Anemia nga humbjet hematike

Anemia nga humbjet hematike

Humbjet hematike akute dhe anemia

Ilustrim i elementëve të gjakut.

Ilustrim i elementëve të gjakut.

Humbjet hematike akute, të menjëhershme, të dallueshme nga humbjet hematike kronike, shkaktojnë kryesisht një zvogëlim të nivelit apo më saktë të vëllimit të gjakut brenda-enëzor. Si pasojë e zvogëlimit të vëllimit të gjakut brendaenëzor mund të shkaktohet një kolaps kardiovaskular, shok (shock) apo edhe vdekje e pacientit/individit.

Karakteristikat klinike, dhe jo vetëm,  varen nga intensiteti dhe nga lloji i gjakderdhjes, që mund të jetë e jashtme ose e brendshme.

Nëse pacienti mbijeton nga episodi i humbjes hematike akute, vëllimi i gjakut (kujdes: flitet për vëllimin, duke i anashkaluar karakteristikat cilësore) priret të rritet nëpërmjet zhvendosjes brenda-enëzore, brendavaskulare të ujit që zakonisht gjendet në hapësirën ndërqelizore. Një zhvendosje e këtillë e lëngut intersticial, ndërqelizor, shkakton hollim të gjakut, i ashtuquajtiru “hemodiluicion”, dhe si pasojë edhe një zvogëlim të parametrit të hematokritit.

Zvogëlimi i numrit total të eritrociteve (rruazave të kuqe të gjakut) bën që nëpër indet e trupit të shkojë më pak oksigjen nga sa shkon zakonisht, kjo sepse, siç e dimë oksigjeni transportohet kryesisht nëpërmjet hemoglobinës që gjendet në citoplazmën e rruazave të kuqe të gjakut. Zvogëlimi i transportit të oksigjenit indukton një rritje të nivelit të prodhimit të eritropoietinës në veshka. Eritropoietina stimulon shumimin e prekursorëve të rruazave të kuqe të gjakut në palcën e kockave (CFU-E); pra është një hormon i rëndësishëm në procesin e gjakpërftimit (hematopoiezës).

Pas lëshimit dhe veprimit të eritropoietinës, duhen disa ditë që të vihen re efektet… e kështu, në qarkullimin e gjakut do të vihen re një numër disi i rritur retikolocitesh. Retikolocitet janë eritrocite që nuk kanë përfunduar akoma stadin e vet maturues. Zakonisht në gjak gjenden në një përqindje nga 0.5 në 1.5.

Sapo palca e kuqe rrit aktivitetin e vet, nën stimujt e eritropoietinës, vihet re një rritje e  numrit të retikolociteve, që mbërrin në nivele prej 10-15% pas 7 ditësh.

Retikolocitët kanë përmasa më të mëdha se eritrocitet (makrocitë) dhe karakterizohen nga një citoplazmë polikromatofile, me ngjyrim blu të kuq.

Humbjet hematike kronike dhe anemia

Humbjet hematike kronike shkaktojnë anemi vetëm në rastet kur entiteti i humbjes hematike kalon tej aftësive ripërtëritëse të palcës apo kur rezervat e hekurit në organizëm mbarojnë dhe shfaqet, si pasojë, e ashtuquajtura anemi sideropenike, pra nga mungesa e hekurit (hekuri është element thelpësor në sintetizimin e hemoglobinës).

Rinstinkt, 2014.

[Të pëlqeu postimi? Nëse po, atëhere mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

——————————————————————————

Advertisements

Mikroskopi optike e eritrociteve me ngyjrosje Giemsa

Mikroskopi optike e eritrociteve me ngyjrosje Giemsa

Mikroskopi optike e eritrociteve (rruazave te kuqe te gjakut) te ngjyrosur me giemsa

Eritrocite me ngjyrosje Giemsa

Fotografia tregon aspektin karakteristk të eritrociteve një preparat të gjakut periferik. Qelizat janë ngjyrë rozë (eozinofili/acidofili) për shkak të përmbajtjes së tyre të lartë me hemoglobinë, që është një proteinë bazike.

Ndërsa për ngjyrosjen më të dobët në pjesën qëndrore është shkaktar struktura trepërmasore e eritrocitëve, me formëne vet bikonkave, pra të dylugët.

—————————————————————————————————————

Steroidët anabolikë

Steroidët anabolikë

Atletet gjithnj janë ne kerkoim te një performance me te mirë ne sportin e vet. Shumë atlete qendrojne në formë te mirë (atletike, fizike etj) nëpërmjet një trajnimi rigoroz ne fitnes dhe ushqim, qe u jep atyyre fuqine dhe aftesine për t’i shtyre trupat e tyre drejt limitit fizik.

Por disa atlete i drejtohen edhe biokimise për te permiresuar, apo rritur edhe me performancen e vet. Ka disa menyra për t’i dhene natyres një shtuse artificiale, për te shkuar me afer limitit te trupit te vet. Praktikisht, disa atletë rrisin artificialisht numrin e rruazave te kuqe ne trup, ose duke injektuar qeliza te purifikuara ose duke perdorur hormonin stimulues te gjakut – eritropoietinën. Qelizat (rruazat) e kuqe te gjakut (eritrocitet) ekstra, shtese, transportojne me shumë oksigjen drejt muskujve qe janë duke punuar, duke u dhene atyre (muskujve dhe atletëve!) me shumë rezistence. Ngjashmerisht, shumë atletë meshkuj perdorin hormone steroide di testosteroni për te stimuluar rritjen e muskujve te tyre me shumë se sa është e mundur normalisht, duke u dhene atyre (muskujve dhe atletëve!) me shumë fuqi.

Këto metoda janë kontroverse (!) dhe nga shumë veta shikohen si jo etike, dhe janë zakonisht te perjashtuara nga evente sportive te organizuara. Gjithsesi, skandalet e testimit te drogerave qe tragohen herë pas herë tregojne se këto metoda janë akoma ne perdormin te gjere.

Steroidet anabolikë si testosteroni janë nder drogerat me te perdrorura nga atletët për rritjen e performances. Steroidet anabolike kanë dy funksione kryesore. Së pari, ata janë androgjenik, duke qene përgjegjës për kontrollin e karakteristikave “mashkullore”. Përpara lindjes, testosteroni drejton formimin e karkateristikave mashkullore tek embrioni ne rritje, dhe ne pubertet, nivelet e larta (te rritura) te testosteronit drejtojne ndryshimet fizike qe bejne kalimin nga dajle ne burre. Se dyti, këto steroide janë anabolikë: pra, ata rregullojne proceset anabolike si sinteza e proteinave ne muskuj, formimi i eritrociteve, dhe aspekte emocionale dhe fizike te funksionit seksual.
Aksioni i tesoseronit

Globulina që lidh hormonet seksualë

Testosteroni prodhohet ne mënyrë natyrale ne teste (testikuj) dhe qarkullone nëpërmjet gjakut, duke vepruar ne qelizat ne të gjithë trupin. Shumica e këtij testosteroni transportohet brenda proteinave transportuese (carrier proteins) ne gjak, ku bejne pjesë albumina (serum albumin) dhe globulina qe lidh hormonet seksuale (sex hormone binding globulin) e treguar ne figure.

Këto transportues e leshojne testosteronin me ngadale… testosteroni futet nëpërmjet membranave qelizore ne qeliza. Kur është brenda, një enzimë qelizore, zakonisht, e kthen ate ne një formë me aktive, 5-alfadihidrotestosteron (ne anglidht: 5-alphadihydrotestosterone). Pastaj, ai, drejtohet për ne bërhamë, ku lidhet me një receptor androgjen dhe ndryshon shprehjen e një sere gjenesh, duke “ndezur” funksione anabolike dhe androgjenike te ndryshme.

17-beta hidroksisteroid dehidrogjenaza

Ne vitet e hershme 1960-te, peshengritesit dhe bodybuilders-at zbuluan se steroidet anabolikë rrisnin performancen ne sportet aerobike dhe ne ato me rezistence. Testosteroni u zbulua me heret, ne 1935, por u pa menjëherë se ai nuk mund te merrej oralisht (nga goja, nëpërmjet gojes) – ai hiqet menjëherë nga gjaku nga mëlçia. Ne te kundërt, një sere formash te modifikuara te testosteronit, ose mimojne (imitojne) testosteronin ose kthehen, shnderrohen, ne testosteron ne trup. Qe prej atehere, këto përbërje janë perdorur dhe keqperdorur nga atletët profesioniste dhe amatorë. Ne 1975, Komiteti Olimpik Nderkombëtar (International Olympic Committee) i vendosi setroidet ne listen e vet te substancave te perjashuara, te ndaluara, sikunder edhe shumica e organizatave sportive profesioniste. Kjo ka sjelle nej lufte te ashper ndërmjet atleteëve ambicioze dhe rregullave sportive, duke krijuar te ashtuquajturit “designer steroids”, te krijuar për te genjyer meodat e zakonshme te testimit dhe protokollet normale te testimit qe kapin atletet te cilet i perdorin rregullisht steroidet por qe ndalojne disa jave përpara, për te qene te paster për kontrollet e programuara. Testosteroni krijohet hap pas hapi nga një sere enzimash, një varg enzimash, duke filluar nga kolesteroli. Enzima e treguar ne figure, 17-beta hidroksisteroid dehidrogjenaza, kryen transformimin e fundit ne këtë proces, duke kthyer androstenedionin ne testosteron. Ne këtë figure androstenedioni tregohet me te gjelber dhe kofaktori NADP tregohet me lejla. Struktura

Kur testosteroni është brenda qelizës, ai lidhet me një receptor për androgjenet dhe modifikon shprehjen e gjeneve anabolikë dhe androgjenë. Receptori për androgjenët është mjaft i ngjashem me receptorin e estrogjenit, me një domin (pjesë, njësi) qe lidhet me sekuencen e duhur te ADN-së dhe një domin, pjesë, njësi, qe lidhet me testosteronin.
Duke qene se molekula është fleksibël, këto dy domine, pjesë, njësi, janë studiuar veças nëpërmjet kristalografise me rreze-X.

Domini qe lidh testosteroni

Domini qe lidh testosteroni

Dy struktura te dominit qe lidh testosteronin tregohen ne figurat e meposhteme: sipër është një domin i lidhur me testosteronin, ndërsa tek figura tjetër është një strukture e lidhur me një steroid sintetik (“designer steroid”), tetrahidrogestrinoni (THG). TGH-ja është steroidi anabolik i zbuluar ne 2003, ne skandalin e dopingut BALCO.

—————————————————————————————————–

Gjaku, ind lidhor

Gjaku – perbehet nga qeliza qe lundrojne (notojne) ne substancennderqelizore (plazmen).
Ku gjendet: Brenda zemres dhe eneve te gjakut te sistemitqarkullues.
Funksionet: transport i oksigjenit, i lendeve ushqyese, i mbetjevedhe materialeve te tjera.

Pamje histologjike e gjakut. Dallohen qelizat e gjakut;
pjesa me e madhe jane rruaza te kuqe te cilat ne qender duken
me te zbehta per shkak se kalon me shume drite.
Gjithashtu, dallohen edhe dy leukocite (rruaza te bardha te gjakut)



—–
(c) rinstinkt blog

Anemia me qeliza falciforme (në formë drapëri)

Anemia me qeliza falciforme (ne formë drapëri) është një sëmundje e molekulave te hemoglobines.

Anemia me qeliza falciforme është një sëmundje trashëguese e njeriut. Njihen te pakten 500 variante gjenetike te hemoglobines se njeriut, te gjitha shumë te rralla pervecse disa formave te vecanta. Pjesa me e madhe e varianteve te hemoglobines dallojnë nga njera-tjetra ne vetëm një mbetje aminoacidi (amminoacidi). Keto variacione (ne fakt, mutacione) ne strukturen dhe funksionin e hemoglobines shpesh nuk kanë efekte te rëndësishme, por ndonjehere kane pasoja te renda. Çdo variant i hemoglobines është produkt i një gjeni te alteruar (të ndryshuar), te quajtur alel.
Meqenese njeriu, pergjithesisht, zoteron dy kopje te çdo gjeni, çdo subjekt mund te zoterojë dy kopje te një aleli (dhe te jetë, pra, homozigot për ate gjen), ose te këtë një kopje te çdonjë prej dy aleleve te ndryshme (një normal dhe tjetri jo, dhe te jetë heterozigot).

Ky tip anemie godet (prek) ata individë qe trashegojne alelin e hemoglobines me qeliza falcifome, nga te dy prindërit. Numri i eritrocieve bie, zvogëlohet, por edhe forma e tyre ndryshon. Pervecse përmbajtjes me te madhe ne qeliza jomature, gjaku i ketyre individeve përmban edhe eritrocite te zgjatur, te holle, ne formë drapëri. Nëse hemoglobina e nxjerre nga qelizat falciforme (e quajtur hemoglobina S) deoksigjenohet (i hiqet oksigjeni), bëhet e patretshme dhe formon polimerë qe agregohen ne fibra tubulare. Hemoglobina normale (hemoglobina A) qendron e tretshme edhe nëse i largohet oksigjeni (pra, edhe nëse deoksigjenohet). Fibrat e patretshme te hemoglobines S te deoksigjenuar shkaktojnë deformimin e eritrociteve duke u dhene formen e drapërit. Sasia e qelizave, eritrociteve ne formë drapëri rritet me shpejtesi ndersa gjakut i largohet oksigjeni.

Karakteristikat e vecana te hemoglobines S janë rezultat i një zevendesimi te vetëm aminoacidi, një mbetje Valine ne vend te një Ac.Glutamik ne pozicionin 6 te dy vargjeve, zinxhireve beta. Grupi radikal i Valines nuk zoteron ngarkesa elektrike, ndersa grupi radikal i Ac. Glutamik zoteron një ngarkesë negative ne pH 7,4. Pra, hemoglobina S ka dy ngarkesa elektrike me pak ne krahasim me hemoglobinen A (një ngarkesë me pak për çdo varg beta). Zevendesimi i një Ac. Glutamik me një Valinë, krijon një pikë kontakti hidrofobike, “te ngjitshme”, ne pozicionin 6 te vargut beta, qe gjendet ne sipërfaqen e jashtme te molekules se hemoglobines. Keto zona te ngjitshme bejne qe molekulat e deoksihemoglobines S te asociohen ne mënyrë anomale njera me tjetren duke formuar agragate fibroze te zgjatura, tipike te semundjes. Anemia falciforme prek individët homozigot për alelin (e anemise me qeliza falciforme) e gjenit qe kodifikon për nennjesine (subunitetin) beta te hemoglobines.
Anemia me qeliza falciforme është një sëmundje e rende dhe e dhimbshme. Subjektet e prekur pesojne kriza te vazhdueshme sa herë qe kryejne sforco fizike. Vuajne nga gjendje konfuzionale, frymëmarrje te shkurter dhe te shpejte kjo për te marre me shumë oksigjen, probleme kardiake, takikardi dhe dobësi. Permbajtja e hemoglobines është sa rreth gjysma e vleres normale, qe vertitet rreth 15-16g/100ml, duke qene se qelizat falciforme janë te brishta dhe çahen lehtë. Një pasoje edhe me e rende është bllokimi i enëve te vogla te gjakut, kapilareve, pra bllokimi i qarkullimit te gjakut nëpër keto ene, çka shkakton një dhimbje te forte dhe alteron funksionet e organit te prekur. Kjo është edhe arsyeja kryesore e vdekjes premature te subjekteve te prekur.

Rinstinkt 2012