Anemia nga humbjet hematike

Anemia nga humbjet hematike

Humbjet hematike akute dhe anemia

Ilustrim i elementëve të gjakut.

Ilustrim i elementëve të gjakut.

Humbjet hematike akute, të menjëhershme, të dallueshme nga humbjet hematike kronike, shkaktojnë kryesisht një zvogëlim të nivelit apo më saktë të vëllimit të gjakut brenda-enëzor. Si pasojë e zvogëlimit të vëllimit të gjakut brendaenëzor mund të shkaktohet një kolaps kardiovaskular, shok (shock) apo edhe vdekje e pacientit/individit.

Karakteristikat klinike, dhe jo vetëm,  varen nga intensiteti dhe nga lloji i gjakderdhjes, që mund të jetë e jashtme ose e brendshme.

Nëse pacienti mbijeton nga episodi i humbjes hematike akute, vëllimi i gjakut (kujdes: flitet për vëllimin, duke i anashkaluar karakteristikat cilësore) priret të rritet nëpërmjet zhvendosjes brenda-enëzore, brendavaskulare të ujit që zakonisht gjendet në hapësirën ndërqelizore. Një zhvendosje e këtillë e lëngut intersticial, ndërqelizor, shkakton hollim të gjakut, i ashtuquajtiru “hemodiluicion”, dhe si pasojë edhe një zvogëlim të parametrit të hematokritit.

Zvogëlimi i numrit total të eritrociteve (rruazave të kuqe të gjakut) bën që nëpër indet e trupit të shkojë më pak oksigjen nga sa shkon zakonisht, kjo sepse, siç e dimë oksigjeni transportohet kryesisht nëpërmjet hemoglobinës që gjendet në citoplazmën e rruazave të kuqe të gjakut. Zvogëlimi i transportit të oksigjenit indukton një rritje të nivelit të prodhimit të eritropoietinës në veshka. Eritropoietina stimulon shumimin e prekursorëve të rruazave të kuqe të gjakut në palcën e kockave (CFU-E); pra është një hormon i rëndësishëm në procesin e gjakpërftimit (hematopoiezës).

Pas lëshimit dhe veprimit të eritropoietinës, duhen disa ditë që të vihen re efektet… e kështu, në qarkullimin e gjakut do të vihen re një numër disi i rritur retikolocitesh. Retikolocitet janë eritrocite që nuk kanë përfunduar akoma stadin e vet maturues. Zakonisht në gjak gjenden në një përqindje nga 0.5 në 1.5.

Sapo palca e kuqe rrit aktivitetin e vet, nën stimujt e eritropoietinës, vihet re një rritje e  numrit të retikolociteve, që mbërrin në nivele prej 10-15% pas 7 ditësh.

Retikolocitët kanë përmasa më të mëdha se eritrocitet (makrocitë) dhe karakterizohen nga një citoplazmë polikromatofile, me ngjyrim blu të kuq.

Humbjet hematike kronike dhe anemia

Humbjet hematike kronike shkaktojnë anemi vetëm në rastet kur entiteti i humbjes hematike kalon tej aftësive ripërtëritëse të palcës apo kur rezervat e hekurit në organizëm mbarojnë dhe shfaqet, si pasojë, e ashtuquajtura anemi sideropenike, pra nga mungesa e hekurit (hekuri është element thelpësor në sintetizimin e hemoglobinës).

Rinstinkt, 2014.

[Të pëlqeu postimi? Nëse po, atëhere mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

——————————————————————————

Reklama

Anemia me qeliza në formë drapëri dhe malaria

Anemia me qeliza në formë drapëri dhe malaria

Fëmijët me një gjen për hemoglobinën difektoze mund të zhvillojnë një rezistencë më të madhe ndaj sëmundjes së malaries, falë një mekanizmi imunitar.

Një anomali e qelizave të gjakut, eritrociteve, mund t’u japi fëmijëve një mbrojtje substanciale kundër malaries në dhjetë vitet e para të jetës.

Qeliza të kuqe të gjakut në formë drapëri

Qeliza të kuqe të gjakut në formë drapëri

Anomalia është një deformim strukturor (në formë drapëri), për shkaqe molekulare, i qelizave të kuqe të gjakut. Karakteristika është e trashëgueshme, gjenetike, dhe në formën e vet më të rëndë mund të provokojë anaminë në formë drapëri apo të quyjtur ndryshe edhe anemia mesdhetare.

Malaria shkakton rreth një milion të vdekur çdo vit, në pjesën më të madhe fëmijë në Afrikën sub-Sahariane.

Prej kohësh dihet se në zonat më të prekura nga malaria, gjeni për hemoglobinën S (HbS) është shumë i përhapur.

Mbrojtja ndaj malaries realizohet tek individët që kanë një gjen normal dhe një anormal (dmth anemik falcemik) – pra që është heterozigot.

 

Rinstinkt 2013

————————————————————————————————-

Anemia

Anemia

Reduktimi i numrit të rruazave të kuqe të gjakut (eritrociteve) apo reduktimi i sasisë së hemoglobinës quhet anemi.

Ka disa shkaqe të ndryshme të anemisë, mes të cilave mungesa e faktorëve të nevojshëm për formimin e hemoglobinës (si hekuri, vitamina B12 dhe acidi folik), humbja e tepërt apo shkatërrimi i tepërt i eritrociteve apo paaftësia e palcës së kuqe për të prodhuar një numër të mjaftueshëm qelizash.

Në disa tipe anemish mund të ndryshojë edhe forma e eritrociteve (rruazave të kuqe të gjakut). Mungesa e hekurit shpie, si pasojë, në qeliza që janë më të vogla se normalet (mikrocitë) ndërsa mungessa e vitaminës B12 shpie në qeliza që janë më të mëdha krahasuar me qelizat normale (makrocitë).

Eritrocitët në formë sferike dhe të brishtë (sferocitët), mund të lindin nga mutacione të gjeneve që kodifikojnë për proteina të citoskeletit të rruazave të kuqe.

 

© Rinstinkt

——————————————————————————————————-

Anemia me qeliza falciforme (në formë drapëri)

Anemia me qeliza falciforme (ne formë drapëri) është një sëmundje e molekulave te hemoglobines.

Anemia me qeliza falciforme është një sëmundje trashëguese e njeriut. Njihen te pakten 500 variante gjenetike te hemoglobines se njeriut, te gjitha shumë te rralla pervecse disa formave te vecanta. Pjesa me e madhe e varianteve te hemoglobines dallojnë nga njera-tjetra ne vetëm një mbetje aminoacidi (amminoacidi). Keto variacione (ne fakt, mutacione) ne strukturen dhe funksionin e hemoglobines shpesh nuk kanë efekte te rëndësishme, por ndonjehere kane pasoja te renda. Çdo variant i hemoglobines është produkt i një gjeni te alteruar (të ndryshuar), te quajtur alel.
Meqenese njeriu, pergjithesisht, zoteron dy kopje te çdo gjeni, çdo subjekt mund te zoterojë dy kopje te një aleli (dhe te jetë, pra, homozigot për ate gjen), ose te këtë një kopje te çdonjë prej dy aleleve te ndryshme (një normal dhe tjetri jo, dhe te jetë heterozigot).

Ky tip anemie godet (prek) ata individë qe trashegojne alelin e hemoglobines me qeliza falcifome, nga te dy prindërit. Numri i eritrocieve bie, zvogëlohet, por edhe forma e tyre ndryshon. Pervecse përmbajtjes me te madhe ne qeliza jomature, gjaku i ketyre individeve përmban edhe eritrocite te zgjatur, te holle, ne formë drapëri. Nëse hemoglobina e nxjerre nga qelizat falciforme (e quajtur hemoglobina S) deoksigjenohet (i hiqet oksigjeni), bëhet e patretshme dhe formon polimerë qe agregohen ne fibra tubulare. Hemoglobina normale (hemoglobina A) qendron e tretshme edhe nëse i largohet oksigjeni (pra, edhe nëse deoksigjenohet). Fibrat e patretshme te hemoglobines S te deoksigjenuar shkaktojnë deformimin e eritrociteve duke u dhene formen e drapërit. Sasia e qelizave, eritrociteve ne formë drapëri rritet me shpejtesi ndersa gjakut i largohet oksigjeni.

Karakteristikat e vecana te hemoglobines S janë rezultat i një zevendesimi te vetëm aminoacidi, një mbetje Valine ne vend te një Ac.Glutamik ne pozicionin 6 te dy vargjeve, zinxhireve beta. Grupi radikal i Valines nuk zoteron ngarkesa elektrike, ndersa grupi radikal i Ac. Glutamik zoteron një ngarkesë negative ne pH 7,4. Pra, hemoglobina S ka dy ngarkesa elektrike me pak ne krahasim me hemoglobinen A (një ngarkesë me pak për çdo varg beta). Zevendesimi i një Ac. Glutamik me një Valinë, krijon një pikë kontakti hidrofobike, “te ngjitshme”, ne pozicionin 6 te vargut beta, qe gjendet ne sipërfaqen e jashtme te molekules se hemoglobines. Keto zona te ngjitshme bejne qe molekulat e deoksihemoglobines S te asociohen ne mënyrë anomale njera me tjetren duke formuar agragate fibroze te zgjatura, tipike te semundjes. Anemia falciforme prek individët homozigot për alelin (e anemise me qeliza falciforme) e gjenit qe kodifikon për nennjesine (subunitetin) beta te hemoglobines.
Anemia me qeliza falciforme është një sëmundje e rende dhe e dhimbshme. Subjektet e prekur pesojne kriza te vazhdueshme sa herë qe kryejne sforco fizike. Vuajne nga gjendje konfuzionale, frymëmarrje te shkurter dhe te shpejte kjo për te marre me shumë oksigjen, probleme kardiake, takikardi dhe dobësi. Permbajtja e hemoglobines është sa rreth gjysma e vleres normale, qe vertitet rreth 15-16g/100ml, duke qene se qelizat falciforme janë te brishta dhe çahen lehtë. Një pasoje edhe me e rende është bllokimi i enëve te vogla te gjakut, kapilareve, pra bllokimi i qarkullimit te gjakut nëpër keto ene, çka shkakton një dhimbje te forte dhe alteron funksionet e organit te prekur. Kjo është edhe arsyeja kryesore e vdekjes premature te subjekteve te prekur.

Rinstinkt 2012

Mungesa e hekurit ose sideropenia

Mungesa e hekurit në dietë – Sideropenia

Mungesa e hekurit ose sideropenia, është mungesa ushqimore më e zakonshme, që qëndron në origjinë të 50% të rasteve të anemisë. Mungesa e hekurit prek 1,62 miliard persona, 25% të popullatës botërore, duke shkaktuar 841,000 vdekje.