Tretja, sistemi tretës

Tretja, sistemi tretës

Trupi juaj ka nevojë për ushqim që tëmund të ndërtojë dhe riparojë vetveten. Po ashtu ka nevojë për ushqim për të përftuar energji kimike për proceset që duhet të kryejë. Përpara se trupi të mund të përdorë ushqimin që ju hani, ai duhet ta thyejë atë në pjesë të vogla, të quajtura lëndë ushqyese, të cilat më pas mund të thithen dhe të kalojnë në qarkullimin e gjakut. Procesi i thyerjes dhe thithjes së ushqimit quhet tretje.

Sistemi tretës

Organi kryesor i sitemit tonë tretës është një tub i gjatë muskulor, i quajtur gypi tretës. Ky tub tretës ndahet në disa pjesë: ezofagu, stomaku, zorra e hollë dhe zorra e trashë. Pankreasi, fshikëza e tëmblit mëlçia janë organe të bashkëlidhura që kanë, edhe ato, një funskion në procesin e tretjes.

Fakte:

Tretja e ushqimeve fillon në gojë, ku dhëmbët tuaj e copëtojnë ushqimin në pjesë të vogla. Lëngje të njohura si pështymë(a), e zbusin ushqimin në mënyrë që ai të rrëshkas poshtë nëpër gurmaz. Gjuha juaj i jep ushqimit formën e një topi dhe e shtyn atë nëpër gurmaz, nga ku gëlltitet. Ushqimi futet në ezofag dhe shkon drejt stomakut.

Stomaku

Brenda stomakut tuaj, ushqimi përzihet dhe trazohet nga tkurrjet e muskujve të murit të stomakut. Stomaku sekreton acide dhe kimikate të tjera që thyejnë (ndajnë në njësi më të vogla) ushiqmin dhe e kthejnë atë në një lëng supë-ngjshëm të quajtur kimë. Ky lëng lëshohet me masë (me “racione”) drejt zorrës së hollë, më saktë duodenum-it.

Fakte:

  • Ushqimit i duhen rreth 10 sekonda për të udhëtuar nëpër ezofag.
  • Ushqimi qëndron në stomak për rreth katër orë.
  • Acidi i stomakut është aq i fuqishëm saqë mund të shkrijë metalin.
  • Muri i stomakut mbrohet nga acidet e stomakut me anë të një veshjeje (shtrese) të hollë mukoze.

Zorrët

Zorra e hollë është e veshur me miliona e miliona projeksione të vogla që quajtura vile. Vilet përmbajnë enë gjaku, kapilarë të vegjël. Lëndët ushqyese nga kima kalojnë nga muret e vileve drejt e në gjak. Kur kima mbërrin në zorrën e trashë ajo është e përbërë kryesisht nga mbetje dhe ujë. Uji thithet në qarkullimin e gjakut dhe mbeturiat shndërrohen në fekale në rektum.

Fakte:

  • Zorra juaj e hollë është reth 5 metra e gjatë.
  • Zora juaj e trashë është vetëm 1,5 metra e gjatë, por është shumë më e gjerë se zorra e hollë.
  • Ushqimi mund të qëndrojë në zorrën e hollë deri në pesë orë.
  • Mbetjet ushqimore (fekalet) arrijnë në rektum rreth 20-45 orë pasi ju keni gëlltitur ushqimin.

Çfarë i ndodh ushqimit?

Lëvizja e muskujve e shtyn ushqimin poshtë në ezofagun tuaj drejt stomakut me një shpejtësi prej 2.5 deri në 5 cm për sekondë. Më tej, kur kalon nëpër zorrë, ushqimi lëviz më me ngadalë për të lejuar thithjen e lëndëve ushqyese. Ushqimi lëviz në zorrën e hollë me një shpejtësi prej 1 cm për minutë.

Kuriozitet: nga një skaj në skajin tjetër të tubit tretës, gjatësia shkon rreth 7 m.

© rinstinkt, tetor 2012

—————————————————————————-

Advertisements

Një mendim mbi “Tretja, sistemi tretës

  1. Pingback: Mëlçia; fiziologjia e mëlçisë | Rinstinkt

Lini një koment

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshoje )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshoje )

Po lidhet me %s