Tomografia e Kompjuterizuar (TC)

Tomografia e Kompjuterizuar (TC), e njohur më shumë si Tomografia Aksiale e Kompjuterizuar (TAC)

Çfarë është tomografia e kompjuterizuar?

Tomografia e kompjuterizuar është një teknikë e cila me matje të shumta të realizuara duke përdorur rrezet X, ri-përpunon matematikisht të dhënat duke rindërtuar pamjen radiologjike të shtresave të ndryshme të trupit.

Pacienti shtrihet në një tavolinë speciale, dhe shenjestrohet në pak minuta nga qindra radiografi që pasi përpunohen japin një kuadër anatomik tërësor.

Çfarë mund të shohim me tomografinë e kompjuterizuar?

Mund të shohim pjesët dhe stukturat më të vogla të trupit, që normalisht nuk mund të shihen gjatë një ekzaminimi radiologjik tradicional.

Kur përdoret tomografia e kompjuterizuar?

Tomografia e kompjuterizuar ka një kosto të lartë dhe emeton doza të larta rrezatimi, kështu që përdoret vetëm në raste të veçanta, veçanërisht për diagnozën e tumoreve në organet që analizohen me vështirësi me metodat tradicionale (për shembull: mëlçia, pankreasi, truri).

© Rinstinkt, Prill 2013

—————————————————————————————————————

Radiografia RX

Radiografia RX

Çfarë është radiografia me rreze X?

Radiografia RX është më “e vjetra” ndër metodat moderne të hetimit anatomik. Radiografia mundëson parjen e të gjithë trupit pa ndërhyrë kirurgjikisht në të.

Një shembull radiografie

Një shembull radiografie

Teknika radiografike përdor një tufë rrezesh X që prodhohet (gjenerohet) nga një rrymë elektrike me tension të lartë, që duke kaluar përmes një tubi nën vakum mbërrin në një pjastër mobildeni apo tungsteni. Tufa me rreze e prodhuar në këtë mënyrë drejtohet drejt pjesës së trupit që duhet hetuar/vëzhguar. Trupi apo pjesa e trupit i thith rrezet në mënyra të ndryshme, në varësi të përbërjes së vet -inde “të buta”, inde kockore, apo zgavra organesh. Tufa e rrezeve që del nga trupi, pra që ka arritur ta kalojë atë, përfundon mbi një pelikul apo ndonjë lloj tjetër receptori që është në gjendje të dallojë intensitetin e rrezatimit. Për shembull, nëse tufa me rrezet X drejtohet nga krahu, rrezet që kalojnë vetëm përmes indit muskulor thithen më pak dhe e nxijnë pelikulën më shumë nga sa bëjnë rrezet që kanë kalojnë përmes indit kockor që ka densitet radiologjik më të madh. Në këtë mënyër përftohet një imazh në “negativ”.

Me indet që i thithin pak rrezet X ka një problem të vogël. Duke qenë se rrezet thithen pak duhen përdorur “mjete kontrasti”, pra substanca opake apo gjysmëtransparente ndaj rrezatimit që kur futen në indet qpo organet që duhen hetuar, krijojnë një kontrast artificial me indet rrethues.

Mjetet e kontrastit në radiogafi përforen në shumë raste, për shembull në hetimin radiografik të zemrës, të arterieve dhe venave, të tubit tretës, të bronkeve e bronkiolave, të enëve limfatike, të fshikëzës të tamblit, të rrugëve urinare, të gurëve në veshka, të fshikëzës së urinës dhe të kanalit spinal.

Duke qenë se rrezet X janë valë elektromagnetike të pasura me energji, ato mund të provokojnë dëme reale apo potenciale permanente, jo vetëm në inde por edhe në trashëgiminë gjenetike të subjektit që i nënshtrohet radiografisë. Kështu, sot  pajisjet radiologjike ndërtohen sipas disa kritereve strikte në maksimum të radio-mbrojtjes duke i reduktuar plotësisht efektet e dëmshme për pacientin.

Gjithsesi kush ekspozohet në mënyrë të vazhdueshme ndaj rrezeve X, si për shembull punonjësit që menazhojnë aparatet, duhet të bëj kujdes të madh. Sepse përsa minimale të të jenë dozat e ekspozimit, këto rrezatime janë kumulative, dhe një ekspozim i rregullt në dosa edhe të vogla mund të ketë pasoja në terma afatgjatë.

Çfarë mund të shihet me anë të radiografisë?

Me anë të radiografisë mund të shikohet struktura e brendshme e indeve apo organeve, prania jo-normale e ajrit, lëngjeve apo trupave të huaj me densitet radiografik të ndryshëm nga ajo e indit përreth.

Kur përdoret radiografia?

Radiografia përdoret kryesisht në ortopedi dhe traumatologji për të parë nëse ka apo jo probleme me  kockat dhe artikulacionet. Radiografia përdoret edhe në ekzaminimet rutinë për kapjen e hershme të tumoreve të gjoksit (mamografia).

© Rinstinkt, Prill 2013

——————————————————————————————————————–