Epidemiologji: Prevalenca, Incidenca

Epidemiologji: Prevalenca, Incidenca

Shënime: Me popullatë në rrezik kihet parasysh bashkësia e individëve biologjikishtë të aftë për të shprehur ngjarjen (infektimin, sëmundjen, vdekjen etj.).

Me popullatë në rrezik të lartë kihet parasysh bashkësia e individëve të popullatës në rrezik, që u nënshtrohen një ose më shumë “faktorëve të riskut”.

Prevalenca (përhapja) – bashkësia e të gjitha rasteve ekzistente në një moment të caktuar në një popullatë të caktuar. Prevalenca apo përhapja është e thjeshtë të përcaktohet dhe mat praninë e ngjarjes/eventit në popullatë. Kështu prevalenca kuantifikon proporcionin e individëve të sëmurë në një popullatë, në një moment të caktuar, dhe jep kësisoj një vlerësim të probabilitetit apo riskut që një individ ka për t’u sëmurur. Prevalenca merr vlera nga 0-1.

Prevalenca e një sëmundje apo gjendjeje patologjike mund të llogaritet edhe nëpërmjet prodhimit të Incidencës me Kohëzgjatjen e sëmundjes (Prevalenca P = Incidencë I x Kohëzgjatje K). Kështu, prevalenca e një patologjie rritet me rritjen e kohëzgjatjes së sëmundjes. Rritet me rritjen e incidencës së sëmundjes. Po ashtu edhe me zvogëlimin e vdekshmërisë dhe përmirësimin e aftësive diagnostikuese.

Incidenca – ka të bëjë me verifikimin e rasteve të reja. Incidenca përfaqëson proporcionin e individëve që goditen nga sëmundja në një periudhë të caktuar kohore. Ndryshe incidenca mund të kuptohet edhe si shpejtësia e tranzitit nga  gjendja e shëndetshme në atë të sëmurë.

Për llogaritjen e incidencës nevojiten të paktën dy hetime të distancuara në terma kohorë; pra follow-up i popullatës nën studim. Incidenca nuk varet nga kohëzgjatja e sëmundjes. Incidenca është e rëndësishme për të vlerësuar përhapjen e një sëmundjeje apo gjendjeje patologjike ose/dhe për të studiuar përcaktorët (determinantët) e një patologjie.

Dallohen dy lloje incidence: Incidenca kumulative (grumbulluese) dhe Norma e Incidencës (Incidenca PY).

Incidenca Kumulative jep probabilitetin që një individ të zhvillojë sëmundjen gjatë një periudhe të caktuar kohore. Për kalkulimin e incidencës kulumative merret i mirëqenë fakti se e gjithë popullata në rrezik në fillim të studimit, ndiqet gjatë të gjithë kohëzgjatjes së follow-up-it, me qëllim vlerësimin e zhvillimit të ngjarjes apo eventit (outcome).

Shpesh follow-up-i nuk është i njëjtë për të gjithë subjektet… kështu lind nevoja për Normën e Incidencës, apo Incidencën PY.

Incidenca PersonaYear (PY) mat rastet e reja të një patologjie mes subjekteve të ndjeshëm, në rrezik. Për kalkulimin e saj, siç u tha pak më parë, nuk është i nevojshëm follow-upi i plotë, me qenë se në këtë rast merret në konsideratë ndryshorja “kohë”.

Ndonjëherë Norma e incidencës (Incidenca PY) preferohet përkunderjt incidencës kumulative edhe kur follow-up-i është i plotë.

Incidenca PY llogaritet si raporti mes numrit të rasteve të reja të sëmundjes gjatë kohës t/ totalin e periudhave të vëzhgimit (PersonaYear).

Shënim: PersonaYear (PY) – shuma e kohëve të ekspozimit të çdo subjekti deri në momentin e shfaqjes së eventit/ngjarjes, vdekjes apo humbjes në follow-up. Nevojitet specifikimi i njësisë së PersonaYear; Për shembull Ditë-Persona, Muajë-Persona etj.

© Rinstinkt, mbi tekstin

——————————————————————————————-

Advertisements

Lini një koment

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshoje )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshoje )

Po lidhet me %s