Struktura e një rhabdovirusi

Struktura e rhabdovirusit, virusit që shkakton sëmundjen e tërbimit.

Majtas, një pamje me mikroskopi elektronike e virusit të tërbimit. Djathtas një skemë e virusit të tërbimit (rhabdovirusit) që tregon veçoritë kryesore.

Majtas, një pamje me mikroskopi elektronike e virusit të tërbimit. Djathtas një skemë e virusit të tërbimit (rhabdovirusit) që tregon veçoritë kryesore.

Reklama

Virusi i imunodefiçencës humane (HIV)

(HIV-1 dhe HIV-2)

Morfologjia e virusit të HIV-it


Virusi i HIV-it
Virus i veshur me gjenom të përbërë prej ARN-je. Veshja e virusit përmban 72 glikoproteina që ndërmjetësojnë thithjen e virusit nga qeliza bujtëse.

Identifikimi i  HIV-it

Teste serumologjike dy-fazëshe. Screening-u fillestar bëhet duke përdorur testin ELISA apo teste të ngjashëm që detektojnë praninë e kundërtrupave anti-HIV, të cilët mund të japin edhe disa rezultate fals-pozitivë. Të gjitha rezultatet pozitive rishikohen duke përdorur një test mjaft specifik të Western blot-it, i cili bazohet mbi kundërtrupa të ndryshëm anti-HIV dhe përjashton fals-pozitivët.

Habitati i HIV-it

Virusi i imunodefiçencës humane qëndron në gjakun, në qumështin e gjirit, në spermën dhe sekrecionet vaginale të personave të infektuar nga HIV-i.

Faktorët e virulencës së HIV-it

Kunjat (majat, spicat – spikes) që ndërmjetësojnë kapjen tek qelizat bujtëse, transkriptaza e kundërt, mutacinet e shpejta, dhe shkrirja e citoplazmave të qelizave të infektuara (mes tyre).

Infeksioni parësor/Sëmundja e shkaktuar nga HIV-i

HIV-i është agjenti shkrehës i sindromës së imunodefiçencës të fituar (AIDS). Infeksioni fillestar me HIV shenjohet nga simptoma të vagullta të ngjashme me ato të mononukleozës që largohen me shpejtësi.

Kjo ndiqet nga faza asimptomatike që mund të zgjasë nga 2 deri në 15 vite dhe që përket me një zbehje/shkatërrim/zvogëlim gradual të qelizave T CD4 në gjak. Kur përqëndrimi i këtyre qelizave bie nën 200 qeliza për mm3 gjak, atëherë shfaqen sëmundjen nga agjentët oportunistë që janë karakteristike për AIDS-in. Këto sëmundje janë edhe shkaku i vdekjes së shumicës së pacientëve të infektuar me virusin që shkakton AIDS-in.

Kontrolli dhe trajtimi 

Kontrolli bazohet në parandalimin e ekspozimit ndaj virusit HIV, që në shumicën e njerëzve do të thotë: praktika seksuale të sigurta, abstenim, përkorje, monogami etj. të gjitha për të kufizuar infektimin.

Ata që injektojnë drogëra të jashtëligjshme duhet të përdorin gilpëra (age) të pastra, sterile, të pandotura duke qenë se aget e ndotura janë rëndom të përfshira në raste infeksionesh.

Nuk ekziston vaksinë për virusin e HIV-it.

Trajtimi i HIV-it mbështetet mbi terapinë antiretrovirale fortësisht aktive (HAART), në të cilën, për të ndalur virusin në fazat e ndryshme të ciklit replikues, përdoret një kombinim i dy inhibitorëve të transkriptazës së kundërt. Ky trajtim zakonisht shoqërohet me një bllokues të receptorëve dhe një inhibitor të integrazës. Është e rëndësishme të theksohet se infeksioni nga HIV është i pakurueshëm, dhe trajtimi shërben vetëm për të ngadalësuar apo parandaluar progresionin e infeksionit të HIV-it drejt AIDS-it.

© Rinstinkt 2012

———————————————

Çfarë janë viruset?

Viruset

Në vitet 1500 p.e.s. dolën evidencat (provat) e para të pranisë së viruseve.

  • Deformimi i këmbës nga poliomieliti.
  • Shenja në fytyrë nga lia (sëmundja e lisë)

Virusi i parë që u identifikua ishte një Picornavirus, në vitin 1898

“…a piece of bad news enwrapped in a protein coat” (D. Baltimore)

 

Çfarë janë viruset?

Viruset janë…

… parazitë brendaqelizorë të detyruar.

Viruset nuk kanë informacion gjenetik që të mund të kontrollojë (kodifikojë për) aparatin e nevojshëm për gjenerimin e energjisë metabolike (ATPaza) ose për sintezën e proteinave dhe janë absolutisht të varur nga qeliza pritëse për kryerjen e këtyre funksioneve.

Bëhet fjalë për thërrmija të prodhuara nga asemblazhi (montimi) i komponentëve të paraformuar: nuk rriten dhe nuk ndahen (organizma të tjerë rrisin trupin e vet apo komponentët e vet dhe pastaj replikohen me anë të ndarjes).

Viruset mund të infektojnë kafshë, bimë dhe baktere. Viruset që infektojnë baktere quhen bakteriofagë (baktere ngrënës), edhe pse në realitet nuk bëjnë gjë tjetër veçse shkatërrojnë qelizat bakterore që infektojnë.

Përmasat relative të viruseve

  • Përmasat luhaten nga 20-30 nm deri në 300nm. 1 nm është baraz me 10-6 mm; pra një e milionta e mm.
  • Me mikroskopin elektronik vëzhgohen thërrmijat virale, ndërsa me mikroskopin optik vëzhfohen qelizat e infektuara.

Struktura dhe klasifikimi i viruseve

Viruset janë organizma sub-qelizorë (nënqelizorë) që janë të përbërë nga: acidi nukleik dhe një veshje proteinike (kapsidi).

Disa viruse kanë një veshje të jashtme, që qëndron mbi kapsid, që quhet envelope, peplos, mantel apo perikapsid.

Thërrmijat virale apo virionet paraqesin në sipërfaqen e tyre antireceptorë që njohin dhe lidhen me receptorët e pranishëm në qelizat shënjë.

Acidi nukleik

  • Fortësisht i paketuar në kapsid
  • ARN ose ADN
  • Me zinxhir tek apo dopio
  • I drejtë ose qarkor
  • I lidhur me jone me ngarkesë pozitive ose me proteina bazike (virale apo qelizore) për të neutralizuar ngarkesat negative të grupeve fosfat.
  • Ka nevojë për një primer për të filluar replikimin (dyfishimin): t-ARN si primer

Proteinat virale

  • Proteina funksionale që mundlësojnë replikimin e acidit nukleik viral (ADN apo ARN-polimeraza)
  • Proteina strukturale të brendatrupëzuara në thërrmijat e reja virale si përbërës të kapsidit apo si struktura të veçanta të pranishme në perikapsid (për shembull hemoaglutinina)
  • Proteina që ndryshonë disa funksione dhe struktura të qelizës pritëse
  • Proteina të bashkëlidhura me acidet nukleike
  • Proteina të matriksit apo proteina M

Kapsidi, veshja proteinike e virusit

  • Funksioni: mbrojtje, njohja e receptorëve, guidë për gjenomin drejt bërthamës.
  • Struktura: formim strukturash të rregullta duke filluar nga nënnjësi të çrregullta (pa simetri)
  • Struktura e kapsidit përcakton simetrinë e virusit: binare, helikoidale, ikozaedrike, komplekse.
  • Forcat që mbajnë apo lidhin sëbashku protomerët nuk janë kovalente.

Forma dhe përmasat e viruseve

Virusi Varicella-zoster (VZV)

Virusi Varicella-zoster (VZV) – Virusi i Lisë

Morfologjia

Virus me mbështjellje, me kapsid ikozahedrik, me diametër 150 deri 200 nm.

Identifikimi

Mjafton vëzhgimi i kuadrit klinik.

Habitati

Njerëzit janë rezervuari i vetëm natyror për virusin që shkakton sëmundjen e lisë.

Faktorët e virulencës

Qëndrimi i fshehtë, veçanërisht në nyje.

Infektimi/sëmundja

Infektimi fillestar me VZV rezulton në sëmundjen e lisë (likardhë apo linë e bardhë), e cila karakterizohet nga dëmtime të shumta e të vogla që mbulohen dhe bien vetë. Rishfaqja e VZV-së pas një periudhe të gjatë fshehtësie – zakonisht disa dekada – rezulton në zoster (herpes zoster), shpërthim i lëkurës i kokalizuar dhe mjaft i dhimbshëm, që zgjat disa muaj.

Kontrolli dhe trajtimi

Me anë të vaksinimit që është i rekomanduar në fëmijëri. Gjithsesi një numër i vogël i fëmijëve të vaksinuar e marrin gjithsesi linë; sëmundja (infektimi) kalon në mënyrë të butë. Për personat mbi 60 vjeç  rekomandohet vaksina (Zostavax) për zosterin. Në raste të rrallapër të luftuar drejtëpërsëdrejti virusin mund të përdoret acikloviri, famicikloviri apo doza të larta interferoni.

 

© mbi tekstin, Rinstinkt 2012