CBT-ja, e pakundërshtuar mes psikoterapive

CBT-ja, e pakundërshtuar mes psikoterapive

Para dy muajsh The American Journal of Psichiatry botonte një studim shkencor mbi të dhënat e nxjerra nga krahaismi i CBT-së dhe të ashtuquajturës Psikoterapi Psikoanalitike, në trajtimin e bulimisë nervoze.

psikoStudimi, i botuar në 1 Janar 2014,  tregonte se, në trajtimin e bulimisë nervoze – që është një çrregullim i të ngrënit – teknika e trajtimit CBT (cognitive behaviour therapy) është/rezultoi më efikase sesa psikanaliza.

Problemi që kanë njerëzit që vuajnë nga bulimia nervoze, thelpësisht ka të bëjë me gëlltitjen e një sasie të tepërt ushqimi, të cilën mëpastaj tentojnë ta nxjerin jashtë në mënyra të ndryshme për të mos e metabolizuar, e kështu, për të mos u “shëndoshur”. Zakonisht subjektet nxitin refleksin e të vjellit, marrin substanca laksative, apo kryejnë ushtrime fizike të tepruara për t’u dobësuar.

Në studimin në fjalën- që kontribues kryesor ka Stig Poulsen and Susanne Lunn – 70 pacientë me bulimi nervoze u ndanë në mënyrë të rastësishme në dy grupe; njëri nga grupet u trajtua me anë të CBT-së ndërsa grupi tjetër i pacientëve u trajtua me psikoterapinë psikonalitike. Duhet theksuar se grupi që u trajtua me Cognitive Behaviour Therapy (CBT) kreu 20 seksione të shpërndara në vetëm 5 muaj (trajtim), ndërsa grupi i që “u trajtua” me anë të terapisë psikanalitike  e vazhdoi “trajtimin” për 2 vite rresht, me takime të përjavëshme.

Në thelp të përqasjes psikoanalitike qëndron ideja se sjellja e pacientëve/personave me bulimi nervoze përfaqëson një tentativë për të kontrolluar ndjenja dhe dëshira problematike. Terapisti që ndjek përqasjen – jo dhe aq efikase të psikoanalizës – e ndihmon pacientin, apo më saktë klientin e vet, pra individin që i drejtohet psikoanalistit,  që të flasi për këto ndjenja dhe mendime dhe mëpastaj të kuptoj se si këto janë të lidhura me buliminë. Dhe, kur individi mëson të pranojë dhe të menaxhojë dëshirat e veta, stresi dhe çrregullimi zhduken së bashku me simptomat e bulimisë nervoze. Pra duket se roli i psikoanalistit, sipas meje, është thelpësisht dhe as gjë më shumë një rol i panevojshëm për një pacient. Aq më tepër kur mendohet se për të biseduar me këtë psikoanalist do të duhet të paguash nga xhepi yt apo nga xhepi i kolektivit (në rast se këto farë “terapishë” eventualisht subvencionohen me para puublike.)

CBT-ja nga ana tjetër ka një qasje të ndryshme; ajo drejtohet thelpësisht tek vet simptomat e bulimisë nervoze. Praktikuesit e CBT-së drejtohen nga koncepti fare i thjeshtë, dhe sipas meje efikas, i të menduarit të bulimisë si një pasojë dhe si diçka e ndikuar nga mënyra e të menduarit të subjektit/pacientit. Terapistët që ushtrojnë CBT-në i tregojnë individit se si të identifikojë dhe sfidojë idetë dhe besimet që nuk i bëjnë mirë për shëndetin, apo që më gjerë nuk janë të arsyeshme dhe bëjnë të ketë një sjellje jo normale. Gjithashtu, në rastin e bulimisë nervoze, terapisti e ndihmon pacientin që të identifikojë momentet kohore se kur është/ndihet më vulnerabët dhe realizojnë një plan që ndihmon për të shmangur recidivat e gjendjes së bulimisë nervoze.

Siç thuhet më lartë, pjesëmarrësit e të dy grupeve nuk i nënshtrohen trajtimeve përkatëse për të njëjtën periudhë kohore. Ata që ndjekin psikoterapinë psikoanalitike e vazhdojnë “trajtimin” për një periudhë shumë më të gjatë, që do të thotë më shumë kosto për pacientin, kosto kohore, psikologjike dhe tek e fundit edhe monetare/financiare. Por megjithatë, përtej kësaj, ata që ndoqën trajtimin me CBT-në dolën më të fituar; kjo falë efektshmërisë së trajtimit të bulimisë nervoze me anë të teknikës së CBT-së (cognitive behaviour therapy).

Rezultatet tregojnë se vetëm pas pesë muajve, 42% e individëve/pacientëve të grupit nën trajtim me CBT, substancialisht, nuk kishin më probleme. Ndërsa nuk mund të thuhet e njëjta gjë për psikoterapinë psikoanlitike (psikanalizën), meqë vetëm 6% e pacientëve/individëve patën përmirësime. Por megjithatë, trendi mediokër i psikoterapisë psikoanalitike (psikanalizës) mbetet pothuaj i tillë (rritet në 15%), edhe pas dy vitesh trajtim. Por ky 15% i rezultateve të psikanalizës, qëndron shumë shumë, po vërtetë shumë më pas 44% të rezultateve të CBT-së; duhet theksuar sërisht, pavarësisht faktit se këta pacientë/individë e kishin përfunduar trajtimin prej 19 muajsh.

Pika të tjera që flasin, edhe më, në favor të CBT-së dhe të domethënies së studimit në fjalë: fakti se terapeutët e CBT-së kishin një trajtim jo kohëgjatë, pra kishin marrë një trajnim vetëm pak ditor, ndryshe nga psikoterapeutët psikoanalitikë të cilët kishin një eksperiencë shumë më të gjatë në fushën e vet. Ç’ka lë vend për supozimin se, si do të kishin qenë rezultatet e studimit?, nëse edhe terapeutët e CBT-së do të kishin patur eksperiencë më të madhe, sikundër ata që trajtonin pacientët në grupin tjetër…

Rezultatet, padyshim që nuk priteshin nga eksperimentuesit. Kjo sepse këta ushtronin si praktikë të vetën psikoterapinë psikoanalitike, ose thënë ndryshe psikanalizën. Megjithatë, paraqitja e rezultateve, edhe kur këto shkatërrojnë ëndrrat e psikoanalistëve për “konkurrencë” me CBT, u bën vetëm nder.


Rinstinkt, Mars 2014

Studimi: Am J Psychiatry 2014;171:109-116. doi:10.1176/appi.ajp.2013.12121511

[Të pëlqeu postimi? Nëse po, atëhere mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

———————————————————————–

Reklama

Sindroma e dridhjes fantazmë

Sindroma e Dridhjes Fantazmë

E quajnë “Phantom Vibration Syndrome“, pra Sindroma e Dridhjes Fantazmë dhe ka të bëjë me përshtypjen se celulari apo një tjetër pajisje elektonike po dridhet (vibron), edhe kur nuk është e vërtetë. Pra ndjesia jonë rezulton në këtë rast e pabazë, edhe pse është mjaft e përhapur mes njerëzve.

Pothuaj të gjithë, gjatë ditës, jemi në kontakt me pajisje elektronike, dhe shumë pqeli-fonirej nesh duhet ta “heshtin” herë pas here telefonin e vet, duke e vendosur në modalitetin “vibracion”. Vibracioni kështu kthehet në një sinjal alarmi. Por ka raste kur dridhjen e perceptojmë edhe kur nuk ka dridhje – të gjithëve u ka ndodhur mendoj.

Shkencëtarët thonë se kjo përshtypje e dridhjes së një aparati elektronik është mjaft e përhapur, dhe prek rreth 70% të njerëzve (që kanë kontakt me këto) të paktën një herë në javë.

Ekzistojnë disa “shkolla mendimi” mbi arsyen e një perceptimi të tillë të gabuar. Disa mendojnë se kjo i detyrohet valëve elektromagnetike të lëshuara nga pajisja e cila është vazhdimisht në kontakt me rrjetin (kur rrjeti është i dobët pajisja sforcohet më shumë, për të mos humbur sinjalin). Valët elektromagnetike duket se ndrëveprojnë me terminacionet nervore të zonës që gjendet në afërsi të pajisjes elektronike – e cila në pjesën më të madhe të rasteve është një telefon celular – duke prodhuar këtë perceptim të shtrembëruar.

Një tjetër “shkollë mendimi” thotë se perceptimi i dridhjeve vjen ngase pajisja duke qenë në kontakt me trupin, fërkohet pas këtij, e kështu meqnënse sistemi ynë nervor qëndron gajtë ditës është i ekspozuar ndaj një numri të madh stimujs ndijorë, duhet medoemos ta filtrojë një pjesë të tyre për të seleksionuar ato më domethënësit. Mbi këtë bazë, truri ynë, i interpreton këto lëvizje minimale si një dridhje të pajisjes, duke e amplifikuar…

Perceptimi i dridhjeve të këtilla, edhe pse në dukje i patëkeq, mund të rezultoj një problem shëndetësor i rëndësishëm. Kërkuesit shkencorë thonë se impakti është relevant, meqënëse rreth 2/3 e njerzve që kanë kontakt me pajisje elektonike si telefoni celular peceptojnë dridhje fantazmë të pajisjes. Kështu, do të duhen më shumë kërkime për të përkufizuar më mirë në terma sasiorë dhe cilësorë këtë fenomen, por edhe për të saktësuar etiologjinë e sindromës së dridhjeve fantazmë.

Bibliografi:

———————————————————————-

Kundër Lacanit

 Kundër Lacanit

 Dy kritikat kryesore ndaj autorit postmodern Jacques Lacan

Jacques Lacan

Jacques Lacan

Jacques Lacan-ni është një ndër shumë autorët që mund të grumbullohen në termin post-modernizëm. Post-modernizmi është një rrymë letrare filozofike në rrënjë të së cilës mund të identifikohet kritika ndaj modernizmit. Modernizmi dhe postmodernizmi si kritikë (edhe pse shpesh e pavlefshme) e modernizmit, në fusha të ndryshme të aktivitetit njerëzor kanë kuptime dhe nuanca të ndryshme. Në terma të shkencës dhe metodësh shkencore, postmodernizmi tenton të kritikojë metodën shkencore dhe konceptimin modern të njeriut dhe aktiviteteve të tij.

Jacques Lacan-i vetë nuk e ngre veprën e tij si kritikë ndaj metodës shkencore, edhe pse përdor gjerësisht në të terma dhe koncepte të matematikës për të cilat nuk jep ndonjë shpjegim mbi mënyrën se si përdoren.

Teoritë e Jacques Lacan-it, që prej fillimit janë tentuar të përdoren si bazë për të njohur njeriun, mendjen e këtij dhe kulturën si prodhim të njeriut. Një nga përdorimet që është tentuar klasikisht t’i bëhet veprës së Jacques Lacan është ajo në fushën e psikiatrisë. Pra psikanaliza Lacaniane në trajtimin e problemeve psikiatrike.

Dua të theksoj, paraprakisht se, psikiatria sot është aq e zhvilluar sa të mos ketë nevojë thelpësore për psikanalizën Lacaniana. Mirëpo, përtej kësaj, psikiatria si një praktikë, apo më gjerë si një teknikë (aplikim i dijeve shkencore) ka, aktualisht në korpusin e saj të trajtimeve edhe psikoterapinë, e cila përfaqësohet nga e shtuquajtura CBT. Mirëpo CBT-ja ndryshe nga konkurrenteja e saj, psikanaliza Freudiane apo Lacaniane (kjo e fundit si ripunim i të parës), ka dhënë prova për efektshmërinë e vet, në trajtimin e disa shqetësimeve të lehta psikologjike. (Mbi këtë aspekt mund të lexoni një shkrim përmbledhës të autorit Pauper Zero).

Kështu, psikanaliza Lacaniane (Freudiane) edhe pse nuk jep prova për efektshmërinë e saj praktike, trumpetohet nga rrethe të caktuara, kryesisht letrare-filozofike, si një terapi për problemet e shëndetit mendor-psikologjik të popullatës.

Kritika e parë pra, ajo më imediatja, që i drejtohet veprës së Lacanit, apo më mirë të them atyre që pretendojnë të nxjerrin aplikime praktikë nga kjo, ka të bëjë pikërisht me rendimentin e saj të dështuar, duke patur një konkurrente të fortë, si CBT.

Psikanaliza Lacaniane nuk jep prova për efektshmërinë e saj; e gjithsesi nuk ka një rendiment të atillë sikundër CBT. Kjo është një pikë thelpësore, meqë zakonisht çdo praktikë kurative apo edhe lehtësuese (simptomatike), përpara se të futet në korpusin e praktikave mjekësore rutinare duhet të japi prova për efektshmërinë e vet. Këto prova duhet të plotësojnë disa kritere objektive, të cilat diskutohen dhe analizohen në komunitetin shkencor. Analiza e efekteve objektive të çdonjë terapie që pretendon të kurojë, duhet të kryhet medoemos nga një grup autërosh dhe subjektesh të fushës në fjalë (në këtë rast psikologjisë dhe pskiatrisë), meqë këta janë të vetmit që mund të gjykojnë thellësisht dhe në mënyrë kritike mbi këto. Mirëpo, në psikiatri, ose më mirë të them në problemet e mëdha psikiatrike, të cilat janë në totalitetin e tyre të zhvilluara mbi një substrat fiziko-kimik, kjo formë e pretenduar terapia (psikanalitike) nuk ka vend. Ndërsa në psikologji, është tërësisht margjinale, dhe Freudi trajtohet dhe u mësohet studentëve vetëm në terma të historisë së psikologjisë.

Kritika e dytë që i drejtohet veprës së Jacques Lacan, ka të bëjë me mënyrën se si ky e ndërton teorinë e vetë. Kjo kritikë drejtohet duhet thënë, më shumë në planin teorik pra të procedimit të mendimit dhe zhvillimit të një teze. Kritikët e Jacques Lacan-it vënë re se ky nuk ka një thelp në veprën e vet. Pra në veprën e Jacques Lacan nuk mund të identifikohte një bazë reale nga mëpastaj të ngrihet teoria, qoftë edhe spekulative.
Freudi i ndërtoi teoritë e veta (të cilat nuk janë domosdoshmërisht të gjitha të rreme!) mbi një natyrë njerëzore dhe të mendjes njerëzore të gabuar. Kjo duhet kuptuar, meqënëse në kohën kur Freudi punonte shumë nga faktet që njohim sot mbi evolucionin e species njeri, mbi evolucionin e trurit, mendjes dhe mbi neuropsikologjinë nuk njiheshin. Për më tepër, kanë thënë kritikët, Freudi nuk arriti t’u përgjigjej në mënyrë shkencore kritikave që qëndronin pezull mbi veprën e tij. Fatkeqësia e Freudit ishte se vepra e tij, u mor nga dishepujt dhe u trajtuar në mënyrë spekulative edhe më tej, duke u zhvirëgjëruar totalisht nga ajo pak shkencë që kishte brenda.

Lacani vetë, fillon dhe e trajton psikanalizën duke tentuar një përqasje matematike, ku fut edhe koncepte të topologjisë. Unë vet nuk jam as ekspert matematike e as psikologjie, por di se kritika që i ngriehet Lacanit ka të bëjë me mënyrën se si merr nga shkencat ekzakte terma e koncepte, të cilave edhe pse vet ua di kuptimin, i implementon në teorinë e tij pa dhënë ndonjë shpjegim mbi domethënien e tyre. Vënë re kritikët, se këto terma e koncepte matematike, nuk mund kurrsesi të shërbejnë për zhvillimin e teorisë së tijë, çfarëdo domethënieje që kjo të ketë, meqë ai nuk jep ndonjë shpejgim mbi domethënien e koncepteve të huazuara.

Shënim: Deklaroj se nuk kam ndonjë konflikt interesi, as me psikiatrinë, as me CBT apo me ndonjë gjë tjetër të ngjshme.

Rinstinkt, 2013

Njeriu me mëlçinë e artë

Njeriu me mëlçinë e artë 

Para ca kohësh shkruajta mbi mënyrën se si e preferonte pijen agjenti sekret britanik James Bond. Një Martini, i tundur jo i trazuar.

Sot, do të shkruaj mbi disa të dhëna të reja, konkluzione të një studimi shkencor të botuar në British Medical Journal vetëm pak ditë më parë, 12 dhjetor 2013.

mëlçi e artëAutrorët e studimit i kanë nxjerrë të dhënat e analizuara duke lexuar dhe hetuar nëpër librat e Flemingut, krijuesi i Bondit. Kështu dy nga autorët e studimit për të cilin po shkruaj kanë lexuar çdonjëri nga 7 libra; në total 14 duke përjashtuar “The Spy Who Loved Me and Octopussy” dhe “Living Daylights” (tregime) meqënëse tek njëra Bondi shfaqet vetëm si një figurë periferike, ndërsa tek tjetra sepse nuk ka të dhëna të mjaftueshme. Gjatë leximit kanë mbajtur shënime në mënyrë sistematike.

Konkluzioni i autorëve është se James Bondi pinte shumë, po shumë ama saqë mund fare mirë të klasifikohet si pijanec i kategorisë së tretë (standarde britanike). Kështu dyshimi nëse Bondi ishte thjeshtë një njohës i mirë i pijeve pa qenë pijanec apo nëse ishte efektivisht pijanec e kështu edhe njohës i mirë mund të themi se merr fund.

Autorët e studimit, duke lexuar dhe hetuar imtësisht me sens kritik nëpër librat e 007 gjetën se agjenti sekret britanik pinte mesatarisht 92 njësi alkoli në javët kur ishte në mision. Konsumi ishte i ekzagjeruar në dy misione në veçanti, në “You Only Live Twice” dhe mëpastaj “On Her Majesty’s Secret Service”, përkatësisht 225.8 dhe 179.8 njësi alkoli.

Agjenti 007 me mënyrë e vet të të bërit të gjërave rezulton një njeri krejt i papërgjegjshëm; sa më shumë pije alkolike konsumohen mbi një kufi të caktuar, aq më shumë ritet rreziku për të zhviluar patologji si ciroza hepatike, helmimi apo edhe forma malinje.

Edhe pse akti i të pirit tek filmat e 007, në mbrëmjet festive apo edhe nëpër diskoteka ku gumëzhojnë rinia na shfaqet në një sens integrimi në aktivitetin përkatës, njëfarë kufiri që duhet kaluar për ta gëzuar festën edhe më shumë, konsumimi i tepruar i alkolit është një problem shoqëror në të gjithë botën; i cili problem shkakton skajëzim shoqëror, vuajtje, vdekje…

Për t’u rikthyer tek “zero zero shtata”: autorët e studimit mbi bazën e të dhënave të nxjerra nga leximi i librave, shtrojnë një tezë interesante. Mendojnë se James Bondi i kërkonte pijet e veta të tundura e jo të trazuara (shaken, not stirred) ngase ishte i paaftë që t’i trazonte për shkak të dridhjeve që mund të ketë patur 007 nga konsumimi i pakriter i alkolit.

Të dhënat tregojnë se dridhja esenciale mund të lehtësohet nga doza të vogla alkoli; ndërsa të tjera të dhëna tregojnë se ata që konsumojnë doza të larta alkoli kanë katër herë më shumë mundësi që të shfaqin dridhje të gjymtyrëve. Raportohet se kjo vjen ngaqë helmet, toksinat, alkoli shkaktojnë dëme në trurin e vogël, i cili është aktori dhe modulatori më i rëndësishëm i lëvizjeve.

Përfundimet që dalin nga analiza janë të qarta: konsumi i alkolit nga 007 është katër herë më i lartë se niveli i këshilluar për një mashkull të pjekur. 007 ka një rrezik të lartë për të zhvilluar cirozë hepatike, impotencë apo indicente të tjera, si ai që Bondi pësoi në misionin Casino Royale. Për më tepër që impotenca e shkaktuar nga alkoli do t’i ulte shumë pikë si joshës femrash.

Ndër të tjera autorët e studimit, thonse se, e kuptojnë që kur punon me terroristë ndërkombëtarë të cilët tentojnë të godasin Mbretëreshën dhe më tej gjithë Botën, nivelet e stresit dhe presioni shoqëror për të pirë alkol është i lartë por do t’i sugjeronin që ta ulte konsumimin e alkolit në nivele më të moderuara, për të mirën e tij dhe tonën.

Bibliografia:

  • Were James Bond’s drinks shaken because of alcohol induced tremor? – BMJ 2013;347:f7255 doi: 10.1136/bmj.f7255
  • Rehm J, Gmel G, Sempos CT, Trevisan M. Alcohol-related morbidity and mortality. Alcohol Res Health 2003;27:39-51.
  • Louis ED, Benito-Leon J, Bermejo-Pareja F. Population-based study of baseline ethanol consumption and risk of incident essential tremor. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2009;80:494-7.
  • National Institute for Neurological Disease and Stroke. Tremor fact sheet. http://www.ninds.nih.gov/disorders/tremor/detail_tremor.htm.
  • Azagba S, Sharaf M. The effect of job stress on smoking and alcohol consumption. Health Econ Rev 2011;1:15.

© mbi tekstin, Rinstinkt 2013

 —————————————————————————————–

Sarini; jo domosdoshmërisht nga Siria

Sarini; jo domosdoshmërisht nga Siria

Gazi sarin është një agjent nervor që klasifikohet si armë kimike. Sarini jo pak herë është përdorur si armë kimike për vrasje të njerzve në masa të mëdha.
Që ky gaz të jetë toksik duhet të ketë një përqëndrim prej 0.00017g/kg peshe trupore. Është një nga substancat më vdekjeprurëse në raport me sasinë që duhet për kilogram të masës trupore.

Muaj më parë u raportua (apo dyshua) se gazi sarin ishte përdorur në luftën Siriane, kundër rebelëve.
Qeveria e drejtuar nga Edi Rama kishte në plan, nën mbikqyrjen e SHBA-ve, që të realizonte demontimin e një pjese të sarinit sirian në Shqipëri. Pas protestave mbarëpopullore dhe presionit të madh të ushtruar ndaj Qeverisë, Edi Rama në cilësinë e Kryeministrit tërhiqet nga pozicioni fillestar.

Por, çfarë i ndodh një njeriu nëse, fatkeqësisht, helmohet me gazin sarin?

Shenjat dhe simptomat që vihen re në rast helmimi nga gazi sarin kanë të bëjnë me ndjesi të ngjashme me të ftohtin, ndjenjë ngushtimi në kraharor dhe bllokim të hundëve.
Mëpastaj ndjek një ndjenjë turbullimi, deri në marrje mendsh. Ndonjëherë helmimi shoqërohet me vjellje, ndërsa në disa raste të tjera individët e helmuar me gazin sarin humbasin kontrollin e fshikëzës së urinës dhe zorrëve; meqënëse gazi letal sarin vepron duke ndërhyrë me sistemin nervor, i cili në rastet e sipërpërmendura nuk mund të ushtrojë më kontrollin e vet nëpër sfinkterët muskulorë.
Në fund individët e helmuar nga sarini pësojnë konvulsione (dridhje), muskujt e frymëmarrjes paralizohen e pastaj vjen vdekja. Nuk është aspak një vdekje e këndshme.

Rinstinkt 2013

———————————————————————