Mekanizmat evolutivë veprojnë mbi individin, jo specien.

Shpesh kur flitet për evolucionin dhe seleksionin natyror krijohet shumë konfizion. Konfzioni ka të bëjë me entitetin mbi të cilin apo në funksion të të cilit “punon” evolucioni dhe makanizmi i tij kryesor, pra seleksioni natyror. Ky koncept është “lloji” apo “specia” që mendohet se janë entiteti mbi të cilat veprojnë mekanizmat evoutivë… Speciet janë rezultat i evolucionit, si me thënë janë një artefakt (një pasojë, për të bërë një karakterizim ekstrem), por ato nuk janë entiteti mbi të cilat “vepron” seleksioni natyror. Entiteti themelor apo njëzia bazë është individi, i cili përmban, ruan, dhe eventualisht transmeton ato gjene tek pasardhësit e vet.

Për shembull le të marrim një shembull: le të marrim në konsideratë dy gjene të ndryshme (G1 dhe G2), njëri prej të cilëve ka aftësinë që duke vepruar ndikon dhe rrit aftësinë e organizmit ku gjeni ndodhet që të gjejë një partner dhe të riprodhohet me të (le ta etiketojmë këtë si G1); ndërsa një gjen tjetër, në një tjerër individ, ka aftësinë që me veprimin e vet ta bëjë këtë individ të përkushtuar ndaj species (le ta etiketojmë këtë gjen të dytë si G2).

Tani le të shtrojmë ngjarjet që do të pasojnë…
G1, pra gjeni i parë në shembullin tonë, është një gjen që – për të përdorur një metaforë – “i shërben” vetvetes, pra replikimit të vet, dhe si pasojë edhe organizmit ku ky gjen ndodhet. Kjo sepse për t’u replikar gjeni ka si kusht të nevojshëm që organizmi/individi të replikohet dhe të lëri pasardhës; kështu ky gjen G1 është i mirë edhe për veten por edhe për indivdin ku gjendet. Ky është i ashtuquajturi “gjen egoist” sipas R. Dawkinsit.

Gjeni i dytë (G2), i përkushtuar ndaj species/llojit, nuk e ndihmon individin që e zotëron atë gjen që të gjejë një individ tjetër për t’u çiftëzuar… G2 thjeshtë ndihmon organizmin që të punojë me individët e tjerë të species dhe t’i ndihmojë këta të gjejnë partnerë për t’u çiftëzuar. Ky gjen G2 është i mirë për specien, por jo (edhe aq)për individin ku gjeni ndodhet.

Tani, ceteris paribus, nuk ka aspak dyshim se gjeni që do të ketë më shumë gjasa për të “mbijetuar”, pra, replikuar vetveten, do të jetë gjeni i parë (G1). Ndodh kështu sepse G1 është një kandidat më i mirë për replikim. Ai e ndihmon organizmin/individin që të gjejë një partner seksual dhe si përfundim të riprodhohet. Gjeni i dytë, G2, nga ana tjetër, e inhibon riprodhimin e individit ku ndodhet, por ndihmon riprodhimin e individëve të tjerë të së njëjtës specie (të cilët mund të kenë ose mos të kenë të njëjtin gjen G2; pra mund të kenë edhe gjenin G1). Gjeni i dytë ka më pak gjasa që të arrijë të replikojë vetveten dhe të përhapet në të ardhmen. Në fakt, me shumë probabilitet ky gjen G2 dhe vetia që ai zotëron do të sjellin edhe fundin e vetvetes… sepse individët që zotërojnë këtë gjen G2 do të ndikojnë negativisht në replikimin e vetvetes, por pozitivisht në replikimin e G1. Me kalimin e kohës, kuptohet se G1, pra gjeni që është i mirë për vetveten dhe individin ku gjeni ndodhet, do të shndërrohet në një trakt/karakteristiikë që karakterizon të gjithë individët e asaj specie – meqënëse brez pas brezi, pasardhës pas pasardhësi G1 ka mundur të përhapet në popullatën e mëpasshme.

Pra, gjenet që janë tipike të një specie/lloji, nuk janë gjene që janë “dizenjuar”/formësuar nga procesi evolutiv dhe mekanizmat e tij selektues për të ndihmuar specien. Në të kundërt: gjenet që janë fomësuar për të favorizuar suksesin riprodhues të individit janë gjenet që me kalimin e kohës shndërrohen në gjene që karakterizojnë një specie/lloj të caktuar.

Aptenodytes forsteri -Snow Hill Island, Antarctica -adults and juvenile-8.jpg

Pinguinët perandorakë (Aptenodytes forsteri) – Wikipedia.

Kjo është arsyeja pse pinguinët perandorakë shfaqin një prirje (në sjellje) për të shtytur pingunët e tjerë në ujë në mënyrë që të testojnë nëse aty afër ka predatorë. Logjika këtu është se pinguinët perandorakë nuk rrezikojnë jetën e vet, por hedhin në ujë të tjerë individë të së njëjtës specie për të mos rrezikuar vetveten. Nënkuptohet se kjo prirje në sjellje është formësuar gjatë rrugëtimit evolutiv të species së pinguinëve perandorakë.

 

[Përshtatur prej: Evolutionary Psychology 101 – Glenn Geher]
Advertisements

Lini një koment

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshoje )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshoje )

Po lidhet me %s