Një model klimatik për të zbuluar jetë në ekzoplanete

Një model klimatik për të zbuluar jetën në ekzoplanete

Janë rreth njëmijë ekzoplanetet që janë zbuluar deri më sot me instrumente të krijuara apostafat për këtë punë – një shembull i këtyre instrumenteve është sateliti Kepler i NASA-s – 2,700 të tjerë janë duke pritur konfirmimin për statusin e vet.

Kohë më parë pyesnim veten nëse kishte planete të tjerë. Sot përgjigjen për këtë pyetje e kemi. Pyetja e kohëve të sotme është nëse në këto planete ekzostojnë apo jo forma jete. Kësaj pyetjeje nuk jemi ende të aftë t’i përgjigjemi me saktësi. Probabiliteti që jeta të ekzistojë, diku tjetër në univers, ekziston dhe nuk është i papërfillshëm. Mjaft të merret parasysh se elementët kryesorë, ata më të përhapur në Tokë, janë edhe elementët që gjenden më dendur në univers. Kështu që…

Por, le të rikthehemi sërisht tek çështja e ekzoplaneteve.

Para disa javësh u botua një studim, nga kërkuesit shkencorë rë INAF-Observatorit Astronomik të Triestes dhe Institutit të shkencave të atmosferës dhe klimës të CNR në Torino. Në studim përshkruhej një model klimatik që duket se është i aftë të përcaktojë banueshmërinë e ekzoplanetëve.

Credit: UPR Arecibo, ESA/Hubble, NASA

Credit: UPR Arecibo, ESA/Hubble, NASA

Banueshmëria është një koncept kompleks që varet nga karakteristika të numërta, mes të cilave prania e ujit në gjendje të lëngët, presioni atmosferik, përqëndrimi i dioksidit të karbonit në atmosferë, jashtëqëndërsia e orbitës, inklinimi i boshtit të rrotullimit dhe perioda e rrotullimit të planetit.

Por, pavarësisht gjithë karakteristikave të nevojshme që duhen me quajt një palent të banueshëm, për të thjeshtësuar kërkimin, studiuesit limitohen vetëm në kërkimin dhe analizimin ekriterit ujë në gjendje të lëngët.

Teorikisht, për të vëzhguar praninë e ujit, mund të studiohen atomosferat e planetëve, duke marrë një spektër dhe duke kërkuar gjurmë të vaprit të ujit.

Grupi i kërkuesve ka zhvilluar një model klimatik ad hoc, të quajtur “me bilanc energjie” që duke modifikuar temperaturën dhe presionin, është në gjendje të përcaktojë se çfarë ndodh me ndryshimin e ndryshoreve në fjalë.

Nga pikëpamja praktike modeli ka shumë aplikime.
Rezultatet e kësaj pune të parë,  kanë treguar se presioni atmosferik luan një rol mjaft të rëndësishëm në përcaktimin e konditave të banueshmërisë. Kjo falë lidhjes së presioni atmosferik me qarkullimin atmosferik dhe shpërndarjen e temperaturave në sipërfaqen e ekzoplanetit.

Zona e banueshme e një planeti, zgjerohet me rritjen e presionit, dhe për më tepër, me presione të larta tempreatura sipërfaqësore e planetit priret që të njëtrajtësohet, duke niveluar diferenca të stinës dhe gjerësisë gjeografike.

Kështu, që një planet të jetë i banueshëm, duket të ketë temperaturën dhe presioni e duhur.

U vu re edhe se, presioni i lartë asociohej me praninë e temperaturës mjaftë homogjene në të gjithë planetin, gjë që potecialisht është indikator i biodiversitetit më të vogël, meqënëse ka pak variacion.

Ndër të tjera, kuptohet se, këto modele klimatike përveçse mund të përdoren me gjet dhe hetue kushtet klimatike të planetëve më të largët –ekzoplanetëve – mund të përdoren edhe me kuptue më mirë kushtet e Tokës primitive të katë milion viteve më parë, kur sistemi ynë diellor isht ende i ri dhe ndriçimi që vinte nga ylli ynë ishte 30% më i dobët nga sa është sot.

Bibliografia

  • Giovanni Vladilo, Giuseppe Murante, Laura Silva, Antonello Provenzale, Gaia Ferri, Gregorio Ragazzini – The habitable zone of Earth-like planets with different levels of atmospheric pressure (Astrophysical Journal)

Rinstinkt 2013

——————————————————————————————————-

Advertisements

Një mendim mbi “Një model klimatik për të zbuluar jetë në ekzoplanete

  1. Pingback: Gjeni dhe trashëgimia | Rinstinkt

Lini një koment

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshoje )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshoje )

Po lidhet me %s