të endosporeve. Bacillus-i është aerobik, ndërsa Clostridium-i është një anaerob strikt. Për të dalluar (diferencuar) Bacillus anthracis-in nga anëtarët e tjerë të gjinisë përdoren teste biokimike dhe fiziologjike.

Habitati i Bacillus anthracis

Si forma vegjetative ashtu edhe formimi i endosporeve ndodhin në dhe. Sporet mund të përhapen në ujë, në bimë dhe në trupat e kafshëve. Pjesa më e madhe e infeksioneve njerëzore ndodhin në punëtorë që merren me qimet e kafshëve apo produkteve që vijnë prej tyre.

Faktorët e virulencës

Qelizat janë të mbuluara nga një kapsulë e trashë që inhibon fagocitëzën. Bacillus anthracis, gjithashtu, prodhon ekzotoksina që shkaktojnë vdekjen e makrofagëve. Në makrofagun që është duke vdekur, lizozomet lëshojnë përmbajtjen e tyre duke shpënë në trombozën e kapilarëve, shok kardiovaskular dhe vdekje të shpejtë.

Infeksionet kryesore/Sëmundja

Plasja e lëkurës (antraksi i lëkurës) është forma më e pëhapur dhe më pak e rrezikshme e infektimit dhe realizohet kur sporet e Bacillus anthracis-it futen në lëkurën e dëmtuar. Rritja e bakterit vihet re si një puçrrizë (papulë) nekrotike. Pa trajtim mjekësor vdekshmëria mund të arrijë deri në 20%.

Antraksi mushkëror mund të ndodh kur, një numër relativisht i vogël (8,000 – 50,000) sporash, thithet dhe rritet në mushkëri. Trajtimi antibiotik duhet të filloj përpara se të arrihet përqëndrimi kritik i toksinës (helmit); përndryshe vdekshmëria mund të kalojë në mbi 99%.

Antraksi gastrointestinal ndodh kur sporet gëlltiten. Zakonisht ndjek një simptomatologji e ngjashme me atë mushkërore.

Kontrolli dhe trajtimi i sëmundjes së Plasjes

Për plasjen (antraksin) ekziston një vaksinë, që përdoret nga personeli ushtarat dhe nga ata që kanë profesione me risk të lartë për tu prekur nga antraksi. Vaksina ka mjaft efekte anësore.

 

©Rinstinkt, 2012, mbi tekstin

————————————————————————————————–

Reklama

Bacillus anthracis duke u gëlltitur nga një neutrofil

Mikrografi me skansion elektronik i një neutrofili që është duke kullufitur një bakter të antraksit (plasjes)

Mikrografi me skansion elektronik i një neutrofili që është duke kullufitur një bakter të antraksit (plasjes)

Endosporet bakterore

Endosporet bakterore

Sporet bakterore: Karakteristika të përgjithshme

  • Spore: strukturë rezistence, brendaqelizore (formohet nga qeliza mëmë apo sporangu), metabolikisht inerte (pa aktivitet).
  • Përthyese (e dritës) në mikroskopin optik, sepse nuk penetrohet nga njgjyruesit.
  • Prodhohet nga bakteret sporigjene (Gram-pozitive) me interes mjekësor:
    • Aerobë, Bacillus anthracis, Bacillus cereus.
    • Anaerobë, Clostridium botulinum, Clostridium tetani, Clostridium perfringens.

 

Patogjenë spore-prodhues

Kjo paraqitje diapozitivash lyp JavaScript.

Sporet bakterore: Morfologjia

  • Forma: sferike (Clostridium); Eliptike (Bacillus)
  • Përmasat (diametër vs sporang): diametri i sipërm (C. tetani); diametri i poshtëm (B. anthracis)
  • Pozicioni: terminal apo sub-terminal (Clostridium); qëndror apo para-qëndror (Bacillus).

Sporet bakterore: Ultrastruktura

  • Pjesa qëndrore:
    • Citoplazma e rrethuar nga membrana plazmatike në faqen e brendshme të së cilës mbështetet kromonemi (mat. gjenetik).
    • Mur qelizor rudimental (i hollë, acid muramik i çhidratuar)
    • Mbështjellat e sporeve
      • Korja (korteksi): dipikolinat kalciumi, peptidoglikan kompakt (i brendshmi) dhe i “shkrifët” (i jashtmi).
      • Veshjet, coats (e brendshme dhe e jashtme): proteina keratinë-ngjashme, lipide 1-2%.
      • Ekzospori: fosfolipoproteinë.

Sporet bakterore: Sporogjeneza

  • Proces dimorfogjenetik që karakterizohet nga tranzicioni: formë vegjetative -> spore.
  • Proces gjenetikisht i kontrolluar (diferencim).
  • Nisje e fazës së pandryshueshme të rritjes, e nxitur nga kushtet mjedisore “të disfavorshme” për metabolizmin bakteror: tharja; ndryshimi i pH-së; ndryshueshmëria e raportit O2, CO2; radiacionet jonizuese.
  • Sekrecion toksinash dhe antibiotikësh (polimixina B)
  • Zgjatja: 6-8 orë.

Sporet bakterore: Sporogjeneza

  • Ngjeshje e materialit gjenetik
  • Dyfishimi i ADN-së
  • Ndarja e e nukleoideve
  • Formimi i pre-sporës
  • Mbivendosja e memb të reja
  • Lirimi i spores me anë të autolizës së sporangut

Sporogjeneza është një proces shumë i ndërlikuar që kërkon, për tu zhvilluar, një qelizë veçanërisht efikase.

“…sporet janë qeliza të shëndetshme të kërcënuara nga uria…”

Sporet bakterore: Fiziologjia dhe karakteristikat

  • Mungesë totale e biosintezave makromolekulare
  • Përmbajtje e pakët uji, H2O
  • Mungesë aktiviteti enzimatik
  • Mungesë apo konsum tejet i zvogëluar oksigjeni O2
  • Rezistencë kimiko-fizike e lartë:
    • ndaj nxehtësisë, 100 grad C për disa orë
    • tharjes
    • enzimave
    • rrezatimeve
    • karakteret antigjenike të njëjtë me ata të formës vegjetative, + disa antigjene specifikë.

Mbirja (mugullimi) i sporeve

Proces dimorfogjenetik: spore -> forma vegjetatve

Proces i nitur nga rivendosja e kushteve mjedisore “të favorshme” për rritjen (lëndë ushqyese, në veçanti alanina).

Proces që artikulohet në tre faza të njëpasnjëshme (90 minuta):

  • Aktivizimi (stimul kimik, dinamik, termik): dëmtim dhe depërtueshmëri e mbështjellave sporale, me eliminimin e dipikolinatit dhe joneve kalcium.
  • Fillimi: hyrja e metabolitëve që aktivizojnë enzimat litikë të murit qelizor të sporës, shkatërrimi i kores (korteksit).
  • Rritja: thithja e ujit dhe joneve; rifillimi i funksioneve metabolike kryesore; dalja e qelizës së re vegjetative (ekzorritje).

Sporet bakterore: Implikime praktike

Sporet e klostridit qëndrojnë “të gjalla” deri në 500 vite: spore të aktinomicetëve të zbuluara në baltë në një distancë kohore 7500 vjeçare.

Rëndësi të veçantë në ambientin:

  • Mjekësor: rezistencë ndaj dizinfektantëve dhe nxehjes, ndotje e plagëve dhe materialeve kirurgjikale
  • Industriale: përgatitja e konservave ushqimore.
  • Shoqërore: përdorimi i sporeve të Bacillus anthracis për qëllime bioterrorizmi.
  • Laboratorike: spore të B. Stearothermophilus-it përdoren për kontrollin e cilësisë së autoklavës.

© mbi tekstin, Rinstinkt, shtator 2012