Origjina e qytetërimit minoik – origjina e Agamemnonit

Origjina e qytetërimit minoik – origjina e Agamemnonit

Një grup shkencëtarësh amerikanë dhe grekë përdorën analizën e ADN-së mitokondriale të mbetjeve skeletike minoike, për të përcaktuar origjinën e  paraardhësve të mundshëm  të këtyre popujve antikë.

maska e agamemnonitRezultatet u botuan, para disa ditësh, në revistën Nature Communications, dhe sugjerojnë se qytetërimi minoik ka lindur 5,000 vite më parë në Kretë, nga një popullatë ancestrale neolitike që kishte mbërritur në rajon rreth 4,000 më përpara. Studimi tregon edhe se, popullata neolitike që qëndron në origjinë të minoikëve, është e njëjta që u ka dhënë origjinë popujve të tjerë modern europianë.

Diçka mbi mitokondritë dhe mtADN

Mitokondritë janë organele qelizore, që kanë funksionin e centraleve energjitike të qelizave, dhe përmbajnë ADN (mtADN).
ADN-ja mitokondriale mund të trashëgohet vetëm në linjën mëmësore, pra nga nëna, kjo sepse, kur qeliza vezë bashkohet me spermatozoidin (pllenimi) mitokondritë e këtij të fundit nuk derpëtojnë në brendësi të vezës.
Kështu mitokondritë e organizmit të ri që do të zhvillohet, janë të gjitha nga ana e nënës.

Kërkuesit shkencorë kanë analizuar mostra të ADN-së të përftuara nga 37 skelete të gjetura në një shpellë në Kretë, që datojnë 4.400-3.700 vite më parë. Këto mostra ADN-je janë krahasuar me sekuenca të ADN-së mitokondriale të 135 popullatave njerëzore të lashta dhe moderne.

Analiza e polimorfizmave të ADN-së mitokondriale e kryer duke përdorur dy metoda të ndryshme, për më tepër të aplikuara në dy laboratorë të ndryshëm, dhe kalkulimi i mëpasshëm i distancave gjenetike, treguan se, banorët aktualë të ishullit janë pasardhës të drejtëpërdrejtë të minoikëve të lashtë. Gjithashtu u përjashtua mundësia  e origjinës veriafrikane.

Për shumë kohë ekzistonte bindja se kultura minoike kishte origjinë veriafrikane, me shumë mundësi Egjiptiane, nga një migrim i kohëve më të vona.

File:Snake Goddess Crete 1600BC.jpg

Perëndesha e gjarpërinjve – Wikipedia

Origjina e bindjes se qytetërimi i parë i madh i lindur në tokë europiane kishte origjinë veriafrikane i përket fillimeve të shekullit të kaluar, kur sër Arthur Evans zbuloi mbetjet e tempullit të Knosit. Evans-i kishte vëzhguar ngjashmëri të ndryshme mes artit minoik dhe atij egjiptian. Dalloi se, varret rrethore të banorëve të parë të anës jugore të Kretës ishin të ngjashme me varret e ndërtuar nga banorët e brigjeve libiane (të Libisë). Duhet thënë se ka patur edhe teorira të tjera  mbi origjinën e qytetërimit minoik, deri edhe një që fliste për zhvillim autokton, të pavarur.

Rikthehemi tek rezultatet e studimit në fjalë. Nga analiza rezulton se ka një afinitet të lartë gjenetik me popullatat europiane neolitike dhe moderne, veçanërisht me grekët e ishullit Eubea e të Peloponezit. Themeluesit e qytetërimit minoik, pra, duket se. janë pasardhësit e bujqve të parë indoeuropianë të neolitikut, të cilët mbërritën në Kretë gjatë migrimit përmes Anatolisë e më pas u përhapën në tërë Europën.

  • Hughey, J. R. et al. A European population in Minoan Bronze Age Crete.Nat. Commun. 4:1861 doi: 10.1038/ncomms2871 (2013).

© Rinstinkt 2013

————————————————————————

30 vite për organizmat e modifikuar gjenetikisht!

30 vite për organizmat e modifikuar gjenetikisht!

Në 19 maj të vitit 1983 revista shkencore me famë botërore Nature publikonte artikullin e parë shkencor i cili përshkruan përdorimin e një bakteri të tokës (agrobakteri – Agrobacterium tumefaciens) për të modifikuar gjenetikisht një bimë. Ishin hapat e parë drejtë zhvillimit të organizmave të modifikuar gjenetikisht.

  • Expression of chimaeric genes transferred into plant cells using a Ti-plasmid-derived vector – Nature 303, 209 – 213 (19 May 1983); doi:10.1038/303209a0

 

 

———————————————————————————

Epigjenomika

Çfarë është epigjenomika? Cilët janë faktorët epigjenomikë?

Epigjenomika është një fushë relativisht e re studimore që ekzaminon ndryshimet tërësore që ndodhin në shprehjen e gjenomit si pasojë e rregullimit të aktivitetit të gjeneve nga faktorët epigjenomikë.

Mekanizma epigjenetikë - Nature

Mekanizma epigjenetikë – Nature

Faktorët gjenomikë, ndryshe nga faktorë të tjerë që ndikojnë mbi rregullimin e shprehjes së gjeneve nuk janë të varur nga sekuenca gjenike.

Mekanizmat epigjenetikë, që rregullojnë shprehjen e gjeneve, kanë të bëjnë me metilimin e ADN-së, me modifikomin post-tranzlacional të proteinave histonike dhe me ARN-në rregullatore jo-kodifikuese.

Të gjithë mekanizmat e mësipërm marrin pjesë në rregullimin e strukturës së ADN-së dhe shprehjes së gjeneve, secili në mënyrën e vet.

Studiuesit e gjenomit, i konsiderojnë të gjithë këta faktorë rregullatorë, së bashku, si “epigjenomi” qelizor.

Studimi i gjenomit nën këtë aspekt, apo epigjenomika, ka të bëjë pikërisht me identifikimin dhe zbulimin e rolit të saktë e të parashikueshëm të faktorëve epigjenomikë – epi, përsipër, apo pas gjenomikë – ka të bëjë në fund të fundit me njohjen e të gjithë faktorëve që ndikojnë në rritjen qelizore dhe të organizmit in toto, si bashkësi qelizash në marrëdhënie me njëra-tjetrën.

Rinstinkt 2013

——————————————————————————————————

60 vjetori i zbulimit të helikës së dyfishtë të ADN-së

Sot është 60 vjetori i zbulimit të helikës së dyfishtë të ADN-së.

James Watson (majtas) dhe Francis Crick (djathtas) në punë me modelin e tyre të ADN-së

James Watson (majtas) dhe Francis Crick (djathtas) në punë me modelin e tyre të ADN-së

Në 25 prill të vitit 1953, ekzaktësisht 60 vite më parë, u publikuan rezultatet e studimit (të pasuar nga të tjerë studime) që përcaktonin për herën e parë strukturën trepërmasore të ADN-së (Acidi dezoksiribo nukleik).

ADN-ja është makromolekula në të cilën ruhet informacioni gjenetik i gjallesave (edhe pse ka viruse – të cilët, kujtoj, se nuk konsiderohen qenie të gjalla – që si material gjentik përdorin ARN-në).

helika e adnAdn-ja ka një strukturë prej heliksi të dyfishtë, djathtacake (!), të përbërë nga dy filamente antiparalelë përplotësues (komplementarë). Nga ana e vet, çdonjë prej filamenteve antiparalelë që përbëjnë heliklën e dyfishtë të ADN-së është i përbërë nga një njëpasnjëshmëri monomerësh, nukleotidesh, që i japin fillesë një sekuence si shkronjat e alfabetit. Nukleotidet e ADN-së janë katër: adenina, timina, guanina dhe citozina.

ADN-ja është një shembull biologjik i shkëlqyer që tregon për marrëdhënien mes strukturës dhe funksionit…

Këtu gjendet studimi i botuar plot 60 vite më parë: “A Structure for Deoxyribose Nucleic Acid” nga James Watson e Francis Crick.

Rinstinkt, prill 2013

————————————————————————————————-

Çfarë janë telomerët?

Çfarë janë telomerët?

Telomerët janë sekuenca nukleotidike, jo koduese, që ndodhen në fundin e kromozomeve linearë. Telomerët përbëhen nga sekuenca nukleotidike hekzamerike të përësitura qindra mijëra herë. Tek njeriu sekuenca e nukleotideve është TTAGGG.

Telomerët mbrojnë sekuencat kodifikuese, funksionale të ADNsë – pra ato sekuenca që kodifikojnë për proteinat – gjatë ndarjeve të njëpasnjëshme të qelizës.

Shkurtimi i telomerëve gjatë ndarjes qelizore mendohet se është një tregues i jetëgjatësisë së një qelize (edhe pse çështja është më e ndërlikuar).

Rinstinkt 2013
———————————————————–