Shkëmbimi i gazeve në mushkëri dhe inde

Shkëmbimi i gazeve ndodh ne hojëza

Sistemi i frymemarrjes e percjell ajrin deri ne mushkëri, por nese ajri do te qendronte vetëm ne mushkëri, qelizat e tjera te trupit do te vdisnin shpejt. Lidhja jetike midis hojezave dhe qelizave te trupit është sistemi qarkullues. Çdo hojëz sherben si një depo e vogel, nga e cila oksigjeni shperhapet ne gjakun qe gjendet ne kapilaret qe rrethojne hojëzat.

Molekulat e oksigjenit kalojne ne menyre efikase me ane te difuzionit te thjeshte nga hojëzat, ku janë me te perqendruara, ne gjakun e kapilarëve mushkerore, ku molekulat e oksigjenit janë me pak te perqendruara. Ne te njejten kohe, molekulat e dioksidit te karbonit kalojne nga gjaku, ku janë me te perqendruara, ne hojëza, ku dioksidi i karbonit është me pak i perqendruar.

Çdo gaz shperhapet (depërton) nepermjet shtreses (se vetme) te qelizave qe veshin hojëzat dhe shtreses (se vetme) te qelizave qe veshin kapilaret.

Frymëmarrja qelizore, ka te beje, praktikisht, me perdorimin e vazhdueshem te oksigjenit dhe prodhimin e dioksidit te karbonit.

Ajri (i thithur) atmosferik permban rreth 20% oksigjen, por ajri i nxjerre (nga hojezat) permban  vetëm 14% oksigjen.

Perqendrimi i oksigjenit ne qeliza është me i ulet se ne kapilaret qe futen neper inde, dhe perqendrimi i dioksidit te karbonit është me i larte ne qeliza sesa ne kapilarë.

Ndersa gjaku qerkullon neper kapilaret e një indi si truri apo muskuli, oksigjeni kalon me ane te shperhapjes se thjeshte nga gjaku ne qeliza, dhe dioksidi i karbonit kalon nga qelizat ne gjakun e kapilarëve.

Faktori qe percakton drejtimin dhe shkallen e shperhapjes (difuzionit) është presioni (apo tensioni) i një gazi te caktuar. Sipas ligjit te Daltonit mbi presionet e pjesshme, ne një perzierje gazesh, presioni total i perzierjes se gazeve është i barabarte me shumen e presioneve individuale te gazeve (te marra veç e veç). Pra, çdo gaz ushtron, pavaresisht gazeve të tjera të pranishme,  një presion te pjesshem – te njejtin presion qe do te ushtronte nese do te ishte i vetëm.

Ne nivelin e detit, presioni barometrik (presioni i atmosferës së Tokës) zakonisht mbeshtet një kollonë mërkuri, 760 mm te lartë. Duke qene se oksigjeni perben vetëm 21% te ajrit amosferes, presioni qe ai ushtron është 0.21*760=160mm Hg. Keshtu, presioni i pjesshem i oksigjenit atmosferik është 160 mm Hg (mërkur) – P o2. Ndersa presioni i pjesshem i dioksidit te karbonit është 0.3 mm Hg – Pco2.

Sasia e oksigjenit dhe dioksidit te karbonit qe shperhapet (depërton) nëpermjet membranes  se hojezave varet nga (1) diferenca e presioneve te pjesshme ne dy anet e membranes dhe (2) nga siperfaqja e membranes ku kryhet shkembimi. Gazi shperhapet me shpejte nese rritet diferenca e presionit ose siperfaqja e membranes.

 

Shkëmbimi i gazeve ndodh (edhe) ne inde

Presioni i pjesshem i oksigjenit ne gjakun arterioz është rreth 100 mm Hg. PO2 ne inde është edhe me i vogel, duke u luhatur nga 0 deri ne 40 mm Hg. Si pasoje oksigjeni shperhapet (kalon) nga kapilarët ne indet perreth.

Gjithsesi, jo i gjithe oksigjeni largohet nga gjaku (duke kaluar ne inde). Gjaku kalon neper kalipare shumë shpejt dhe keshtu nuk mund te arrihet (totalisht) ekuilibri midis perqendrimit ne qeliza apo inde dhe atij ne gjak.

Si pasoje, presioni i pjesshem i oksigjenit ne gjakun venoz qe drejtohet për ne zemer dhe me pas ne mushkëri është rreth 40 mm Hg. Keshtu, ajri i nxjerre nga mushkëritë ka humbur vetëm një pjese te oksigjenit te vet – një gje e mire për ata qe kanë nevoje për frymemarrjen gojë më gojë.

—–
© Rinstinkt blog

Advertisements

2 mendime mbi “Shkëmbimi i gazeve në mushkëri dhe inde

  1. Pingback: Kafazi i kraharorit | rinstinkt

  2. Pingback: Mushkëritë | rinstinkt

Lini një koment

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshoje )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshoje )

Po lidhet me %s