Cfare është evolucioni?

Cfare është evolucioni?

Mund ta percaktojme evolucionin si akumulimin (grumbullimin) e ndryshimeve te trashegueshme brenda një popullate gjatë kalimit te kohes. Një popullatë është një grup individesh te një lloji/specie qe jetojne ne te njejten hapesire gjeografike, ne te njejten kohe.

Termi evolucion nuk u referohet ndryshimeve qe prekin një individ te vetëm gjatë jetës se tij. Ne te kundërt, i referohet ndryshimeve te karakteristikave te popullatave gjatë ndryshimeve te brezave. Keto ndryshime mund te jene aq te vogla sa te jetë e veshtire te kapen/te perceptohen/te dallohen; ose mund te jene aq te medha sa ta bejne një popullatëte ndryshojë thellesisht nga popullata(t) paraardhese.

pema evolutivePra, mund te ndodh qe dy popullata (me njëparaardhes te larget te perbashket) te ndryshojnë ne një shkalle te tille saqe ne tu referohemi atyre si dy specie/lloje te ndryshme.

Një perkufizim i thjeshte për specien/llojin është: së një specie ështe një grup organizmash me strukture te ngjashme, funksion te ngjashem, dhe sjellje te ngjashme, te afte tenderveprojne me njeri-tjetrin.

Evolucioni mund te shihet nga dy perspektiva – ndryshimet e vogla qe shkaktojne ndryshime ne një popullatë, dheqe zakonisht vihen re pas disa brezash (mikroevolucion); dhe ngjarjet e medha evolucionistike, si për shembull, formimi i specieve te reja (te ndryshme) nga paraardhes te perbashket, dhe qe shihen ne terma afatgjate (makroevolucion).

Evolucioni ka implikime te rëndësishme praktike. Agrikultura duhet te perballet me evolucionin e rezistences së insekteve ndaj pesticideve. Ne te njejten menyre, mjeksia duhet te perballet me evolucionin e vrullshem te organizmave qe shkaktojne semundje, si baktret dhe viruset. (Ndryshime domethenese evolucionistike ndodhin ne periudha te shkurtra kohore tek insektet, bakteret dhe mikroorganizmat e tjere me cikel te shkurter jetesor.)

Menaxhimi i konservimit te specieve te rralla, ne rrezik, perdor principet (themelet, bazat) evolucionistike te gjenetikes së popullatave. Evolucioni i shpejte i baktereve dhe kerpudhave ne tokat e ndotura, perdoret për te pastruar keto toka (bioremediation). Evolucioni ka implikime edhe pertej biologjise. Për shembull, disa aplikacione kompjuterike perdorin algoritme qe imitojne seleksionin natyror ne sistemet biologjike.

© Rinstinkt 2012

———————————————————————————————————–

Advertisements

Lini një koment

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshoje )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshoje )

Po lidhet me %s