Darvini dhe Evolucioni (2)

[Lexo: Darvini dhe Evolucioni (1)]

I think (fragment nga ditari i Ç. Darvinit)

I think (fragment nga ditari i Ç. Darvinit)

Darvini ishte i mahnitur nga ndryshimet e induktuara nga seleksioni artificial dhe hipotizoi se një proces selekiv i ngjashem ndodh edhe ne natyre. Kështu, Darvini përdori seleksionin artificial si një  model ne zhvillimin e konceptit te seleksionit natyror.

Idete e Thomas Malthus-it (1766 –1834), klerik dhe ekonomist Britanik, paten, edhe ato, një ndikim te rëndësishëm tek Darvini. Tek “An Essay on the Principle of Population As It Affects the Fu ture Improvement of Society”, botuar me 1798, Malthusi verejti se rritja e popullsise nuk ishte gjithnje e deshirueshme – një vëzhgim qe binte ndesh me bindjet (besimin) e asaj kohe. Ai verejti se popullatat kishin aftesine qe te rriteshin ne menyre gjeometrike (progresion gjeometrik) (1!2!4!8!16)  ndërsa burimet ushqimore kishin aftesine qe te rriteshin, vetëm, aritmetikisht (1!2!3!4!5), duke sjell kështu një mungese ushqimi për popullsine. Ne rastin e njerezve, Malthusi sugjeroi se konflikti  ndërmjet rritjes se popullsise dhe furnizimit me ushqim gjeneron, prodhon, sëmundje dhe lufte, te cilat sherbejne si frenuese mbi rritjen e popullsise. Ideja e Malthusit se ka një kontroll te forte dhe konstant mbi rritjen e popullsise (popullatave), e influencoji fortesisht shpjegimin e Darvinit mbi evolucionin.

Vitet qe Darvini kaloi duke vezhguar sjelljet e kafeshve dhe bimeve e prezantuan ate me perpjekjen për ekzistence te pershkruar nga Malthusi. Ne këto perpjekje për ekzistence (mbijetese), variacionet e trashegueshme, te favorshme për te mbijetuar ndaj kësaj perpjekjeje (te vazhdueshme), do te prireshin te prezervoheshin (te ruheshin);  ndërsa, variacionet jo te favorshme do te prireshin qe te zhdukeshin, te eliminoheshin.

Rezultati do te ishte pershtatja (adaptimi), një modifikim evolutiv qe rrit shanset për mbijetese dhe sukses riprodhues ne një ambient te caktuar. Kështu, ne përfundim, akumulimi, grumbullimi i modifikimeve mund të rezultoje ne specie te reja. Koha ishte e vetmja gje qe nevojitej per te krijohen speciet e reja, dhe gjeologet e asaj ere, përfshirë Lyell-in, kishin dhene prova se Toka ishte mjaft e vjetër, kështu koha e nevojshme ishte dhene.

Darvini, zhvilloi ne fund, një shpjegim funksional te evolucionit, ate te seleksionit natyror, ne te cilin organizmat me mirë-te pershtatur janë me te avantazhuar për te mbijetuar dhe te behen prindërit e gjeneratave te ardhshme. Si rezultat i seleksionit natyror, popullata ndryshon ne kohe; frekuenca e trakteve, tipareve te favorshme rritet ne gjeneratat e mepasshme, ku tiparet me pak te favorshme rrallohen ose zhduken. Darvini i kaloi 20 vitet e mepasshme duke formuluar argumentet e tij për seleksionin natyror, duke akumuluar një sasi te madhe provash për te mbeshtetur teorine e tij, dhe duke qene ne korrespodence me shkencetaret e tjerë.

Ndërsa Darvini ponderonte (vleresonte) idete e tija, një naturalist Britanik – Alfred Russel Wallace (1823 –1913)-, i cili kishte studiuar bimet dhe kafshet e Arkipelagut Malay për 8 vite, ishte mahnitur, edhe ai, nga diversiteti i specieve dhe vecantive ne shperndarjen e tyre.  Ai shkroi një ese te shkurtër mbi temen dhe ia dergoi Darvinit, asokohe një biolog me fame mbareboterore, duke keruar mendimin e tij. Darvini njohu, ne ato rreshta, teorine e tij dhe kuptoi se Wallace-i ksihte arritur, ne mënyrë te pavarur, mevetesisht ne te njejtin përfundim- qe evolucioni zhvillohet, ndodh nëpërmjet seleksionit natyror. Koleget e Darvinit e binden ate (Darvinin) qe te parqiste doreshkrimin e Wallace-it sebashku me një abstrakt (hyrje) te punes se vet, te cilën ai e kishte pergatitur dhe shperndare  ndërmjet disa shokeve disa vite me pare. Qe te dyja letrat u prezantuan, ne Korrik te vitit 1858, ne një takim ne Londer te “Linnaean Society”.

Libri monumental i Darvinit, “On the Origin of Species by Natural Selection” (Mbi Origjinen e Specieve nga Seleksioni Natyror), u publikua në vitin 1859. Në vitin 1870 u publikua libri i Wallace-it, “Contributions to the Theory of Natural Selection” (Kontrubute ndaj Teorise se Seleksionit Natyror), 8 vite mbasi ai u rikthye nga Arkipelagu Malay.

 

—————————————————————————————–

Një mendim mbi “Darvini dhe Evolucioni (2)

  1. Pingback: DARVINI DHE EVOLUCIONI (1) | instinkt

Lini një koment

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshojeni )

Po lidhet me %s