Osteoporoza

Osteoporoza

Me termin osteoporozë zakonisht kihet parasysh osteoporoza involutive parësore që, ndryshe nga osteoporoza dytësore, nuk është e bashkëlidhur me sëmundje të tjera.

Osteoporoza është një sëmundje zvetënuese (degjenerative) e kockave; indi kockor dekalcifikohet dhe atrofizohet, duke u bërë gjithnjë e më i dobët.

Rreth të dyzetave fillon, për të gjithë, një zvogëlim progresiv i masës së kockave. Ndërsa mashkulli humbet çdo vit rreth 0,3-0,5% (osteoporozë e plakjes, apo e tipit II), femra në periudhën e menopauzës mund të humbasi 3-5% të masës kockore, çdo vit (osteoporozë postmenopauzale, apo e tipit I). Pas moshës 60-70 vjeç, këto përqindje bien, dhe ndalen në të njëjtat nivele me të meshkujve.

Kjo diferecë i detyrohet ndëryshimeve të thella hormonale që pëson trupi i femrës gjatë menopauzës, dhe në veçanti rënia e estrogjenëve të cilët kontrollojnë, ndër të tjera, edhe ekuilibrin e ndërkëmbimit kockor.

Osteoporoza e godet të gjithë trupin. Gjithsesi disa zona pësojnë ndryshime më të mëdha; kryesisht ato segmente të skeletit që mbajnë peshën trupore, si për shembull: kollona vertebrore dhe sistemi i përbërë nga kockat e legenit dhe këmbët (në veçanti femuri).

Tek individët e prekur nga oseteoporoza, verifikohen thyerje të vetvetishme dhe shtypje të trupave të vertebrave dhe të kockave të gjurit, duke shkaktuar dhimbje të forta.

Femur me osteoporozë

Femur me osteoporozë

Diagnoza e osteoporozës bëhet me anë të instrumenteve të kompjuterizuara, të cilat duke përdorur rrezet X, tregojnë zonat e dekalcifikuara të organizmit.

Si te mashkulli ashtu edhe tek femra, osteoporoza mudn të lindi dhe shfaqet edhe për shkaqe dhe rrethana të tjera, pra të pavarura nga mosha. Ndër to janë: dieta e varfër me kripra minerale, veçanërish kalcium, duhani (duhanpirja), abuzimi me pijet alkolike, mbipesha dhe aktiviteti i pakët fizik.

Kura më e mirë për osteoporozën mbetet, si gjithnjë, parandalimi. Parandalimi realizohet falë një jete të shëndetshme, pa eksese; një dietë të pasur, në kuptimin e ndryshueshmërisë së lëndëve ushqyese dhe aktiviteti fizik i moderuar por konstant. Ndihmojnë në parandalimin e osteoporozës edhe preparate miltivitaminash dhe integratorë kripërash, pa harruar terapitë hormonale gjatë menopauzës.

Advertisements

Kafazi i kraharorit

Kafazi i kraharorit

Kafazi i kraharorit është një strukturë e trupit të njeriut (dhe jo vetëm) e përbërë nga dërrasa e kraharorit apo thënë ndryshe edhe kriskulli (apo sternumi) dhe brinjët. Brinjët nga ana e tyre lidhen me segmentin e shtyllës kurrizore që i përket kraharorit.

Dërrasa e kraharorit është e përbërë nga dy pjesë kryesore, timoni dhe trupi. Timoni i dërrasës së kraharorit lidhet me klavikulën (e majtë dhe të djathtë). Trupi i dërrasës së kraharorit (kriskullit) lidhet me brinjët (çiftet e brinjëve). Trupi i dërrasës së kraharorit (kriskullit) përfundon me majë.

Në total janë 12 çifte brinjësh. Shtatë çiftet e para të brinjëve lidhen drejtëpërdrejtë (me anë të indit kërcor) me kriskullin (dërrasën e kraharorit). Këto quhen binjë të vërteta (brinjët e vërteta). Çifti i tetë, i nëntë dhe i dhjetë, lidhen me kriskullin (dërrasën e kraharorit)  me ndërmjetësimin e indit kërcor të çiftit të shtatë të brinjëve.Çifti i njëmbëdhjetë dhe i dëmbëdhjetë i brinjëve nuk lidhen me kriskullin, por qëndrojnë të lira duke u fiksuar vetëm në shtyllën kurrizore. Këto pesë çifte të brinjëve, nga çifti i tetë tek ai i fundit, i dymbëdhjeti, quhen binjë të pavërteta (brinjët e pavërteta).

Hapësira mes dy brinjëve të njëpasnjëshme quhet hapësira ndërbrinjore dhe është e zënë nga shtresa mushkujsh, enë gjaku (arterie dhe vena) dhe nerva (fije nervore). Muskujt ndërbrinjëre janë ndër muskujt që marrin pjesë në procesin e frymëshkëmbimit. Janë, pra, muskuj të frymëmarrjes dhe frymënxjerrjes, së bashku me diafragmën(që është muskuli kryesor).

Krafazi i kraharorit ka funksion mbrojtës ndaj organeve të brendshme që gjenden në zgavrën e kraharorit. Organet që mbrohen janë zemra, mushkëritë por dhe struktura të tjera nën diafragmatike.

 

————————————————————————————————-

Imazheri: Radiografia

Radiografia

Procedura: një tufe e vetme me rreze-x kalon nëpër trup, duke prodhuar një pamje te strukturave te brendshme ne një film te ndjeshem ndaj rrezeve-x. Pamja dypermasore qe rezulton është një radiografi, e quajtur edhe rreze-x.

 

Pamje ballore e një radiografie të kraharorit

Radiografite janë relativisht te lira, te shpejta, dhe te thjeshtapër t’u bërë; zakonisht japin majftueshem informacion për diagnoze. Rrezet xnuk kalojne me aq thjeshtesi nëpër strukturat me dendesi te lartë, kështuqë kockatduken e bardha. Strukturat zgavrore, boshe, sikundër mushkëritë shfaqen teerreta, te zeza. Strukturat me dendesi te ndermjetme, si lekura, dhjami dhe muskujt, shfaqen ne nuanca te gri-së.

Rrezet x perdoren ne doza me te vogla kur ekzaminohen inde tebute, si gjoksi (mamografia) dhe kur duhet te percaktohet dendesia e kockave (densiometrie kockave).

Mamografi e gjoksit të femrës, që tregon një tumor malinj.

Densiometri kockore e shtyllës kurrizore

Është e nevojshme qe te perdoret një substance qe jep kontrast, për te bërë strukturat zgavrore ose te mbushura me leng te dukshme ne radiografi. Rrezet X  i bejne strukturat qe permbajne subsancen qe ofron kontrast te shfaqen te bardha. Substanca mund te futet me injektim, nga goja, ose nga rektusi, ne varesi te strukturave qe duhen pare.

Kontrasti me rreze x perdoret për te marre pamje nga enet e gjakut (angjiografi), te sistemit urinar (urografi intravenoze),  dhe te traktit gastrointestinal (kontrast rrezesh x me Barium).

Angjiogram i një arterie koronare (të zemrës)

 

 

——————————————————————–

 

 

Llojet e skeleteve

 

Krahasimi i struktures dhe funksionit te tipave tendryshem te skeleteve, nder te cilet skeleti hidrostatik, ekzoskeleti dheendoskeleti.

Sistemiskeletik mbron dhe mbeshtet trupin, dhe transmeton forcen mekanike te prodhuarnga muskujt.
Shumëjorruazore me trupe te butë, perfshire knidarët, krimbat e sheshtë, dheanelidet kanë një skelet hidrostatikne te cilin një leng i kufizuar brenda një strukture te trupit, perdoret per tetransmetuar forcen e prodhuar nga tkurrja e muskujve.
Ekzoskeletetjanë karakteristike te moluskëve dhe artropodëve. Skeleti i një artropodi ështëi perbere pjeserisht nga kitina, është i njyjezuar per te lejuar njefarefleksibiliteti (perthyeshmerie/lakueshmerie te trupit qe ndodhet me nebrendesi). Skeleti i artropodeve (ekozskeleti)është një skelet jo i gjalle, ai nuk rritet, keshtu qe është e nevojshme qeartropodet ta ndryshojnë ate periodikisht.
Endoskeleti i ekinidermëve dhe kordateveperbehet nga ind i gjalle, rrjedhimisht ai mund te rritet (per shembull,skeleti tek njeriu).
© rinstinkt