Hyrje, mbi sëmundjet kardiovaskulare

Hyrje mbi sëmundjet kardiovaskulare 

Zemra është një nga pompat me eficiente dhe jetegjata qe njeh njeriu. Dihet se, ka pasur zemra qe kanë punuar për me shumë se 100 vite, pa pushuar më shumë se 1 sekonde ne çdo rahje qe ato kanë bërë; një sfide e evolucionit qe njeriu dhe pajisjet e krijuara prej tij mundohen te fitojne.
Siçdo pajisje tjeter elektromekanike edhe zemra mund te ul rendimentin esaj  ose “te prishet”.
Por çfare mund ti ndodhi zemres:
 
Semundjet arteriosklerotike – qe ndodhin kur lyrat (lipidet) fillojne e depozitohen brenda arterieve koronare. Arteriet koronare janë enet e gjakut qe furnizojnemuskulin e zemres me gjak, te pasur me oksigjen.
 
Angina ose ataku i zemres mund te ndodh kur zvogelohet ose nderpritet fluksi i gjakut ne një nga arteriet koronare. Presioni i larte takohet ne rastet kur zemra pompon gjakun dhe ky i fundit has ne enet e gjakut jashtë zemres ne një rezistence me te larte se normalja.
 
Aritmia (“jo ritëm”) ndodh kur sistemi elektrik i prodhimit te impulseve (qe kontrollojne te rahurat e zemres, dmth tkurrjen e muskulatures se saj) nuk punon sic duhet.
Si aritmi mund te konsiderohen: një rrahje e tepert e pademshme e veshoreve (ne dhomat e siperme, grumbullese te gjakut); apo edhe një parregullsi e rrezikshme ne barkushe (ne dhomat e poshtme, qe pompojne gjakun).
 
Sëmundjet e valvulave të zemrës ndodhin kur një ose me shumë valvula te zemrës keqfunksionojne sepse janë ngushtuar, demtuar apo deshtojne qe te mbyllen siç duhet.
 
Sëmundjet e muskulatures se zemrës, janë te llojeve te ndryshme dhe shkaktojnë dobesimin e tij.
 
Defektet e trasheguara te zemrës janë gabime ne anatomine e zemrës dhe janë te pranishme qe nga lindja e individit. 
 
Disa sëmundje te sistemit kardiovaskular janë te parandalueshme, disa kanë simptoma qe tregojne pranine e tyre, dhe te tjera i pergjigjen mire trajtimit mjekesor.



—– 

© Rinstinkt 2012

Reklama

Imazheri: Radiografia

Radiografia

Procedura: një tufe e vetme me rreze-x kalon nëpër trup, duke prodhuar një pamje te strukturave te brendshme ne një film te ndjeshem ndaj rrezeve-x. Pamja dypermasore qe rezulton është një radiografi, e quajtur edhe rreze-x.

 

Pamje ballore e një radiografie të kraharorit

Radiografite janë relativisht te lira, te shpejta, dhe te thjeshtapër t’u bërë; zakonisht japin majftueshem informacion për diagnoze. Rrezet xnuk kalojne me aq thjeshtesi nëpër strukturat me dendesi te lartë, kështuqë kockatduken e bardha. Strukturat zgavrore, boshe, sikundër mushkëritë shfaqen teerreta, te zeza. Strukturat me dendesi te ndermjetme, si lekura, dhjami dhe muskujt, shfaqen ne nuanca te gri-së.

Rrezet x perdoren ne doza me te vogla kur ekzaminohen inde tebute, si gjoksi (mamografia) dhe kur duhet te percaktohet dendesia e kockave (densiometrie kockave).

Mamografi e gjoksit të femrës, që tregon një tumor malinj.

Densiometri kockore e shtyllës kurrizore

Është e nevojshme qe te perdoret një substance qe jep kontrast, për te bërë strukturat zgavrore ose te mbushura me leng te dukshme ne radiografi. Rrezet X  i bejne strukturat qe permbajne subsancen qe ofron kontrast te shfaqen te bardha. Substanca mund te futet me injektim, nga goja, ose nga rektusi, ne varesi te strukturave qe duhen pare.

Kontrasti me rreze x perdoret për te marre pamje nga enet e gjakut (angjiografi), te sistemit urinar (urografi intravenoze),  dhe te traktit gastrointestinal (kontrast rrezesh x me Barium).

Angjiogram i një arterie koronare (të zemrës)

 

 

——————————————————————–

 

 

Sëmundjet arteriosklerotike të zemrës

Sëmundjet arteriosklerotike të zemrës

Lyrat/lipidet janë thelbesore për funksionimin e shumë organeve të trupit, dhe është normale qe ato të gjenden  në qarkullimin e gjakut.  Në muret e enëve të gjakut të të gjithë individeve (vecanërisht në arteriet me kalibër (diameter) të mesem dhe të lartë), që nga fillimi i jetës, fillojnë e ndertohen struktura të përbëra nga materiale lyrore.

 

Ilustrim i aterosklerozës (Përshtatur nga Wikipedia)

Ilustrim i aterosklerozës (Përshtatur nga Wikipedia)

Me kalimin e kohës tek individet/njerëzit fillon trashja dhe fortësimi (ngurtësimi) i arterieve, një proces i njohur si arteriosklerozë. Në disa njerez/individë shkalla e depozitimit të lipideve (lyrave) në muret e arterieve është me e lartë (me e shpejte) se tek individe të tjerë. Rezultati mund të jetë atheroskleroza (athero i referohet lipideve).

Gjithesi duhet thënë se dy termat – arteriosklerozë dhe atherosklerozë – përdoren për të shprehur të njëjtën gjë. Atheroskleroza është një tip arterioskleroze që karakterizohet nga depozitimi,  në veshjen e brendshme të arterieve, i një pllake lyrore. Pllaka lyrore është një amalgam (përzierje) substamcash lyrore, kolesteroli, mbetjesh qelizore, kalciumi dhe materiali të koagulimit të gjakut, pra fibrinës.

Arterioskleroza është e rrezikshme veçanërisht  në rast se ena e prekur është një arterie koronare, pra një arterie që furnizon me gjak muskulin e zemrës. Kjo gjendje quhet CAD (coronary artery disease).

Lumeni i një arterie koronare duhet të ngushtohet (zvogelohet) me 50-70% të diametrit të vet normal përpara se reduktimi i prurjes së gjakut në muskulin e zemrës të konsiderohet si serioz ( në rrezik për aktivitetin normal kardiak dhe jetën e pacientit).

Për të emërtuar këtë lloj sëmundje përdoret edhe termi CHD – coronary heart disease, që i referohet një gjendje ku simptomat rezultoj në nga një CAD  në stad të avancuar. CHD shkakton rreth 500,000 të vdekur çdo vit, dhe është shkaku kryesor i vdekjes se njerëzve sot, të paktën në Amerikë.

Sëmundjet arteriosklerotike shfaqen edhe jashte zemrës. Pervec angina pectoris-it dhe CHD-së, efektet e arteriosklerozës, mund të perfshijnë një bllokim të një ene gjaku perferike (për shembull një nga enët që furnizojnë këmbët). Këto komplikacione, pra arterioskleroza tek enët periferike, shfaqen atëhere kur e enët bëhen shumë të përdredhura ose të bllokuara.


Rinstinkt 2012

[Të pëlqeu postimi? Nëse po, atëhere mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]

———————————————————————————-

Sistemi qarkullues

Sistemi qarkullues

Kafshet (organizmat) shumeqelizore nuk i kane te gjitha qelizat e tyre ne kontakt me ambientin e jashtem, keshtu qe kane zhvilluar sisteme qarkulluese per te transportuar lendet ushqyese, oksigjenin, dioksidin e karbonit dhe mbeturinat e metabolizmit.

Pjeset perberese te sistemit qarkullues jane: 
  1. Gjaku qe eshte nje ind lidhor, i perbere nga plazma dhe elementet qelizore. 
  2. Zemra; nje organ muskulor me funksionin e pompes. 
  3. Enet e gjakut, si arteriet, kapilaret dhe venat qe e shperndajne gjakun ne te gjitha indet e trupit.



—– 
© rinstinkt

Qarkullimi i vogël i gjakut

Qarkullimi mushkëror i gjakut

Funksioni (detyra) kryesore e qarkullimit mushkëror është që të furnizojë gjakun me oksigjen dhe që të largojë dioksidin e karbonit nga vet gjaku. Ky funksion kryhet ndërsa gjaku kalon nëpër mushkëri.

Ne qarkullimin mushkeror, roli i arterieve dhe i venave është i kundërt me ate te ne qarkullimin sistemik (qarkullimin e madh te gjakut). Gjaku ne arteriet mushkerore është i varfer em oksigjen ndersa gjaku venoz është i pasur me oksigjen.

Ky qarkullim fillon nga arteria mushkerore, e cila lind nga barkushja e djathtë dhe transporton gjakun “e papaster” (me permbajtje te ulet te oksigjenit) drejt mushkerive. Ne afersi te mushkerive arteria mushkerore ndahet ne ne dy degë, një për cdonjeren mushkëri, dhe me pas një arteriola dhe kapilare.

Shkëmbimi i gazeve mes kapilarëve mushkërorë dhe hojëzave

Shkëmbimi i gazeve mes kapilarëve mushkërorë dhe hojëzave

Shkëmbimi i gazit midis ajrit qe ne thithim dhe atij qe gjendet ne gjak ndodh një kapilaret mushkerorë. Muret (membranat) e qelizave qe përbëjnë kapilaret mushkerore sherbejne si filtra te cilet lejojne kalimin e gazeve dhe pengojne kalimin e lengjeve (apo elementeve te tjere te gjakut, apo ajrit). Siperfaqja e pergjithshme e kapilareve ne mushkëri luhatet nga 500 deri ne 1000 kembe katrorë.

Gjaku i kapilareve mushkerorë, pasi është furnizuar me oksigjen, kthehet ne zemer (ne veshoren e majte) me ane te venave mushkerore (qe janë kater).Dioksidi i karbonit dhe mbetje te tjera largohen nga gjaku i arterieve mushkerore permes mureve te kapilareve, duke kaluar , me pas, nga goja dhe hunda.

—–

[Të pëlqeu postimi? Nëse po, atëhere mos harro të vendoshësh një “Like” tek faqja e blogut në Facebook.]